Te vroeg gejuicht

omslagartikel | herstel

Het leed van de recessie lijkt geleden. Maar schijn bedriegt. Ook in de economie brengt één zwaluw nog geen zomer. Er komt nog de nodige ellende op ons af.

Statistisch gezien is Nederland uit de recessie. In het derde kwartaal van dit jaar perste de Nederlandse economie, vergeleken met het tweede kwartaal, er 0,4 procent groei uit. Ook België (+0,5%), Frankrijk (+0,3%), Duitsland (+0,7%) en zelfs de zieke man van Europa, Italië (+0,6%), meldden onlangs opbeurende cijfers. Ogenschijnlijk, want onder de oppervlakte is de ellende nog lang niet voorbij.

Gemeten op jaarbasis is de prestatie van de Nederlandse economie veel minder florissant te noemen. Ten opzichte van het derde kwartaal van 2008 kromp de economie met 3,7 procent. Een stevige min, volgens elke standaard. De gangbare motoren – consumptie van huishoudens, bedrijfsinvesteringen en export – gaven niet thuis. Alleen de noodmotor draaide. Die is echter maar beperkt houdbaar.

Van een echt herstel en een stevige basis voor juichstemming is sprake wanneer bedrijven meer investeren, de consument niet meer alleen door de Kalverstraat loopt en naar de etalages kijkt maar ook koopt, en Nederlandse exporteurs moeilijk aan de overweldigende vraag uit het buitenland kunnen voldoen. Daar is geen sprake van, zo leren de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Bedrijfsinvesteringen zijn vergeleken met een jaar geleden met 14,4 procent gedaald. Dat is een grotere daling dan in het derde kwartaal. Huishoudens gaven ook fors minder uit aan vakanties, meubels en andere goederen en diensten. En hoewel de Nederlandse exporteurs een minder slecht kwartaal hadden dan in het voorjaar, blijft de uitvoer fors krimpen, in het derde kwartaal met ruim 8 procent.

Wel hoger dan een jaar eerder zijn de overheidsuitgaven. Maar de overheid moet het extra geld dat ze uitgeeft aan bijvoorbeeld de aanleg van snelwegen eerst lenen. Het terugbetalen zal ten koste gaan van de toekomstige consumptie, hetzij bij de overheid die minder kan uitgeven, hetzij bij de burger die meer belasting moet betalen. Economen zijn daarom niet erg optimistisch over de komende kwartalen. De economische groei in Nederland en de rest van Europa zal eind 2009, begin 2010 vertragen.

De voornaamste reden voor de sombere stemming schuilt in pessimisme over bedrijfsinvesteringen en werkgelegenheid. Bedrijven zullen de komende maanden verder snoeien in hun budget. Dat zal op zijn beurt de al slechte arbeidsmarkt verder raken. De werkloosheid zal fors oplopen, mensen die nog niet direct ontslagen worden, zullen veel onzekerder worden over de nabije toekomst. Dat is geen scenario waarin de consument zijn spaargeld opneemt en aan het winkelen slaat. Na een jaar van recessie snakt iedereen naar goed nieuws. Maar de groei in het derde kwartaal is geen voorbode van normale tijden. [ EM ]