Martinairs wedergeboorte

luchtvaart | ondernemen

De marktomstandigheden zijn nog steeds onvoorspelbaar voor vakantievlieger Martinair. De inaugurele vlucht waarmee de maatschappij deze maand, na twee jaar afwezigheid, een regelmatige lijndienst op Mombasa had willen herstarten, bleek meteen voorlopig de laatste. De ticketverkoop viel dermate tegen dat, nadat de uitnodigingen voor een feestelijke eerste vlucht waren verstuurd, alsnog besloten werd de start van deze directe verbinding uit te stellen tot de Kerst. Voorlopig biedt Martinair passagiers een dagelijkse verbinding met overstap naar de Keniaanse kustplaats met partnermaatschappij Kenya Airways.


Martinairs weerzien met Mombasa komt twee jaar na de bloedige onlusten in Kenia tussen leden van de Kikuyu- en de Luo-stam. Die zijn nu voorbij. “We geloven in Kenia”, zegt managing director Paul Gregorowitsch voor een gezelschap van gasten uit de reisindustrie en journalisten, op een terras met uitzicht over Tudor Creek en het eiland Mombasa, waar de stad haar naam aan ontleent.

Gregorowitsch heeft tegenwoordig zelf in zekere zin ook te maken met twee ‘stammen’. Nadat Martinair begin dit jaar werd ingelijfd door Air France-KLM, werd de Martinair-topman dit voorjaar verzocht de voorzittershamer van een managementcomité te aanvaarden waaronder behalve Martinair ook Transavia valt. Einddoel: verregaande samenwerking tussen de twee vakantievliegers binnen de groep, waarvan Transavia zich richt op de vluchten binnen Europa en Martinair alleen intercontinentale vluchten voor zijn rekening neemt.

“Martinair maakt een renaissance door,” zegt Gregorowitsch aan boord van de inaugurele vlucht naar Mombasa. “Toen ik in de zomer van 2007 aantrad was Martinair veel te groot en was er jarenlang nauwelijks geïnvesteerd in de maatschappij nadat Brussel KLM in 1998 had verboden mede-aandeelhouder P&O Nedlloyd uit te kopen”, zegt de van KLM afkomstige ceo. “Ik heb bij mijn aanstelling bij Martinair vier opdrachten gekregen: saneren, het bedrijf voorbereiden op een overname door KLM, zorgen dat Brussel toestemming geeft en zorgen dat er geen onrust ontstaat.”

Het Europese netwerk dat Martinair bediende, werd sinds Gregorowitsch’ aantreden helemaal afgebouwd, de administratie naar India uitbesteed, het personeelsbestand met eenderde ingekrompen en de vloot verkleind. Nu telt Martinair nog 13 vliegtuigen, waarvan 4 passagierstoestellen. Minder dan 3 jaar geleden bestond de vloot nog uit 22 vliegtuigen. De komst van partijen als ArkeFly en lowcostmaatschappijen naar Schiphol zorgden ervoor dat de bezwaren van Brussel wegvielen, zodat Martinair op 31 december vorig jaar helemaal werd overgenomen.





Meeliften


Nu Martinair deel uitmaakt van Air France-KLM en samenwerkt met Transavia, kan weer gedacht worden aan de toekomst. Als het om de passagierskant gaat, is dat er een als vakantievlieger annex lowcostmaatschappij naar verre bestemmingen naast Transavia. Aan een 100-procentfusie wordt niet gedacht. “We hebben ervoor gekozen twee organisaties met twee rechtspersonen en twee vliegvergunningen in stand te houden. Waar het nuttig is, zullen we proberen synergievoordelen te bereiken.”


De eerste synergie zit al in de verhuizing naar een gezamenlijk hoofdkantoor. Het oude was eigendom van Martinair, dus dat levert geld op. Op gebied van inkoop en centrale organisatie is meer voordeel te halen. “We moeten onze financiën op dezelfde manier rapporteren en kunnen al flink besparen doordat we meeliften met de groep bij de inkoop van brandstof, IT-systemen en catering aan boord.”

Daarnaast denkt Gregorowitsch dat de twee KLM-dochters ook qua kennis van elkaar kunnen profiteren. Beide maatschappijen opereren volgens een lowcostmodel, maar bij Martinair ging de verkoop van tickets vooral via reisbureaus en touroperators. In de toekomst zal de maatschappij net als Transavia tickets via internet gaan verkopen. Ook het netwerk van Martinair wordt ingepast. De vluchten naar Miami zijn verzet naar Orlando omdat Air France Miami al bediende. KLM nam de vluchten van Martinair op Toronto over, terwijl Martinair KLM afloste op Aruba.





In het gat springen


Volgens Gregorowitsch is voor Martinair een aparte strategische rol gereserveerd binnen het netwerk van de groep. Waar Transavia typische vakantiebestemmingen binnen Europa voor zijn rekening neemt die KLM niet bedient, kan Martinair dat op intercontinentale verbindingen doen. “KLM probeert op zijn bestemmingen altijd een vrij specifieke mix van zakelijke en vakantiepassagiers te bereiken, terwijl Martinair in de eerste plaats een vrijetijdsproduct aanbiedt waarvan ook een enkele zakelijke passagier gebruikmaakt.” Op verre bestemmingen waar de passagiersmix onvoldoende zakelijk is voor KLM, dat is het gat waar Martinair in moet springen.


Die bestemmingen worden gewoon als deel van het netwerk van Air France-KLM aangeboden. “Dat gebeurt nu al. Zo’n 30 procent van onze passagiers wordt ingevlogen door KLM. Om ook zakelijke reizigers via dat netwerk van dienst te kunnen zijn, herintroduceren we waarschijnlijk ook een kleine Star Class (de twee jaar geleden afgeschafte businessclass van Martinair, red.) met acht tot twaalf stoelen als we over een paar jaar onze vloot gaan vernieuwen.”

Gregorowitsch sluit niet uit dat Martinair in de toekomst net als Transavia vanuit Frankrijk gaat opereren op routes die vanwege gebrek aan zakelijke passagiers minder aantrekkelijk zijn voor Air France. “Bestemmingen als de Seychellen en Colombo worden in Frankrijk niet door Air France, maar door concurrenten bediend.” Dat zijn plannen voor de verre toekomst. Totdat de nieuwe toestellen er zijn, zal de focus bij het passagiersvervoer liggen op het verder verhogen van de efficiency en het verdiepen van de samenwerking met Transavia. Het liefst zou Gregorowitsch zien dat de relatief zware 767’s waarmee de maatschappij vliegt, snel worden ingeruild voor moderne, zuinigere kisten.

Hoewel groei uiteindelijk nodig is om marges te verbeteren zal Martinair de vervanging van de 767 voorlopig niet aangrijpen om de passagierscapaciteit drastisch te verhogen. “Toen we in 2007 debusinesscaserond de overname maakten, bleek dat er ruimte was voor tien passagierstoestellen. Maar die cijfers zijn nu achterhaald. Voorlopig houden we het bij vier.”




[ wouter.van.bergen @reedbusiness.nl ]