‘Houd op met roepen, doe dan wat!’

wat verder ter tafel komt

In 1898 reisde Anton Philips met een koffertje gloeilampen naar St. Petersburg om de Russische markt te veroveren. Volgende maand, iets meer dan een eeuw later, trekt achterkleinzoon Frans Otten (42) naar Hongkong om China aan de ledlamp te krijgen. “Ik voel veel verwantschap met mijn overgrootvader. Waar hij voorzag in de behoefte aan licht, daar voorzie ik in de behoefte aan energiezuinig licht”, zegt Otten, een van de partners van groene investeerder Tendris, bekend van de Pharox-ledlamp (van dochteronderneming Lemnis), de groene creditcard Greencard en energiebedrijf Oxxio. “In China, waar we samenwerken met een grote lichtspeler, is persoonlijk contact heel belangrijk”, motiveert Otten zijn verhuisbeslissing. “Ik probeer daar eens in de drie weken te zijn, maar vond na drie jaar op en neer reizen dat ik mijn gezin meer wilde zien.”


Zijn zoontjes van negen en tien en dochter van zes nemen met tegenzin afscheid van Bloemendaal, maar Otten zelf heeft geen enkele moeite de kustplaats te verlaten. “Héérlijk. Door al die kakkers bij elkaar krijg je een dichtgetimmerd setje mensen. Heel verfrissend om even niet in die omgeving te zitten.” Maar komt Otten – zoon van een Philips-directeur, licht geaffecteerde stem – zelf ook niet uit zo’n ‘kak’-omgeving? “Absoluut, maar Bloemendaal is erger dan Waalre, waar ik vandaan kom. En in Bloemendaal is het wel erg prettig wonen, met strand, school en hockey op loopafstand.”

Otten is bepaald niet bang zich uit te spreken, zo blijkt tijdens het gesprek in Lute, een van de vaste vergaderlocaties van de zes Tendris-partners. Over het gloeilampverbod: “Wat een onzin! Als mijn kleinzoon in 2050 een gloeilamp wil kopen omdat hij dat mooi licht vindt, moet dat kunnen. Door zo’n verbod kopen mensen niet meer ledlampen, maar meer spaarlampen.” Over topmannen: “Bij beloningsdiscussies moeten we niet doen alsof zij ondernemers zijn. Mijn overgrootvader, dát was een ondernemer. Zijn treinreis naar Rusland had verkeerd kunnen aflopen. Bestuurders in hun private jet lopen geen enkel risico.” Over de oprichters van de Club van Rome: “Die zijn na 1972 blijven roepen dat het zo slecht gaat met de wereld. Houd op met roepen, doe dan wat!”

Vanuit die laatste gedachte ontstond in 2002 Tendris. Otten en zijn kompanen wilden geld verdienen en duurzaamheid combineren. Bevlogen: “We moeten naar een verandering toe. De huidige samenleving is gebaseerd op een aarde met 1 miljard mensen. Maar we gaan naar tien maal zoveel mensen.” De Philips-nazaat hekelt het idee dat de mensheid de planeet kan redden. “Onzin, wat een arrogantie: we moeten onszelf redden. Als wij niet reageren op wat de planeet ons toont, dan doet de planeet het toch zonder ons?”

Dit jaar – “Wij geloven in cycli van zeven jaar” – maken Otten en zijn Tendris-partners de balans op. “We zijn goed in drie van onze zeven D’s: dromen, denken en durven. Maar wat betreft het doen, doorgaan, delen en doorgeven: andere mensen zijn beter in het managen en doorontwikkelen. En niet alle partners zijn even sterk in het delen van kennis.” Het ‘doorgeven’ was tot één keer succesvol: in 2005 werd energiebedrijf Oxxio voor 137 miljoen euro verkocht.

Tendris gaat zich volgens Otten meer richten op het opstarten van nieuwe initiatieven. Greencard, het bedrijf achter de groene creditcard, staat al op afstand en ook Lemnis Lighting (ledlamp) is op weg naar de uitgang. “Ik denk dat binnen anderhalf jaar iemand anders een belang in die onderneming zal nemen.” Philips lijkt daarbij een voor de hand liggende keuze. Het concern nam begin dit jaar een belang van 10 procent in Tendris waar ironisch genoeg nóg een Philips-nazaat actief is, Warner Philips. Een behoedzame Otten sluit Philips niet uit als koper. “Maar Koreaanse bedrijven kijken ook naar licht, en wellicht is er een Chinese partij die mogelijkheden ziet.” Met Philips wil Otten nauwer samenwerken. “Met hen kunnen we iets sneller doen. Zij hebben de infrastructuur, de knappe koppen.”

Hoewel Otten vraagtekens zet bij het belang van winst – “Je moet niet kijken naar de kwartaalrapportages maar naar de langetermijnkeuzes van een bedrijf” – erkent hij wel dat Tendris toch een keer winstgevend moet worden. Tot op heden is dat een lastige opgave gebleken. 2007 Werd met een verlies van 3,7 miljoen euro afgesloten, 2008 was “zeker niet winstgevend” en dit jaar “gaat het erom spannen”, ondanks het feit dat de omzet van Lemnis snel stijgt. “Wij bouwen bedrijven met ons eigen geld en een paar strategische partners, zoals Philips. Tijdens die investeringen ontkom je niet aan rode cijfers. Met dure bedrijfsverlichting hadden we waanzinnig veel geld kunnen verdienen. Maar de bijdrage aan de wereld was qua energiebesparing nul geweest.” 





Groenink


Otten is, als zoon van een topbestuurder, de eerste om te erkennen dat zijn carrière tot en met zijn 34ste bijzonder voorspelbaar verliep. Rechten in Leiden, lid van het corps, daarna werken bij NautaDutilh en ABN Amro. Bij de laatste vertrok hij uit onvrede. “Ik wilde niet voor een organisatie werken waar een operatie, in dit geval Chili, werd gesloten omdat het rendement lager was dan de 17 procent die bestuursvoorzitter Groenink op een onbewaakt ogenblik had geformuleerd. Bovendien betekende de mens-Groenink erg veel mannetjes met heel veel ego. In de politieke organisatie als een bank ging ik niet gelukkig worden.”





Heeft u zich lange tijd te gemakkelijk geschikt?


“Achteraf gezien wel. Ik wist al snel dat ik geen advocaat wilde worden. Ik wilde samenwerken, niet zelf uren schrijven. Maar mijn ouders zeiden: ‘Frans, in het leven moet je dingen afmaken.’” Spottend: “Het kostte me drie jaar van m’n leven maar nu kan ik een bordje ‘advocaat/procureur’ op mijn deur schroeven.”





Spijt dat u niet gelijk ondernemer bent geworden?


“Ik had meer guts moeten hebben. Als ik terugkijk, denk ik af en toe: jezus, wat heb ik veel tijd verloren. Maar ik heb wel van binnenuit gezien hoe ik het niet wil. Bovendien moet je als ondernemer wel het juiste product hebben. Ik ben geen rasondernemer die alles verkoopt. En ik vind het ook niet leuk iets alleen te beginnen.” Grijnzend: “Wat ik destijds aan bewandelde paden heb doorlopen, haal ik nu in door vrij rebels te zijn.”





U bent een echte idealist geworden.


Direct: “Absoluut. Maar ik heb van huis uit ook het idee van noblesse oblige meegekregen, je inzetten voor het algemeen belang. Mensen die alleen maar aan zichzelf denken, vallen voor mij af.”





U hoeft zelf dankzij Oxxio toch ook niet op een houtje te bijten? 


“Het geld dat we met Oxxio hebben verdiend is grotendeels teruggestopt in nieuwe projecten. Ik doe het niet voor meer salaris, ik doe wat goed is voor de wereld. Maar enige ijdelheid is mij niet vreemd, daar wil ik niet schimmig over doen. Ja, ik wil succesvol zijn. Dat mag nog net in Nederland.”





Is dat in Hongkong anders?


“Ik denk het wel. Het is verfrissend te zien hoe het ook kan.”





Waarom bent u uit het VVD-bestuur in Bloemen-daal gestapt?


“De VVD vergeet structureel wat echt liberalisme is. De vrije keuze is totaal naar de achtergrond verdwenen, er is gekozen voor bedrijven en de economie. De VVD heeft ook helemaal niets met duurzaamheid. Ik ben nog lid van de VVD, maar dat gaat er waarschijnlijk ook aan.” 





Heeft u al een alternatief gevonden? 


“D66 sluit op veel gebieden aan bij wat ik vind. Niet alleen qua duurzaamheid, maar ook qua onderwijs. Alleen is democratie voor mij geen doel op zich. Het is doorgeslagen. Als er nu verkiezingen gehouden zouden worden, moet je met zes partijen een coalitie vormen. We moeten naar een grootheid toe om dingen bestuurbaar te maken, bijvoorbeeld door een kiesdrempel. We blijven nu steken in geneuzel over links en rechts. Een visie op wat we willen met dit land ontbreekt.” Dan, peinzend: “Ik ben niet geschikt voor de politiek. Daar ben ik veel te uitgesproken voor.”


[ jacco.neleman @reedbusiness.nl ]

wat verder ter tafel komt