Duitsland twijfelt

P as als de Duitse economie weer goed op stoom komt, kan Nederland hopen op stevig conjunctureel herstel. Daarom was de mededeling dat het Duitse investeringsvertrouwen in november was gedaald tot 51,1, tegen 56 in oktober, ook voor Nederland slecht nieuws. Het cijfer werd op 10 november gepubliceerd door het economisch onderzoeksinstituut ZEW. Het instituut gaat ervan uit dat het vertrouwenscijfer 6 maanden vooruit kijkt.


Wat is de oorzaak van dit verminderde vertrouwen? Vertrouwen is een vluchtig verschijnsel en kan in deze vroege herstelfase eenvoudig worden ondergraven. En er waren de afgelopen tijd inderdaad de nodige ontwikkelingen die twijfel kunnen zaaien.

In de eerste plaats is er de angst dat de effecten van de overheidsstimulering van het afgelopen jaar op hun einde lopen. De overheid heeft zo’n 85 miljard euro in de economie gepompt en heeft duidelijk laten weten dat de stimulering geen vervolg krijgt.

Een tweede punt van zorg is de werkloosheid. Die stijgt nog steeds en een snelle omslag van die trend is niet te verwachten. Die toenemende werkloosheid drukt weer de consumentenbestedingen en zo de omzetten van de detailhandel.
Een volgend probleem is de hoge stand van de euro. Voor Duitsland is exporteren van industriële producten een belangrijke bron van inkomsten. De hoge euro verslechtert de concurrentiepositie ten opzichte van producenten buiten de eurozone.

Natuurlijk kijken de Duitsers over de grens en zien dat ook in de belangrijkste afzetgebieden de effecten van de stimuleringsprogramma’s op hun laatste benen lopen. Dat kan weer gevolgen hebben voor de afzet van Duitse producten.

Het vreemde is dat dit niet inhoudt dat de Duitse economie niet herstelt. Het ondernemersvertrouwen steeg in oktober tot de hoogste stand in 13 maanden en de productie van de maakindustrie groeit sinds kort weer. 
[ Peter.hendriks @reedbusiness.nl ]