Bij Shell werd hij geslachtofferd na het reservedebacle, bij Delta Hydrocarbons stapte Walter van de Vijver onlangs op na een conflict met de aandeelhouders. Wat leidde tot het vertrek van de man die de nieuwe topman van Shell had moeten worden?

Voor de tweede keer in zijn carrière zit Walter van de Vijver zonder werk. In 2004 werd hij de laan uitgestuurd bij Shell. Daarna zette hij een eigen oliebedrijf op, Delta Hydrocarbons, maar ook daar vertrok de voormalige kroonprins van Shell onlangs. Een éénregelig verklaringsbericht op de website van de onderneming meldt dat Van de Vijver en mede-oprichter Maarten Scholten zijn vertrokken na een conflict met de aandeelhouders over de ‘toekomstige strategie van het bedrijf’.

Wat is er werkelijk aan de hand bij de ambitieuze start-up, waarvoor Van de Vijver en Scholten in 2007 maar liefst 1 miljard dollar bij elkaar wisten te krijgen? De hoofdpersoon is niet bereikbaar voor commentaar. Ook Scholten en nieuwe Delta-ceo Frederik Rijkens willen geen nadere toelichting geven op het vertrek. Dat geldt tevens voor de aandeelhouders met wie Van de Vijver en Scholten in aanvaring kwamen: private-equityhuis 3i, het SHV van de Fenteners van Vlissingen, oliehandelaar Mercuria en het Indiase conglomeraat Reliance Industries. Een nadere speurtocht levert echter een beeld op van een start-up die voortvarend te werk gaat maar al snel te maken krijgt met een dure overname, een kelderende olieprijs en enkele tegenvallende projecten.

Onderscheidend

Anderhalf jaar na zijn gedwongen vertrek bij Shell (zie onderstaand kader) is Van de Vijver back in business. In december 2005 richt hij samen met Scholten, voormalig hoofd Fusies & Overnames van de Amerikaanse oliedienstverlener Schlumberger, Eastern Energy Partners op. Wat hij met deze vennootschap wil, komt enkele maanden daarna naar buiten. De twee olieveteranen beschikken over een “onderscheidende methode om meer olie en gas te onttrekken aan olie- en gasvelden die over hun piek heen of verwaarloosd zijn”.

Van de Vijver en Scholten willen participeren in olie- en gasvelden om vervolgens de productie te verhogen. Eastern Energy Partners richt zich vooral op Azië, waar er, in tegenstelling tot de VS en Europa, nog genoeg ruimte is voor private equity in de olie- en gassector. De eerste investeerders zijn bekend: SHV, Bank of Scotland en Commonwealth Investments van de familie Dreesmann.

De twee laatstgenoemden blijken bij nader inzien afgehaakt, maar SHV blijft aan boord bij Eastern Energy Partners, dat in 2007 is omgedoopt tot Delta Hydrocarbons. Van de Vijver en Scholten slagen erin 1 miljard dollar bij elkaar te krijgen. SHV, 3i, Mercuria en (later) Reliance steken elk 250 miljoen in het bedrijf, goed voor deelbelangen van 23 procent. De resterende 8 procent is in handen van het management. Beide oprichters omringen zich verder met ervaren rotten uit de oliewereld, zoals cfo Jeri Eagan (ex-Shell Gas & Power) en projectdirecteur Rijkens (ex-Total). Laatstgenoemde heeft in het olierijke Nigeria gewerkt, een potentiële markt voor Delta.

Delta moet ‘een leidende wereldspeler in de exploratie- en productiesector worden’, zo stelt Colin Burnett, investment director bij 3i, in een persbericht. Hij rept over een ‘team van wereldklasse’ bij Delta dat nationale en internationale oliemaatschappijen ‘met weinig risico’ kan helpen bij het verhogen van de reserves en productie. Het is inderdaad een aantrekkelijke propositie: in een ‘leeg olieveld’ blijft ongeveer tweederde van het zware goud in de grond achter. Met een stijgende olieprijs is elke druppel meegenomen.

Het jaarverslag van SHV over 2007 meldt dat Delta in de tweede helft van dat jaar diverse opties bekijkt, vooralsnog zonder succes. Zo bieden Van de Vijver en Scholten tevergeefs mee op een olieveld in Bahrein. Pas in het jaar erna slaat Delta toe, en in hoog tempo. In Hongarije stapt het bedrijf in een project om “aanzienlijke hoeveelheden” moeilijk winbaar gas naar boven te halen. Ook wordt Delta voor 25 miljoen dollar eigenaar van twee olievelden voor de kust bij Den Haag. Daarnaast koopt het bedrijf zich in bij een groot project in Tunesische wateren. Klap op de vuurpijl is in de zomer van 2008 de overname van Trefoil voor 151 miljoen dollar. Het Argentijnse olie- en gasbedrijf moet de springplank vormen naar de rest van Zuid-Amerika. Opvallend genoeg wordt er in Azië, het oorspronkelijke jachtterrein, niets overgenomen.

Piek

Maar na de overname van Trefoil gaat het mis. Van de Vijver koopt de Argentijnse onderneming op het hoogtepunt van de markt, wanneer de olieprijs piekt op 147 dollar per vat. Onder invloed van de crisis valt de olieprijs echter razendsnel terug. En daarmee komt ook rentabiliteit van moeilijk winbare, en daardoor relatief dure olie- en gasvelden, in gevaar. Een hoge olieprijs is essentieel voor de specialisatie van Delta. Illustratief is dat oliebedrijf Toreador, Delta’s partner in Hongarije, zijn belang daar verkoopt ten faveure van projecten met minder risico.

Ook operationeel lopen enkele nieuwe aankopen niet naar wens, zo meldt SHV in het jaarrapport over 2008. De investeringsmaatschappij geeft zelf geen details, maar topman Craig McKenzie van Toreador meldt tegenover analisten dat het winnen van gas in Hongarije moeizamer verloopt dan verwacht. Hij spreekt over een ‘leercurve’ die moet worden doorlopen en over ‘inefficiënties’ in de operatie. De extra kosten zijn ‘gelukkig’ niet voor Toreador, maar voor Delta.

Het grootste hoofdpijndossier lijkt echter het project voor de kust van Tunesië. Daar wordt al enkele jaren naar olie en gas gezocht. Om de helft van dat project in handen te krijgen moet Delta eerst 125 miljoen dollar investeren, zo luidt de afspraak met de twee partners in april 2008. Maar al in februari van dit jaar, nog geen jaar later, stapt Delta alweer uit. De Nederlanders hebben dan nog maar 110 miljoen dollar gespendeerd, onvoldoende dus om het gewenste belang in handen te krijgen. Een reden voor de snelle aftocht van Delta wordt niet gegeven. Bestuurslid Bruce Sherley van Eurogas, de Canadese partner in het project, verwijst naar de (onbereikbare) voormalige Nederlandse medespeler. Volgens hem is er wel degelijk olie ontdekt onder de zeebodem. Uit eerdere verklaringen van Eurogas en tweede partner Apex blijkt echter dat het project wordt geplaagd door ‘aanzienlijke’ vertragingen en kostenoverschrijdingen. De ontwikkelaars wijten dat aan de slechte staat van het boorplatform. Tegen de eigenaar van het platform wordt deze zomer een zaak aangespannen (en gewonnen). Het boren ligt voorlopig stil, volgens Sherley om seismische data eerst nader te bestuderen.

Ondanks het snelle vertrek is Delta nog niet verlost van het Tunesische project. Van de Vijver en Scholten zijn niet alleen 110 miljoen dollar kwijt, Delta draagt ook nog eens 50 procent van de kosten die het afsluiten van de booractiviteiten met zich meebrengt.

Afwaardering

Delta lijdt over 2008 een verlies van 117 miljoen dollar, wat het totale verlies in het driejarig bestaan op 145 miljoen dollar brengt (zie tabel). Geen wonder dat SHV spreekt over “zeer teleurstellende” resultaten. Het familiebedrijf waardeert zeker enkele tientallen miljoenen af op het belang in Delta. Dat doen andere aandeelhouders ook. Stond Delta bij 3i in 2008 nog voor 44 miljoen pond in de boeken, nu is dat nog maar 21 miljoen. Volgens een woordvoerster van 3i houdt die afwaardering verband met de market multiples, de situatie in de rest van de sector.

De aandeelhoudersvergadering in juni van dit jaar moet niet erg vrolijk zijn geweest. Vier maanden na die bijeenkomst trekken Scholten en Van de Vijver de deur achter zich dicht op Schiphol-Rijk. Voor laatstgenoemde is het de tweede grote deuk van zijn carrière.

Ondanks het fiasco van Delta Hydrocarbons wordt dat niet het laatste project van beide olieveteranen. Tenminste, als het aan Scholten ligt, die wel iets kwijt wil over de toekomst. “We denken nu na over onze volgende activiteit, maar we hebben geen haast. We blijven in de olie- en gassector. Logisch, als je beiden meer dan 25 jaar in die sector hebt gewerkt.”

[ jacco.neleman@reedbusiness.nl ]