Britten bekvechten over banken

the city | financieel

‘ Nog nooit zijn zo weinigen zo veel geld verschuldigd geweest aan zo veel mensen. En tot op heden, mogen we daaraan toevoegen, heeft dat tot weinig echte hervormingen geleid.’ Mervyn King, de president van Bank of England, de Britse centrale bank, leende vorige maand de woorden van Winston Churchill om te onderstrepen hoeveel de banken zijn verschuldigd aan de belastingbetaler. King: ‘De totale omvang van de steun aan de bankensector is adembenemend. In het Verenigd Koninkrijk, in de vorm van directe of gegarandeerde leningen of aandelenbeleggingen, komt dat neer op bijna 1.000 miljard pond, tweederde van de jaarlijkse productie van het hele land.’


Tot grote publieke verontwaardiging maken de banken dankzij het ‘gratis’ geld van de overheid en als gevolg van enorme koersstijgingen op de financiële markten weer enorme winsten. Die gaan naar de insiders, terwijl de verliezen naar de belastingbetaler gaan, zegt Willem Buiter, de Nederlandse hoogleraar Europese politieke economie aan de London School of Economics. De enorme reddingsacties hebben de banken alleen maar bevestigd in hun beeld dat ze te groot zijn om om te vallen. Dat versterkt het morele gevaar dat het nemen van risico’s aanmoedigt. En dat is een fundamenteel probleem dat ondanks alle voorstellen voor strengere regelgeving volgens sommige critici niet wordt aangepakt. De voorstellen voor regelgeving richten zich vooral op het aanpakken van de bonussen en het verhogen van de kapitaalbuffers van banken.

Dat is onvoldoende, zegt King. ‘Het is een waanbeeld te denken dat strengere regelgeving een toekomstige financiële crisis kan voorkomen.’ King hield daarom, in een van zijn zeldzame toespraken, een pleidooi voor het opsplitsen van de grote banken in kleinere banken met een nutsfunctie en in risicovollere zakenbanken. Zo’n verregaande maatregel zou niet alleen het probleem van het morele gevaar oplossen – omdat zakenbanken makkelijker failliet zouden kunnen gaan zonder het hele financiële systeem in gevaar te brengen – maar ook veel dure toezichtsmaatregelen overbodig maken, aldus voorstanders van een moderne versie van de Glass-Steagall Act, die na de financiële crisis in de jaren dertig in de VS de afsplitsing van zakenbanken afdwong.

De Britse minister van financiën Alistair Darling wees het idee resoluut van de hand als een ‘simplistische’ en ‘ouderwetse’ maatregel om toekomstige crises te voorkomen. Royal Bank of Scotland en Lloyds Banking Group verkopen nu onder druk van de Europese Commissie honderden bankfilialen om nieuwe toetreders een kans op de markt te geven. Maar daarmee is het morele probleem niet opgelost, aldus critici. Volgens Financial Times -columnist John Gapper durft niemand in het Verenigd Koninkrijk zo ver te gaan als eurocommissaris Neelie Kroes, die de opsplitsing van ING in bank en verzekeraar eist.





Krimpen


Lord Turner, voorzitter van de Financial Services Authority, de Britse financiële autoriteit, wijst afsplitsing van de zakenbanken af als “onpraktisch”. Hij gelooft dat strengere kapitaalvereisten banken vanzelf zullen doen krimpen, en dat delen van de risicovollere operaties, zoals de proprietary trading desks waar gehandeld wordt voor rekening van de bank, zullen worden afgestoten en bijvoorbeeld bij hedgefondsen terecht zullen komen.


“Het is mij niet duidelijk waarom afsplitsing een oplossing zou zijn”, zegt Barbara Ridpath, topvrouw van het International Centre for Financial Regulation in Londen. “De hoofdrolspelers tijdens de crisis waren geen van alle banken met geld van rekeninghouders. Lehman Brothers en Bear Stearns waren pure zakenbanken en AIG een verzekeraar. Het is echt heel moeilijk om de klok terug te draaien. De prikkels van de banken, voor het management, de interne strategieën en de eisen voor het rendement op eigen vermogen moeten worden aangepast. Door hogere kapitaalvereisten zullen banken ervoor kiezen geld te verdienen met zaken waarvoor minder kapitaal nodig is”, zegt ze.

Op dit moment is het rendement op eigen vermogen voor de banken zo’n 20 tot 25 procent. Erg hoog, vindt Ridpath. “Toen ik lang geleden begon bij een bank was dat veel lager.” De cultuur waarin de verschillende divisies van banken met elkaar concurreren om het kapitaal op de balans moet volgens haar worden aangepakt.





Testamenten


Een hoog rendement op het eigen vermogen voor banken behoort tot het verleden, denkt Jane Fuller, mede-directeur van het Centre for the Study of Financial Innovation. “Banken krijgen nu van alle kanten nieuwe regelgeving op zich af, uit de VS, uit Europa, van het Bazels Comité voor het toezicht op banken, regelgeving voor hedgefondsen, centrale afhandeling voor derivatentransacties. Dit zal allemaal de kosten voor banken verhogen.”


De meeste mensen vinden opsplitsing van de grote internationale banken zoals Citigroup en Bank of America Merrill Lynch “te extreem”, zegt Fuller. Zij denkt dat banken geleidelijk zullen krimpen door alle voorgestelde maatregelen. Een daarvan is het opstellen van testamenten, waarin banken beschrijven hoe in het geval van een faillissement de gezonde delen gered kunnen worden. Verder zijn niet alleen hogere buffers belangrijk, maar ook een limiet op de totale leverage van een bank, aldus Fuller. En banken moeten meer kapitaal aanhouden in ‘echte’ liquide markten, ofwel staatsobligaties.

Een kritische minderheid is niet overtuigd. ‘Het is als de ontwerper van de Titanic, die zegt dat extra reddingsboten het probleem oplossen’, aldus een voormalige bankanalist hierover in de Financial Times .





[ MAAIKE VEEN – londen ]