Bestrijd het leed dat bonus heet

Bonussen werken niet. Misschien dat een timmerman zijn weekproductie wil opvoeren voor een extraatje, maar voor iemand die zijn baas bedient door risico’s te nemen met geld dat niet van hemzelf is, is het een slecht idee. Het blijkt uit talloze onderzoeken: bonussen veroorzaken een zichzelf versterkende spiraal omdat een ontvanger van een bonus het jaar erop alleen tevreden is met een nog hogere bonus. Zeker als concurrerende werkgevers met nog royalere extraatjes gaan zwaaien. In de bancaire sector leidde het ertoe dat de bonussen die bankiers in het vooruitzicht werden gesteld zo astronomisch hoog opliepen dat ze onverantwoorde risico’s namen en de kredietcrisis uitbrak.


De rol van de bonus in de kredietcrisis en de ophef erover was voor Volkskrant -journalisten Pieter Klok en Xander van Uffelen aanleiding het fenomeen in het boek Bonus! helemaal binnenstebuiten te keren. Wat het boek vooral behelst is een lange litanie tegen de bonus als lokkertje, loyaliteitsinstrument en zelfverrijkingsmethode. Daarnaast worden de opkomst en nucleaire gevolgen van de bonuscultuur beschreven en de redenen waarom het zelfs na de kredietcrisis onmogelijk zal blijken hieraan een einde te maken.

Vreemd aan het boek is de merkwaardig defensieve eerste zin. Daarin stellen de auteurs bij voorbaat dat iedereen die over het onderwerp schrijft vroeg of laat het verwijt krijgt populistisch bezig te zijn en een volksopstand te willen ontketenen. Zij riposteren die vermeende kritiek met de opmerking dat het niet schrijven over bonussen net zo schadelijk is gebleken.

Maar als de auteurs niet van plan zijn een volksopstand te creëren, waarom dan de ronkende ondertitel Waarom bankiers de grote winnaars zijn van deze crisis ? Die stelling wordt namelijk in het boek niet waargemaakt. De auteurs maken wel duidelijk dat de bonuscultuur moeilijk te bestrijden is, maar wat de bankiers nu helemaal gewonnen hebben met deze crisis is onduidelijk. Het aanzien van bankiers is door het putje, de maatschappelijke druk om bonussen te beperken is toegenomen en ook in de bancaire sector zijn duizenden banen verdwenen.

Het volstrekt absurde feit is wél dat het feestje aan de top nog steeds doorgaat en bankiers als Jan Peter Schmittmann onbeschaamd miljoenenbonussen eisen. Vaak met het verweer dat niet zijzelf maar ‘hullie’ het hebben gedaan of dat afspraken nu eenmaal afspraken zijn. De cultuur is niet veranderd en dus is het gevaar levensgroot dat dezelfde dames en heren het financiële systeem nog een keer over het randje duwen.

Wat we daaraan kunnen doen? Hand in hand optrekken, kameraden. Alleen samen kunnen we als aandeelhouders, toezichthouders, politici, personeelschefs, werknemers en klanten ons te weer stellen tegen de bonusbeluste bovenbazen.


[ wouter.van.bergen @reedbusiness.nl ]

Bonus!


auteurs Pieter Klok & Xander van uffelen


uitgeverij Meulenhoff


 isbn 9879029085106

prijs €17,95

Klok en Van Uffelen leggen duidelijk uit waarom het bonussysteem zo rot als een mispel is, maar maken hun stelling dat bankiers de winnaars zijn van deze crisis in dit boek niet waar.

Wat hebben ze nú weer bedacht?


auteur Johanna Kroon


uitgeverij VAN DUREN


 isbn 9789089650344


 prijs €19,90


Weleens het gevoel dat medewerkers helemaal geen zin hebben in verandering? Kroon legt uit hoe één simpel communicatieprincipe het verschil maakt.

En toch!


auteurs JAck Burg,Vincent Willems & Karel Koet


uitgeverij Van Gorcum


 isbn 9789023245346


prijs €16 ,95


 Elke verandering wekt weerstand op en een houding van ‘ja maar...’. De houding ‘en toch...’ is echter de enige die bruikbaar is om uit een impasse te komen.