Dividend als zwart gat

NDC/VBK | financieel

H et zijn spannende tijden voor topman Jan Roos van kranten- en boekenuitgeverij NDC/VBK. Roos maakte begin dit jaar bekend dat zijn bedrijf voor het einde van het jaar een nieuwe aandeelhouder moet zien binnen te halen. Een kapitaalinjectie van 100 miljoen euro zou de gehavende balans weer nieuw leven moeten inblazen. Vorige week liet hij tegenover Het Financieele Dagblad weten dat hij door het slechte economische klimaat daarin nog niet is geslaagd. Er lijkt echter meer aan de hand. Uit de balansgegevens valt namelijk af te lezen dat Roos zich de afgelopen jaren aan enorm hoge dividenduitkeringen heeft verplicht die ten laste zijn gegaan van het eigen vermogen. De vraag is dus of hij zich zo niet een deel van de financiële ellende op de hals heeft gehaald. 


Wat is er precies aan de hand? De uitgever van onder meer de Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden en auteurs als Dan Brown, Saskia Noort en Geert Mak, is sinds 2005 op overnamepad. De aankoop van de educatieve uitgever ThiemeMeulenhoff van PCM (er zou rond de 145 miljoen euro voor zijn betaald) vorig jaar is echter net iets te veel van het goede gebleken. Roos zadelde zich vlak voor het instorten van de markt op met een te hoge schuld. Om de aankoop te betalen en de bestaande bankschuld te herfinancieren, sloot de topman een financieringsovereenkomst met ING Bank, met zijn aankoop als onderpand. Het gaat om een kortlopende schuld van 325 miljoen euro, die liep tot eind 2008. De overeenkomst is verlengd tot eind dit jaar. ING stelt als voorwaarde voor een nieuwe lening dat het eigen vermogen wordt versterkt. De solvabiliteit bevindt zich op dit moment namelijk op een dieptepunt. In een ‘normaal’ bedrijf is de verhouding eigen vermogen-balanstotaal niet lager dan 25 procent. Bij NDC/VBK was dat 8 procent in 2008. Ook in de jaren daarvoor was het eigen vermogen al aan de lage kant. Met een kapitaalinjectie van 100 miljoen euro zou de ratio toenemen tot een veilige 30 procent.

Qua inkomsten was er tot vorig jaar weinig aan de hand. Roos is vaak geprezen als een uitgever die zich door overnames te doen minder afhankelijk wist te maken van de conjunctuurgevoelige krantenmarkt. Aan de recessie heeft hij zich echter niet kunnen onttrekken en mede door de overname van ThiemeMeulenhoff is hij vorig jaar zwaar in de rode cijfers gedoken.

Des te opmerkelijker is het dat er ondanks het verlies in 2008 dividenduitkeringen zijn gedaan ter waarde van 12,3 miljoen euro. Daardoor heeft het eigen vermogen een enorme klap gehad. Maar dat is nog niet alles. Ook in de jaren daarvoor, toen er wél winst werd gemaakt, is er meer uitgekeerd dan dat er aan winst te verdelen was. Er is de afgelopen drie jaar in totaal voor 20 miljoen euro onttrokken aan het eigen vermogen om er dividend mee uit te keren. Winstuitkeringen doen ten laste van het eigen vermogen is niet verstandig, helemaal niet als een bedrijf al met zo’n lage solvabiliteit kampt.





Verplichte uitkeringen


Het bedrijf zegt echter weinig keus te hebben. Een woordvoerder laat weten dat NDC/VBK verplicht is om zulke hoge bedragen uit te keren, omdat aandeelhouders daar recht op hebben uit hoofde van zogeheten cumulatief preferente aandelen. Hoeveel er exact wordt uitgekeerd en aan wie, wil NDC niet zeggen. “Het is onderdeel van een bewuste financieringstrategie”, aldus de woordvoerder. Er zijn op dit moment drie aandeelhouders: Stichting Je Maintiendrai (86,9 procent), beheersmaatschappij Heidehuis van de oprichtersfamilie Hazewinkel van hetNieuwsblad van het Noorden(8,1 procent) en Friesland Bank Investments (5 procent). Uit de jaarverslagen van Stichting Je Maintiendrai blijkt in elk geval dat zij niet in het bezit is van preferente stukken.


Vaststaat dat het belang van Friesland Bank Investment bestaat uit preferente aandelen. Die bank is in 2006 ingestapt als aandeelhouder en heeft toen voor minimaal 35 miljoen geïnvesteerd. Friesland Bank wil niet zeggen hoe hoog het ‘preferente’ dividend is dat hij voor die investering ontvangt. Opmerkelijk is dat NDC bij het instappen van Friesland Bank in een vergelijkbare situatie verkeerde. Ook toen moest Roos eigen vermogen aantrekken als een voorwaarde om te kunnen herfinancieren.

Het is echter de vraag of Roos voor het einde van het jaar nog een nieuwe aandeelhouder vindt die met 100 miljoen euro wil instappen. De Belgische uitgeverij De Persgroep verwierf eerder dit jaar voor hetzelfde bedrag een belang van 51 procent in het veel grotere PCM. Als Roos dus niet zelf wil worden overgenomen, moet hij een nieuwe aandeelhouder wel heel veel dividend in het vooruitzicht stellen. En als de winsten zich niet herstellen, zal er voor de uitkering daarvan ook in de toekomst van het eigen vermogen moeten worden afgeknabbeld.

Een troost: huisbankier ING heeft er weinig belang bij de tent nu failliet te laten gaan. Hij zal misschien de slechte schuldpositie maar even door de vingers moeten zien. De schuldratio, de verhouding nettoschuld-bedrijfsresultaat, is inmiddels namelijk opgelopen naar meer dan 9 (zie grafiek). Een ratio van 3,5 gold voor de recessie voor veel banken als maximum. Om op die norm uit te komen zou een extra schuldreductie nodig zijn van 140 miljoen euro. Met de aangekondigde 10 procent aan bezuinigingen komt Roos er niet. Ook gaat een verkoop van ThiemeMeulenhoff in de huidige markt niet gemakkelijk. Grote kans dat hij daarom naast dit onderdeel meer pareltjes moet verpanden.


[ eric van den Outenaar ]