Jumbo’s zeven onzekerheden

jumbo | actueel

Het is de deal van de maand. Al langer gistte het in supermarktland, maar nu heeft Jumbo dan ook de eerste stap gezet. Het Vegheler bedrijf van de familie Van Eerd heeft een bod gedaan van 480 miljoen euro op de activa en passiva van concurrent Super de Boer, het voormalige Laurus.


Daarmee heeft Jumbo, goed voor een kleine 5 procent van de Nederlandse supermarktomzet, de markt flink opgeschud. Door op de activa en passiva te bieden is een akkoord van de Franse grootaandeelhouder Casino genoeg om de overige aandeelhouders buitenspel te zetten. Dat akkoord was er dan ook al ten tijde van de bekendmaking en daarmee hebben de Brabanders in één gevoelige klap Super de Boer gehoekt en de concurrentie overrompeld.

De familie heeft er nooit een geheim van gemaakt dat het grote ambities heeft. In het laatst gedeponeerde jaarverslag van Jumbo kondigde de directie al aan dat de ‘relatieve rust’ rond het concern vorig jaar ‘een stilte voor de storm zal blijken te zijn’. Immers, de markt vraagt ‘om een herstructurering en de vorming van een duidelijke nummer twee in de markt’.

En hoe word je nummer twee? Door te kopen, te bieden, te onderhandelen en te schaken. Daarvoor loosde de familie de complete raad van commissarissen in maart, om corporate mastodonten als Antony Burgmans (ex-Unilever), dealmaker Wilco Jiskoot en, jawel, voormalig Laurus-topman Harry Bruijniks als toezichthouder aan het werk te stellen. Eerder al, in 2007, kocht Jumbo voor 15,7 miljoen euro 15 noodlijdende filialen van Super de Boer over. Volgens de familie zetten die inmiddels allemaal dubbel zo veel om als voorheen. De Van Eerds hebben dan ook enige ervaring met het omkatten van de filialen en zullen gedacht hebben: wat met één winkel kan, moet met enkele honderden kunnen.

Jumbo is groot geworden met een unieke formule: grote winkels aan de rand van middelgrote gemeenten, die op een hoge omzet lage marges draaien. Bovendien zijn de Jumbo-filiaalmanagers geschoold in het handhaven van de heilige Zeven Zekerheden: elke dag onder meer verse waar, volle schappen, Brabantse service, en een goedkoopgarantie. Het leverde het merk meerdere prijzen op: voor de beste klanttevredenheid en de populairste supermarkt.

Met het bod hebben De Van Eerds – in niet-beursgenoteerd supermarktland een van de jongste dynastieën met twee veertigers en een dertiger – nieuwe bravoure in de anders zo grijze supermarktwereld gebracht. Of is het toch meer Veghelse overmoed? Jumbo is immers nog lang geen nummer twee, zelfs niet in de thuisprovincies bezuiden de Moerdijk. Sterker nog: Jumbo moet de merken Albert Heijn, C1000, Super de Boer, Aldi en Plus voor laten gaan. Het marktaandeel van Jumbo is volgens de laatste Nielsen-cijfers 4,8 procent en zelfs met het marktaandeel van Super de Boer erbij opgeteld is het merk slechts nummer drie, met een mijlenverre achterstand op de zo gehekelde Zaanse grootgrutter Albert Heijn.

De deal is dan ook helemaal niet zeker. Jumbo onthoudt zich van elk commentaar totdat de overname is bekrachtigd. Super de Boer wil niet reageren en ook bij de grote concurrent C1000 houdt men de kaken stijf op elkaar. Het is een groot bod, maar vooral een precair bod en zolang er geen handtekening is gezet, hangt er een grote vragende stilte boven de markt. Maar ook als de deal wel doorgaat, blijven er vragen. FEM telt zeven onzekerheden.





1. De Centen?


De meest pregnante vraag is: waar haalt de familie Van Eerd haar geld vandaan? Voor de deal alleen al is 480 miljoen euro nodig. Jumbo bezat eind 2008 een rentedragende schuld van 80,9 miljoen euro bij de banken NIBC, ABN Amro en ING. Die banken hebben voor die lening als eis gesteld dat de solvabiliteit boven 25 procent blijft en de leverage ratio (nettoschuld/ebitda) onder de 2,5 blijft. Dat betekent dat een zelfstandig Jumbo niet in staat is meer dan 109 miljoen euro te lenen. De familie geeft aan dat de synergievoordelen in deze berekening niet zijn meegenomen.


Als we daarom de balans van Super de Boer en Jumbo zouden samenvoegen, wordt de financiële positie er niet veel beter op. Super de Boer bezit al een rentedragende schuld van 94 miljoen euro, terwijl de ebitda met 53 miljoen euro aan de lage kant is. Met die nieuwe berekening komt Jumbo alsnog 333 miljoen euro te kort voor de overname van Super de Boer. En dan hebben we het nog niet gehad over de hoge kosten voor de integratie van Super de Boer in Jumbo. Ter vergelijking: in het jaar dat Jumbo de vijftien eerdere filialen integreerde, investeerde het bedrijf 70 miljoen euro, bijna drie keer zoveel als in het ‘stille jaar’ 2008.

Al met al heeft Jumbo bij kredietverschaffers moeten aankloppen voor meer dan tweederde van het dealbedrag. Het Financieele Dagblad meldde deze week dat Jumbo de overname contant zal betalen en dat ‘het geld al klaar ligt’.

Een woordvoerder laat weten dat dat klopt. “Het geld is geen probleem. De deal is nagenoeg rond. En het is een solide businesscase. Ga daar maar van uit.”





2. De Familie?


Nu zou Jumbo ervoor hebben kunnen kiezen om een deel van de eigen aandelen te verkopen, bijvoorbeeld aan Casino. Ook dat ontkent de woordvoerder: “De familie blijft eigenaar van 100 procent van de aandelen.” Volgens zakenglossy Quote is de familie Van Eerd gezamenlijk goed voor een vermogen van 400 miljoen euro.


De familie heeft bewust niet gekozen voor een reverse takeover (door Jumbo onder te brengen bij het beursgenoteerde Super de Boer, in ruil voor een meerderheidsbelang). Daarmee zou de familie beursgenoteerd worden en daarvan heeft pater familias Karel van Eerd altijd een afkeer gehad. De woordvoerder sluit dan ook niet uit dat de familie eigen reserves heeft aangeboord om een deel van de deal te bekostigen.




3. de Integratie?


Maar het is ook mogelijk dat er een extra doorverkoopparagraaf aan het voorstel vastzit. Want de verschillen zijn enorm. Niet alleen heeft Jumbo niet meer dan 124 winkels, tegen 310 voor Super de Boer, ook zijn de Jumbo-winkels gemiddeld eenderde groter dan de winkels van Super de Boer. Jumbo laat FEM dan ook weten dat het een “minderheid van alle filialen van Super de Boer zal verkopen”. Of er voor die verkoop onderhands al afspraken zijn gemaakt, wil de woordvoerder niet kwijt.


4. Het businessmodel?


Naast het integratieprobleem krijgt Jumbo te maken met een veelvoud aanfranchise-nemers. Bijna de helft van de filialen van Super de Boer wordt gerund doorfranchise-ondernemers. Voor de huidige Jumbo’s geldt dit voor 35 filialen. Het ligt voor de hand dat de familie Van Eerd vaker om de tafel moet met de ondernemers, die moeten accepteren dat hun winkels Jumbo-geel worden geverfd. Of deze franchisenemers – die grotendeels de mislukte Konmar-formule hebben meegemaakt – geschikt en bereid zijn om zich de Jumbo-werkwijze eigen te maken, is nog de vraag. Super de Boer kenmerkt zich door lage omzetten en hoge prijzen. Jumbo wil vooral een hoge omzet draaien tegen een lage marge. Ondernemers zullen het verschil direct in hun portemonnee gaan voelen en het is de vraag of hun enthousiasme voor Jumbo stand zal houden als de omscholingsfase lang duurt.


5. De Inkoopunie?


De vraag is ook of Jumbo binnen de Superunie mag blijven. Jumbo is lid van deze grootste inkooporganisatie van vooral kleine supermarktketen, die goed is voor 30,7 procent van de markt. Na de deal zou dat 37,5 procent zijn. Volgens SNS-analist Richard Withagen ligt een probleem met de Nederlandse Mededingingsautoriteit zelfs op de loer. Jumbo doet geen mededelingen over de inkoopplannen. De Superunie is onbereikbaar voor commentaar.


6. De Marktleider?


Maar de grote vraag is: wat betekent dit voor Albert Heijn? Het is niet vreemd als de onverslaanbare marktleider in zijn vuistje lacht om dit bod. Want alle kanttekeningen bij deze deal ten spijt, creëert de nummer vijf van de markt met de nummer drie van de markt een nieuwe nummer drie. Dat is niet iets om direct bang van te worden. Albert Heijn heeft een marktaandeel dat ook na de overname meer dan drie keer zo groot is. Wel zal Jumbo voet aan de grond krijgen in de door Albert Heijn goed gedekte Randstad.





7. De Nummer twee?


De grote angst zal vooral schuilen bij C1000, het bedrijf dat nu nog met recht de nummer-tweepositie kan claimen. Dat bedrijf – ook moederconcern Schuitema en investeerder CVC weigeren reactie – houdt de kaken op elkaar. Schuitema is net deze maand door private-equityfirma CVC van de beurs getrokken. Dat geeft in de markt voeding aan de speculatie dat de nummer twee in de markt op een tegenbod broedt. Volgens analisten en kenners past de formule van Super de Boer beter bij C1000 dan bij Jumbo. Het is de vraag of Jumbo het zich kan permitteren mee te doen aan een biedingenstrijd.


En daarmee is de grootste onzekerheid nog wel de toekomst van Jumbo zelf. Het bod is groot, misschien zelfs een maatje te groot voor de Veghelse familie. Daartegenover staat geen enkele garantie dat de Van Eerds hun ware doel – nummer twee worden – bereiken. Ja, ze hebben groots enthousiasme losgemaakt onder dealmakers en supermarktwatchers. Maar voor Jumbo zelf is er geen enkele versgarantie.


[ Wilbert.Geijtenbeek @reedbusiness.nl ]