D e Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) mogen zichzelf dan de twin peaks van de Nederlandse toezichthouders noemen, tweelingbroers zijn het allerminst. DNB is de oudere, grote broer, een gevestigd instituut met een natuurlijk gezag. De AFM is het kleinere broertje, nog geen tien jaar oud, dat onder moeilijke omstandigheden moet opgroeien. Niet alleen is er een bijna continue stroom aan nieuwe wetgeving, er komen ook nieuwe gebieden bij waarop de toezichthouder zijn gezag moet afdwingen.


De financiële rampspoed die de wereld de afgelopen twee jaar heeft overspoeld, trof voornamelijk de solvabiliteit en liquiditeit van banken, zaken die op het bordje van DNB thuishoren, maar raakte uiteraard ook aan de rol van de AFM. Nu, op het moment dat de acute gevaren voor de financiële sector zijn afgewend, wordt het tijd voor de toezichthouders om lessen uit de crisis te trekken. Dat er op het gebied van de Europese integratie van het toezicht het nodige moet verbeteren, en dat het risico- en beloningsbeleid van financiële instellingen aan banden moet worden gelegd, zijn slechts twee van die lessen. Een andere les is dat het belang van sterke, gezaghebbende toezichthouders die krachtdadig, zelfstandig en vooral tijdig ingrijpen, voor de stabiliteit en gezondheid van de financiële sector niet te overschatten is.

Het optreden van de AFM in de discussie over de tophypotheken laat zien dat het nog steeds schort aan de autoriteit van de AFM. Voorstellen van de AFM dit voorjaar om tot in detail aan te geven hoever banken mogen gaan in hun hypotheekverlening, werden binnen een dag getroffen door een spervuur van kritiek, niet alleen van juristen en belangenverenigingen van bijvoorbeeld banken en makelaars, maar zelfs vanuit het ministerie van Financiën.

Die kritiek betrof de gevolgde procedure, de timing en de mogelijke politieke en economische gevolgen van de AFM-voorstellen. Niet de kern van het probleem: het feit dat de verantwoordelijk toezichthouder van oordeel is dat er nog steeds op te grote schaal te grote hypotheekleningen worden verstrekt. Inmiddels ligt er, bijna een half jaar later, een afgezwakt voorstel. Voordat dat tot verandering in het gedrag van marktpartijen gaat leiden, kunnen alle belanghebbenden er eerst nog uitgebreid hun zegje over doen.

Dat is een onwenselijke situatie. De AFM moet sneller en effectiever kunnen ingrijpen. Dat kan door individuele instellingen rechtstreeks aan te pakken, en meer rugdekking vanuit politiek Den Haag zou ook zeker helpen. Hoewel dat tegen deelbelangen kan indruisen, hebben alle betrokkenen belang bij een toezichthouder met echte autoriteit.


[ jeroen.kerkhof @reedbusiness.nl ]

[ corina.ruhe @reedbusiness.nl ]