Help, de uitstoot van broeikasgassen daalt!

broeikasgasemissies | KLimaat

Het emissiehandelssysteem (ETS) leek het ei van Columbus: zet de markt in om de uitstoot van CO2te verminderen. Bezorg de bedrijven en landen gelimiteerde quota van emissierechten, maak die quota onderling verhandelbaar en de minst CO2-efficiënte bedrijven krijgen vanzelf een hogere rekening dan hun zuinige concurrenten. Word schoon, of ga ten onder.


Het zou een ideale oplossing zijn voor een oud probleem: de externalisatie van milieukosten bij de productie van vervuilende goederen en diensten. Oftewel: het feit dat milieukosten van de productie worden afgewenteld op de samenleving, terwijl de opbrengst voor de producent is.

Door uitstoot duur te maken worden bedrijven vanzelf geprikkeld om op zuinigere wijzen van productie over te stappen en te investeren in schonere technieken. Innovatie die zo op natuurlijke wijze vanuit de markt ontstaat, is de enige manier om de uitstoot duurzaam naar beneden te krijgen. Misschien wel naar de reductie van 80 procent in 2050 in Europa, en 50 procent wereldwijd die volgens veel wetenschappers en politici nodig is om de stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde te beperken tot 2 graden celsius deze eeuw.

En toen brak de recessie uit. Op het eerste gezicht betekent de productiedaling als gevolg van de kredietcrisis een zegen. In Nederland daalt de uitstoot van broeikasgassen vanaf 2008 met tussen de 1,5 en 15 megaton tot 206 tot 192 megaton in 2010. De doelstellingen van Kyoto, die voor Nederland toch al binnen handbereik lagen, worden in 2012 nu helemaal makkelijk gehaald. De emissierechten die Nederland al had ingekocht in het buitenland om eventuele overschrijdingen van ons nationale quotum te compenseren, hoeven er nauwelijks voor te worden aangesproken.

Maar voor de manier waarop het ETS zijn prikkels tot schone innovatie zou moeten geven, gooit de recessie flink roet in het eten. Dat blijkt onder meer uit de milieubalans die het planbureau onlangs publiceerde. Volgens Maarten Hajer, directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), zijn de gevolgen van de lagere emissies niet alleen positief. “Aan de ene kant betekent een lager emissieniveau gewoon goed nieuws,” zegt hij, “maar er zijn zorgen over wat dat op de langere termijn zal betekenen.”

De lagere emissies betekenen wel dat de noodzaak om te investeren in zuinige technologieën of de ontwikkeling van CO2-opslag voorlopig sterk afneemt. Doordat landen en bedrijven nu onvoorzien met overschotten aan emissierechten zijn komen te zitten, kelderde de prijs voor CO2-rechten van boven de 30 euro eind 2006 tot rond de 14 euro per ton op dit moment. Gedurende het komend decennium zal de prijs voor broeikasemissies rond de 20 euro per ton blijven schommelen, verwacht het PBL. Voor de recessie werd nog uitgegaan van een niveau van tussen de 30 en de 40 euro. De ‘straf’ op het uitstoten van CO2is daardoor veel kleiner geworden.





Investeringsprikkel


En dat vermindert de kansen op investeringen in nieuwe schone technologie in een investeringsklimaat dat toch al te wensen overlaat. “Omdat dit een kredietcrisis is, is het toch al moeilijk om de investeringen te financieren. Banken geven minder makkelijk krediet nu de opbrengst van dit soort risicovolle investeringen in innovatieprojecten veel minder zeker is. Een echt stevige investeringsprikkel krijg je volgens de meeste schattingen pas bij 50 euro per ton. Nu hebben veel bedrijven emissierechten over die ze in de periode dat hun productie weer toeneemt, kunnen inzetten.” 


Nu het emissieplafond te ruim blijkt om het bedrijfsleven daadwerkelijk te dwingen de uitstoot van broeikasgassen in te perken, zou de Europese Unie, die vanaf 2012 de nationale emissiesystemen overneemt, kunnen besluiten dat plafond te ver-lagen of een bodemprijs vast te stellen.

Maar voordat de landen van de Europese Unie daar ook maar aan zullen denken, is eerst een succes nodig tijdens de komende klimaattop in Kopenhagen, die begin december op de agenda staat. De EU heeft zich al vastgelegd op een broeikasgasreductie van 20 procent in 2020 ten opzichte van het niveau van 1990, maar heeft toegezegd dat percentage te verhogen tot 30 als er daadwerkelijk een akkoord wordt bereikt waarbij andere industriële landen zich ook binden aan een waardige opvolger van ‘Kyoto’.

De inzet van de regeringsleiders in Kopenhagen moet dus hoog zijn. “Die 80 procent reductie in 2050 in Europa die nodig is om de temperatuurstijging te beperken tot 2 graden, is een enorme opgave. Het ligt niet voor de hand dat we dat gaan halen”, zegt Hajer. Toch is hij niet pessimistisch over de huidige ontwikkelingen. “Het is wel zo dat landen op dit moment nog voorzichtiger zijn als het gaat om maatregelen waarvan ze denken dat die hun economie kunnen schaden, maar tegelijkertijd kun je vaststellen dat ondanks de recessie het discours rond het klimaat een kwestie is waar alle heads of state zich intensief mee bezighouden.” 





Kopenhagen


Hajer hoopt dat er in Kopenhagen onder meer afspraken kunnen worden gemaakt over de financiële bijdragen die westerse landen kunnen leveren aan milieumaatregelen in ontwikkelingslanden, een plan waarvoor met name Nederland zich hard maakt. Maar misschien nog belangrijker is de draai die China, na de VS inmiddels de grootste bron van broeikasgasemissies ter wereld, de afgelopen jaren heeft gemaakt. In Kyoto hadden de Chinezen zich afzijdig gehouden omdat ze – niet helemaal zonder reden – vonden dat de uitstoot van CO2in de afgelopen eeuw voor rekening van de westerse landen kwam. 


President Hu Jintao presenteerde deze week een ambitieus plan om broeikasgassen te verminderen. “China is als een razende aan het innoveren”, zegt Hajer. “Uit welbegrepen eigenbelang. China heeft te maken met veel luchtvervuiling uit hun kolencentrales. Maar er is nog iets anders. De Chinese industrie begrijpt dat het in de toekomst buitengewoon aantrekkelijk is om technologisch leidend te zijn op het gebied van groene technologie.” 





[ wouter.van.bergen @reedbusiness.nl ]