Fatale overname

kuiken nv | financieel

A cht jaar geleden behoorde de familie Kuiken nog tot de rijkste families van Nederland. Met een geschat vermogen van 38 miljoen euro was zij goed voor een 436ste plaats in de Quote 500 . De Kuikens hadden hun rijkdom te danken aan het belang – dat al drie generaties van de familie is – van 40 procent in Kuiken NV, de groothandel in grondverzetmachines van Volvo, hijskranen van Sennebogen en tractoren.


Sindsdien is er veel veranderd. In 2002 viel de familie uit de rijkenlijst. Niet dat de handelsonderneming uit Emmeloord het destijds slecht deed. Maar door de toevloed van nieuwe en rijkere families werd de drempel voor de lijst te hoog. De familie, die niet op aandacht zit te wachten, kon er geen traan om laten. Zeker niet omdat Kuiken aan de vooravond stond van een periode van explosieve groei, gesteund door mede-aandeelhouders NPM Capital (38 procent) en Fortis Private Equity (22 procent).

Na het vertrek van oprichterszonen Hendrik B. en Hendrik R. Kuiken uit de directie kwam het roer in 2003 in handen van John Spruitenburg. Onder zijn leiding groeide de omzet van 304 miljoen euro tot 506 miljoen in 2007.

Aanvankelijk groeide Kuiken vooral sterk in Duitsland. Maar in de zomer van 2006 vertelde Spruitenburg Het Financieele Dagblad dat hij op jacht was naar overnames in Oost-Europa. Vlak daarna voegde hij de daad bij het woord met de overname van Matrix Agritech. De nieuwe dochter uit Deventer boekte dat jaar met de verkoop van landbouwmachines in Rusland een omzet van 75 miljoen euro.

De positie op groeimarkt Rusland moest tegenwicht bieden aan de krimpende agrarische afzetmarkt in de Benelux. ‘De verwachtingen ten aanzien van de verdere groei van omzet en resultaat zijn hooggespannen’, schreef Spruitenburg over de nieuwe Russische dochter in het verslag over 2006. ‘Matrix is een duidelijke aanwinst voor Kuiken gebleken’, noteert hij een jaar later.

Drijvende kracht achter de overname was grootaandeelhouder NPM Capital, zelf een dochter van SHV Holdings. In haar eigen jaarbericht over 2007 besteedde de participatiemaatschappij twee pagina’s aan de aankoop van Kuiken. ‘De omvangrijke Russische agrarische sector laat inmiddels groeicijfers zien waar Chroestjov en andere vroegere Sovjet-apparatchiks slechts van konden dromen’, juicht het verslag. En trots: ‘NPM Capital was nauw betrokken bij de totstandkoming van deze deal.’




Molensteen matrix


In 2008 slaat het noodlot echter toe. Als gevolg van het verlies van een distributiecontract en de crisis daalt de omzet van Kuiken in de Benelux en Duitsland met tientallen procenten. En de nieuwe aanwinst waarmee de Russische landbouwmarkt zou worden veroverd, blijkt een molensteen om de nek.


“De Russische overheid beperkte tijdelijk de financieringsmogelijkheden voor geïmporteerde landbouwmachines. Matrix moest bovendien leningen aan banken aflossen. Toen het bedrijf zijn verplichtingen niet kon nakomen, moest moeder Kuiken bijspringen. Dat is heel snel de verkeerde kant uitgeslagen”, verklaart Alexander de Vries van grootaandeelhouder Fortis Private Equity.

Dat is niets te veel gezegd. Vorig jaar boekte Kuiken een nettoverlies van bijna 53 miljoen euro. De solvabiliteit kelderde van 23 naar 7 procent. “In december vorig jaar zijn we begonnen met een reddingsplan”, aldus De Vries, die sinds vorige maand ook commissaris bij Kuiken is.

Begin deze zomer werd Spruitenburg vervangen door crisismanager Laurens Vellen. Eind mei werd Kuiken geherfinancierd door de banken: ABN Amro, ING en Rabobank. Intern is dan al gebleken dat grootaandeelhouder NPM zijn handen van Kuiken heeft afgetrokken. Commissaris Wout van der Kooij, die de belangen van NPM behartigt, was in januari 2009 nog gepromoveerd tot president-commissaris. Maar twee maanden later trad hij plots terug als toezichthouder. NPM wilde zich alleen nog opstellen als ‘passieve aandeelhouder’, was de verklaring.

Hoé passief blijkt nu pas. “De herstructureringsoperatie heeft geresulteerd in een verandering van de aandeelhoudersstructuur”, aldus De Vries. “Wij hebben de positie van de andere aandeelhouders vorige maand overgenomen.” Volgens De Vries investeerde het participatiebedrijf “enkele miljoenen euro” in de deal.

Voor de Kuikens resteert de kater. Als gevolg van de ‘droomovername’ van Matrix is de oprichtersfamilie het belang in het bedrijf kwijtgeraakt. Een terugkeer in de Quote 500 kan ze zacht gezegd wel op haar buik schrijven. De Vries voegt toe dat de Kuikens de optie hebben om opnieuw aandeelhouder te worden. “De familie kan voor het einde van dit jaar een belang van 10 tot 15 procent nemen. Maar daarvoor moet ze wel de funding verzorgen.” Hoeveel er voor het belang bijeen moet worden geschraapt, wil De Vries niet kwijt. Woordvoerder Klaas Kuiken van de Stichting Administratiekantoor Familie Kuiken is onbereikbaar voor commentaar.

De Vries verwacht een “mooie toekomst” voor zijn investering. “Maar dat hangt natuurlijk ook samen met de voorwaarden waartegen wij zijn ingestapt.” De Russische activiteiten zijn deels al afgestoten en de rest wordt volgens de commissaris binnenkort verkocht. Wat rest is een bedrijf met een omzet van zo’n 300 miljoen. Om dat weer helemaal gezond te krijgen, wordt nog een flinke klus. “De algemeen directeur treft bepaald geen gespreid bedje”, waarschuwt werving-en-selectiebureau Ebbinge, dat momenteel zoekt naar een opvolger voor crisismanager Vellen.




[ Mathijs.smit @reedbusiness.nl ]