Verdienen aan gratis

E ind negentiende eeuw hadden saloons in de VS succes met een gratis lunch. Althans, het was gratis voor wie een biertje kocht. There’s no such thing as a free lunch , vertelde econoom Milton Friedman ons daarna meerdere malen. Als een waarschuwing dat het prijskaartje met 0,- niet bestaat.


Gratis heeft inmiddels een slechte naam gekregen door internet. Piraterij van muziek en films tiert welig op het web, en uitgeverijen die er gratis toegang tot hun artikelen hoopten te financieren met reclame, zitten door de ingezakte advertentiemarkt nu met een kater. Mediatycoon Rupert Murdoch pleit al enige tijd voor invoering van betaalde toegang tot krantensites, De Telegraaf overweegt het ook.

Chris Anderson, hoofdredacteur van technologieblad Wired en bekend van zijn vorige boek The Long Tail , gelooft nog heilig in gratis. In zijn nieuwe boek Free adviseert hij bedrijven zich voor te bereiden op een wereld waarin steeds meer gratis wordt, vooral waar het gaat om digitale producten.

Anderson laat zien hoe marginale kosten sterk dalen (‘de 0 naderen’). In de technologiesector zijn de kosten van distributie, zoals bandbreedte en opslag, nog maar een fractie van die van tien jaar geleden. Gratis is het uiteraard nog niet, en zal het ook nooit worden. Toch stappen bedrijven over deze kosten heen en bieden ze producten gratis aan. Hoe kan dat?

In de drie modellen die Anderson hanteert voor zijn ‘gratiseconomie’ is er altijd een relatie met een betaald product. Veel kan gratis zijn dankzij reclame (televisie). Producten worden kosteloos weggegeven om vraag naar een ander, wel betaald product te stimuleren (hoe Gillette scheermesjes verkoopt). Het derde model, freemiums , is nieuwer en wordt veel toegepast op het web. Een betaalde premiumversie van het product levert het geld op en gaat vergezeld van een gratis basisversie. Fotowebsite Flickr werkt met dit model, in de hoop dat de niet-betalende gebruikers uiteindelijk ook de portemonnee trekken. De gratiseconomie die door het toepassen van deze modellen ontstaat, wordt door Anderson nogal ruw op een omvang van 300 miljard dollar geschat.

Anderson heeft een interessant thema beschreven, ironisch genoeg ook door zonder bronvermelding stukken van de gratis encyclopedie Wikipedia over te nemen, iets waarvoor hij zijn verontschuldigingen heeft aangeboden. De voorbeelden die hij aanhaalt laten een grote vindingrijkheid zien bij ondernemers, en zijn daardoor inspirerend.

De drie modellen die Anderson beschrijft waren alleen al bekend en de echte hersenkraker van het moment, waar Murdoch en De Telegraaf zich voor gesteld zien, lost ook Anderson niet op. Na lezing van het boek blijft toch hangen dat gratis niet zonder betaald kan, iets wat omgekeerd wel goed mogelijk is. Een free lunch bestaat dus nog steeds niet. 


[ jasper.houtman @reedbusiness.nl ]

Free


auteur Chris Anderson


uitgeverij Nieuw Amsterdam


isbn 9789046805084


prijs €18,50

Chris Anderson legt in Free uit waarom steeds meer producten gratis worden en hoe bedrijven daaraan verdienen. Het blijken bekende strategieën. Free blijft beperkt tot een overzicht van de manieren waarop voor gratis wordt betaald.