De crisis heeft de fusie- en overnamemarkt uitgehold. De grootverdieners van de zakenadvocatuur vechten voor hun bestaan. Topkantoren storten zich op het middensegment. Maar de middelgrote dealmakers bijten van zich af: “Grote jongens zoals De Brauw kunnen we hebben.”
advocatuur | ondernemen
Wat hebben de mergers and acquisitions (M&A)-advocaten van de topkantoren van Nederland in deze crisistijden gemeen met de grootschalige tonijnvisserij? Bij gebrek aan grote en vette vis, vangen ze steeds vaker bescheiden exemplaren en komen daarmee in het vaarwater terecht van kleinere vissers.
De fee earners van de firma’s met de omvangrijkste M&A-praktijk (Allen & Overy, De Brauw Blackstone Westbroek, Freshfields Bruckhaus Deringer, Houthoff Buruma, Loyens & Loeff, NautaDutilh en Stibbe) moeten ook wel omdat de ooit zo volle vijver van de fusie- en overnamemarkt steeds leger raakt: tussen 2007 en 2009 is de totale dealwaarde met maar liefst 72 procent gekrompen van 96 miljard naar 27 miljard euro. Felle concurrentie is aan de orde van de dag en kantoren uit het middensegment zijn meer dan ooit gedwongen van zich af te bijten.
Stephan Sluijters, M&A-specialist en compagnon van het middelgrote kantoor Ploum Lodder Princen, kan er over meepraten. “Sinds dit jaar is de fusie- en overnamemarkt beduidend agressiever geworden. In toenemende mate komen wij in onze praktijk de grote jongens tegen, en dan is het niet meer zo dat wij automatisch het scherpst prijzen.”
Namens zijn Rotterdamse werkgever was Sluijters betrokken bij de op twee na grootste energiedeal van 2009. Sluijters adviseerde SHV-dochter Dyas UK die samen met twee andere kopers Oranje-Nassau overnam voor 630 miljoen euro van het Franse private-equitybedrijf Wendel, dat begin dit jaar door de crisis in geldproblemen is gekomen. Bij deze megadeal werkte Ploum Lodder Princen nauw samen met de grote kantoren. Maar ook solerend staat zijn kantoor sterk, benadrukt Sluijters. “Grote jongens zoals De Brauw kunnen we hebben.”
Ook andere middelgrote M&A-kantoren, zoals Van Diepen van der Kroef en AKD Prinsen Van Wijmen, merken duidelijk dat de concurrentie op de fusie- en overnamemarkt fors is verhevigd. “Als gevolg van de crisis zijn er nauwelijks meer echt grote deals”, vertelt Han Weegink, hoofd marketing van AKD Prinsen Van Wijmen. “Voor de grote kantoren, die van oudsher vooral actief zijn in het topsegment, is het nu pijn lijden. In een soort vlucht naar voren storten ze zich op de midmarket . Wij moeten dus nog meer ons best doen om opdrachten binnen te halen. Maar dat gaat ons redelijk goed af.”
Weegink van AKD Prinsen Van Wijmen en Sluijters van Ploum Lodder Princen mogen dan vol vertrouwen zijn over hun concurrentiepositie, Overfusies.nl is veel minder optimistisch. Tenminste, dat is de strekking van het halfjaarrapport van 2009 van de gelijknamige overname- en fusiedatabank. Sinds het uitbreken van de kredietcrisis in de zomer van 2007 is de waarde van de M&A-markt weliswaar in de ban van een recordkrimp, het marktaandeel van de topkantoren is de afgelopen twee jaar juist met ruim 20 procent gegroeid (zie ook infographics).
De topkantoren zijn aan de winnende hand in deze juridische strijd om te overleven. Willem van Oosten van Overfusies.nl: “De grote jongens ‘graven naar beneden’ en snoepen steeds meer marktaandeel af van de midmarket. Op termijn zou er weleens een shake-out in het middensegment van de markt kunnen plaatsvinden.”
Tegelijkertijd moet het veroveren van marktaandeel ten koste van de subtop wel gepaard gaan met een kleine prijzenslag, vermoedt hij. “De topkantoren halen ook transacties met een lagere dealwaarde binnen juist omdat ze bereid zijn hun tarieven naar beneden bij te stellen.”
Chique topkantoren die zich transformeren tot prijsvechters en in de pitch staan voor lagere deals. Het is een kwestie die gevoelig moet liggen bij de grote firma’s, zo blijkt uit een rondgang langs de nationale topdrie. Bij De Brauw Blackstone Westbroek, dat begin dit jaar personeel heeft moeten laten afvloeien als gevolg van de recessie, onthoudt bestuursvoorzitter Mark Biesheuvel zich van commentaar. Managing partner Arnold Croiset van Uchelen van het eveneens afgeslankte Allen & Overy wil niet meer kwijt dan dat de tarieven sinds februari zijn bevroren. Tegelijkertijd haast hij zich te zeggen dat Allen & Overy wars is van het naar “beneden graven”.
Ook NautaDutilh gaat er prat op het topsegment volop te blijven koesteren. Maar dan wel desgewenst tegen crisis-tarieven, zo is de cryptische boodschap van M&A-specialist en compagnon Gerard Carrière. “Wij zijn als kantoor niet ongevoelig voor de noden van onze cliënten en passen ons waar nodig aan gewijzigde marktomstandigheden aan.”
Volgens Weegink van AKD Prinsen Van Wijmen biedt de vermeende crisisaanpak van de grote kantoren weinig soelaas. “Sommige topkantoren willen zelfs werken voor dumptarieven. Bij benadering zitten ze dan op de kostprijs en kunnen ze er onmogelijk nog geld aan verdienen. Op termijn kunnen ze dit niet volhouden. Bovendien is deze strategie weinig geloofwaardig. Voorheen haalden topkantoren hun neus op voor klussen uit het middensegment, en nu ineens willen ze zich laten gelden tegen lagere tarieven.”
Maar zo makkelijk zetten de topadvocaten geen voet meer tussen de deur van het bedrijfsleven, stelt Sluijters van Ploum Lodder Princen. “Steeds meer bedrijven worden prijsbewuster bij het binnenhalen van juridisch advies. Daarnaast komen ze erachter dat menig kantoor uit het middensegment dezelfde kwaliteit kan bieden tegen een veel lagere prijs.”
Fijntjes wijst Sluijters op het uurtarief van 275 euro dat hij als compagnon van Ploum Lodder Princen mag rekenen. Vijf jaar geleden was hij als medewerker bij zijn toenmalige werkgever en topkantoor Loyens & Loeff praktisch evenveel waard, terwijl hij veel minder ervaring had. “Alleen al hieruit kun je afleiden dat middelgrote kantoren veel meer werken met een menselijke maat. Steeds meer bedrijven komen hier gelukkig achter en verkiezen een middelgroot kantoor boven een top-kantoor.”
[ Libben Reeskamp ]
Nieuwe M&A-markt-leider
De fusie- en overnamemarkt mag dan in ongekende mineur zijn als gevolg van de recessie, bij Freshfields Bruckhaus Deringer moet de stemming opperbest zijn. In de eerste helft van 2009 was het advocatenkantoor goed voor 10 deals ter waarde van 10,74 miljard euro. Daarmee is Freshfields de nieuwe M&A-marktleider van Nederland. Vorig jaar ontbrak de firma nog in de fusie- en overnametop-tien. Het kantoor heeft veel profijt van de in 2006 aangetrokken advocaat Shawn der Kinderen. De Zuid-Afrikaanse compagnon van Freshfields is voorlopig de nationale M&A-kampioen met een score van 3 deals ter waarde van 10,33 miljard euro. Der Kinderen was betrokken bij de overname van energiebedrijf Essent door het Duitse RWE waarmee 9,3 miljard euro was gemoeid. Verder adviseerde zijn team olieconcern Total bij de overname en verkoop van een raffinaderij in Vlissingen van chemie-gigant Dow Chemical aan Lukoil. De economische malaise moet extra veel pijn doen in de portemonnee van De Brauw Blackstone Westbroek. Vorig jaar was de Brauw na Allen & Overy nog koploper in de M&A-markt, nu schittert het kantoor door afwezigheid in de toptien. In de eerste helft van 2009 bleef de teller bij De Brauw steken op 18 deals met een totaalsom van 3,5 miljard euro, terwijl de orderportefeuille in 2008 maar liefst 47 deals omvatte ter waarde van 36,4 miljard euro.
Auteur(s): Libben Reeskamp
Bron: FEM Business , jaargang 12 , nummer 38 , datum 19-9-2009
Abonneer u op de gratis dagelijkse nieuwsbrief van fembusiness.nl
Neem een (proef)abonnement op FEM Business