H oe moet het nu toch verder met Nederland? Goede vraag. Jammer alleen dat u er op Prinsjesdag van dit kabinet geen antwoord op hebt gekregen. De besluiten van het kabinet beperkten zich voornamelijk tot op het eerste gezicht tamelijk marginale kwesties, zoals het bevriezen van studiebeurzen, het verlagen van de btw op huishoudelijke hulpen en het schrappen van de motorrijtuigenbelasting voor zeer zuinige auto’s.


Opnieuw gaat het kabinet een fundamenteel debat over de toekomst van ons land uit de weg. Het laat die discussie over aan anonieme ambtenaren. Negentien ambtelijke werkgroepen moeten het komende half jaar zeer ingrijpende maatregelen in kaart brengen om de rijksbegroting weer in het gareel te krijgen. Ze zullen met voorstellen moeten komen om vele tientallen miljarden euro’s te bezuinigen.

Of het kabinet daar in de loop van 2010 nog besluiten over durft te nemen, is een groot vraagteken. Bij eerdere discussies over netelige onderwerpen – die over het ontslagrecht zijn de coalitiepartners nog niet vergeten – scheerde Balkenende cum suis gevaarlijk dicht langs de rand van het ravijn. Het begint er op te lijken dat dit kabinet het maken van pijnlijke keuzes liever overlaat aan een nieuw kabinet. De volgende Kamerverkiezingen staan op de rol in mei 2011.

De Raad van State doorziet dat en verwijt het kabinet in een reactie op de Miljoenennota dat het wegloopt voor zijn verantwoordelijkheid. De noodzakelijke maatregelen, zo gispt de Raad van State Balkenende, zijn zo ingrijpend dat ze ‘een ambtelijke exercitie te boven gaan’. Erger nog: door besluiten door te schuiven naar het voorjaar van 2010 draagt het kabinet niet bij aan het ‘besef van urgentie van de ingrijpende en pijnlijke aanpassingen die moeten plaatsvinden’. Het zal je maar gezegd worden.

Voor wie dit kabinet vanaf zijn ontstaan, tweeënhalf jaar geleden, heeft gevolgd, is er niets nieuws onder de zon. Het gebrek aan politieke moed van Jan Peter Balkenende en Wouter Bos om netelige kwesties aan te snijden was al lang voor het uitbreken van de kredietcrisis legendarisch. Het Lange Wachten op daden die niet kwamen nam een aanvang in de eerste maanden van 2007 met een regeerakkoord dat uitblonk in vaagheid, en waarin de coalitiepartners lastige keuzes behendig uit de weg gingen.

Dat kunstje – het op de lange baan schuiven van netelige kwesties – is het handelsmerk van het vierde kabinet Balkenende geworden. Op die manier is de afgelopen jaren ontzettend veel kostbare tijd verloren gegaan. Tijd die gebruikt had kunnen worden om Nederland sterker, concurrerender en moderner te maken. Wie moeilijke keuzes altijd uit de weg gaat, is gedoemd achter de feiten aan te lopen.


[ jean.dohmen @reedbusiness.nl ]