In de VS hebben aandeelhouders bijna niets te zeggen. Europa is op dat vlak veel verder. Maar beleggers die grote koersverliezen lijden nadat een bedrijf zich schuldig heeft gemaakt aan fraude of misleiding, kunnen in Europa geen vuist maken. In de VS wel. Bedrijven als Tyco, Ahold en DaimlerChrysler weten het. Zij dienden honderden miljoenen tot bijna 3 miljard (Tyco) over te maken om gedupeerde beleggers te compenseren.


Moeten aandeelhouders in Europa die mogelijkheid ook krijgen? De grote winnaars van dat soort zaken zijn de gespecialiseerde advocatenkantoren die namens een groep gedupeerde beleggers opereren. Bij een schikking (meestal komt het niet tot een rechterlijke uitspraak), strijken zij 10 tot 30 procent van het schikkingsbedrag op. Lekker lucratief als er voor honderden miljoenen dollars wordt geschikt. Een tweede nadeel is dat het bedrijf dat fraude of misleiding heeft gepleegd soms zwaar in de problemen zit en dan nog eens een financiële ram na krijgt – zie Ahold dat ruim een miljard dollar aan gedupeerde aandeelhouders uitbetaalde.

Maar het Amerikaanse systeem heeft ook voordelen. Hoewel de meeste schikkingsvoorstellen bij lange na niet alle schade van gedupeerden dekken (schattingen leren dat 10 tot 15 procent van de schade wordt vergoed) bieden ze hun wel genoegdoening. Bij grote beleggers als pensioenfondsen kan het bovendien om sub-stantiële bedragen gaan. Het argument dat een claimende aandeelhouder in zijn eigen voet schiet, gaat niet op. Het gros van de gedupeerde aandeelhouders heeft zijn stukken al verkocht als er een schikkingsbedrag wordt uitgekeerd. Die ’oude’ aandeelhouders benadelen wel het bedrijf en de nieuwe aandeelhouders. Maar er is wat te zeggen voor de stelling dat de oude aandeelhouders hun stukken te duur inkochten (want onwetend van de fraude) en de nieuwe te goedkoop.

Belangrijker dan de bedragen, zijn de effecten van dit soort zaken op bedrijven. Volgens Jay Eisenhofer, mede-oprichter van zo’n gespecialiseerd Amerikaans advocatenkantoor, komen zulke acties de kwaliteit van het bestuur ten goede. Bedrijven zullen minder snel frauderen en meer openheid betrachten. Te bewijzen is zijn stelling niet, maar hij zou gelijk kunnen hebben.

Daarnaast bieden de claims de getroffen bedrijven een voordeel. Zij maken, zoals Ahold deed, schoon schip en kunnen grote beleggers weer met open ogen aankijken. Waarschijnlijk om die reden schikte Shell een zaak die een groot aantal Europese pensioenfondsen tegen het bedrijf had aangespannen omdat Shell zijn bewezen olie- en gasreserves jarenlang veel te hoog had voorgesteld. De pensioenfondsen kregen financiële genoegdoening (a raison van 385 miljoen dollar) en Shell kreeg weer respect.


[ koos.schwartz @reedbusiness.nl ]