Gevallen priester

spaanse spaarbank cajasur | financieel

Het zijn mooie woorden die de priester en secretaris-generaal van het bisdom Córdoba, Santiago Gómez Sierra, spreekt. ‘Ik sta in dienst van de kerk, Córdoba en heel Andalusië.’ Gómez Sierra, eind 2006 nog werkzaam binnen het bisdom van de zuid-Spaanse stad, doet alsof hij verrast is wanneer de verslaggever van lokale krant Diario Córdoba hem aanspreekt. Het nieuws dat hij de nieuwe voorzitter van de lokale spaarbank Cajasur zal worden, ligt al op straat. Veel wil Sierra er niet over kwijt. ‘De bisschop heeft mij gevraagd de bank te leiden.’ Hij is bereid om te werken ‘in de geest van de kerk’. Het is een eer om een bank te leiden die in 1864 werd opgericht door het genootschap van de kathedraal van Córdoba.


Cajasur is de enige katholieke bank van Spanje. Een deel van de winst vloeit naar sociale projecten. Zo’n bank leiden is een nobele zaak. Gómez Sierra kijkt devoot wanneer er een foto van hem wordt gemaakt voor de krant. Zijn armen leunen op de leuning van een ouderwetse kantoorstoel met bloemmotief. De handen liggen op elkaar.

Ruim een jaar later: bankpresident Gómez Sierra heeft net zijn eerste jaarverslag over 2007 gepresenteerd. Op de foto in het jaarverslag oogt hij somber, zijn hoofd is licht gebogen. De kredietcrisis is opgedoken. De opmars van ‘zijn’ katholieke bank is tot staan gebracht na een winstdaling van ruim 30 procent. ‘2007 Was het eerste jaar voor mij als hoofd van Cajasur. Om eerlijk te zijn, het was geen gemakkelijke taak’, schrijft hij in zijn voorwoord. De werkloosheid in Spanje loopt op. Het aantal wanbetalers eveneens, merkt de katholieke bankier op.

De motor van de Spaanse economie, de bouwsector, ligt op z’n gat na het barsten van de speculatiezeepbel. Dat is lastig voor een bank die flink heeft geprofiteerd van de vastgoed- boom . 54 Procent van alle Cajasur-kredieten ging naar aannemers, projectontwikkelaars en woningkopers. De kleine bank – goed voor een balanstotaal van 18 miljard euro – stak niet alleen geld in de zuid-Spaanse ‘goudkust’ waar het ene na het andere golfappartement ontstond, maar investeerde ook grote bedragen in de regio Madrid en Barcelona. In die steden wemelt het van Cajasur-kantoortjes. Om de landelijke naamsbekendheid te verhogen, sponsort de bank de wielerploeg Andalucia-Cajasur.

Priester Gómez Sierra is de baas geworden van een bank met groeistuipen. Sinds 2005 groeide de bankbalans met bijna 40 procent. Cajasur is overigens niet de enige spaarbank met honger. Terwijl grote banken als Santander en BBVA voorzichtiger opereren en niet alleen afhankelijk zijn van de Spaanse vastgoedmarkt, vechten spaarbanken om elk bouwproject. Op zich zien de cijfers over 2007 ondanks de winstdaling er niet slecht uit. Het percentage wanbetalers daalde van 2 naar 1,7 procent. Desondanks is de priester-bankier niet optimistisch over 2008. ‘We hebben een moeilijk jaar toch positief afgesloten. Cajasur zal naar een nog moeilijkere periode in 2008 gaan’, voorspelt hij.




Slechte leningen


Gómez Sierra krijgt gelijk. De werkloosheid blijft maar stijgen. De verwachting is dat op termijn eenvijfde van de beroepsbevolking werkloos zal zijn. De woningprijzen dalen met tientallen procenten. De onverkochte huizenvoorraad heeft intussen de 1 miljoen bereikt. Het aantal slechte leningen bij Cajasur explodeert. De op zeventien na grootste spaarbank van het land rapporteert dit jaar default ratios van rond de 9 procent tegenover 1,7 in 2007. De post wanbetalers loopt op tot boven de 1,5 miljard euro. Vergeleken met de andere 44 spaarbanken van het land bungelt Cajasur onderaan. Collega’s hebben gemiddeld een wanbetalerspercentage van 4,8 procent. Het bloed spuit eruit bij ’s lands enige katholieke bank, tot schrik van Gómez Sierra. 


Zijn bank is een ‘bank voor de mensen’, maar sommige klanten komen inmiddels de donkere kant van Cajasur tegen. Een bank die per se zijn geld wil terughebben. In Malaga klaagt een Ierse hypotheekneemster over het feit dat ze wordt opgejaagd door werknemers van Cajasur. Ze kan na een ongeluk haar lening niet meer terugbetalen. Sindsdien wordt ze geterroriseerd. ‘Vanochtend werd ik gewekt door gebonk op mijn slaapkamerraam. Ik was bang en durfde mijn deur niet te openen. Op mijn deur prijkte een visitekaartje van de bankmanager. De bank belt me regelmatig op met de eis de sleutels terug te geven. Soms bellen ze ’s avonds wel zes keer. Mijn klanten worden lastiggevallen met de mededeling dat ik de bank nog geld schuldig ben’, meldt de wanhopige vrouw op het internetforum Spanishpropertyinsight. Cajasur kent nog meer streken. Een Brits echtpaar heeft de bank voor de rechter gedaagd. De bank weigert de eigendomsrechten van een huis dat ze gewonnen hebben in een loterij, over te schrijven.




Reddingsfonds


Terwijl de grote banken minder afhankelijk zijn van het wel en wee op de Spaanse vastgoedmarkt, maakt de lokale spaarbankwereld zich op voor een radicale verandering. Het zíjn lokale banken en dus afhankelijk van de economische ontwikkeling in de regio. Sommige banken zoals Cajasur zijn te afhankelijk geworden van de vastgoedmarkt, die na een voorspoedige groei van tien jaar diep in de min zit. Volgens de vereniging van spaarbanken moet de overheid een reddingsfonds opzetten om een ‘vloedgolf’ aan failliete instellingen te voorkomen. De smeekbede heeft effect. Madrid wil een reddingsfonds van 9 miljard euro opzetten. Daarnaast worden zwakke banken gedwongen te ‘fuseren’ met de sterke broeders. De verwachting is dat het aantal zelfstandige spaarbanken – Spanje telt er nog zo’n 45 – wordt gedecimeerd. Volgens kredietbeoordelaar Moody’s zitten minstens negen lokale banken hopeloos klem.


Voor Gómez Sierra is het doek bijna gevallen. Een reis naar het Vaticaan levert weinig op. Zijn bank wordt overgenomen door de grotere en beter in het vet zittende branchegenoot Unicaja uit Malaga. Bijna had de priester-directeur het doodvonnis voor zijn eigen bank getekend. De overname dreigt tijdens de laatste fase van de onderhandelingen te mislukken. In het weekeinde voordat de overnameovereenkomst zou worden getekend, is Gómez Sierra helemaal onbereikbaar. Zijn telefoon staat uit. Gelukkig duikt de eerwaarde een paar uur voor de ondertekening weer op. Cajasur is gered, zij het dat de 145 jaar oude bank door het leven zal gaan onder de naam Unicajasur. De katholieke kerk die volgens het Spaanse dagblad El Pais alleen geïnteresseerd was in het behoud van de sociale-investeringsfondsen van Cajasur, is tevreden. Ze zullen jaarlijks een paar miljoen euro ontvangen. Gómez Sierra zal niet gauw meer een jaarverslag ‘sieren’. Hij dient als vicebestuurder niet alleen heer en kerk, maar ook de bestuurvoorzitter van Unicaja.





[ walter.devenijns @reedbusiness.nl ]