Gevaar: optimisme

economisch herstel | economie

De populariteitsprijs zullen ze waarschijnlijk wel nooit winnen. De Europese statistici van de bureaus voor de statistieken zijn sinds de zomer van 2008 impopulairder dan ooit. Om de haverklap moesten ze het ene na het andere beroerde cijfer bekendmaken. Dan weer kromp de economie veel harder dan verwacht, dan weer nam de werkloosheid met grote sprongen toe.


Onlangs is dat veranderd. In het tweede kwartaal zijn onze economieën onverwacht gegroeid, lieten de Duitse en Franse statistici weten. Daarmee klom Duitsland uit de recessie en vermeed Frankrijk de recessieval. De Nederlandse economie kromp wel, maar in een veel langzamer tempo dan in de eerste drie maanden van dit jaar.

Optimisme alom. De vraag is echter hoe gerechtvaardigd dat is. Is het herstel in de eurozone wel houdbaar? “Wij zijn voorzichtig optimistisch”, aldus Jürgen Stark, bestuurslid van de Europese Centrale Bank (ECB), wanneer FEM hem spreekt tijdens de jaarlijkse bijeenkomst voor ECB-Watchers van het Center for Financial Studies in Frankfurt.

Stark is een behoedzaam mens. Hij is er niet gerust op. “De economische groei kan omslaan in krimp in een of meer volgende kwartalen.” Het Duitse ECB-bestuurslid houdt er sterk rekening mee dat de onheilsprofeten die het hebben over een zogeheten double dip- scenario – na de dip volgt herstel maar dat maakt vrij snel plaats voor een nieuwe dip – het bij het rechte eind hebben.

Stark zit op dezelfde lijn als Jan Peter Balkenende. Bij de opening van het nieuwe academisch jaar aan de Universiteit van Tilburg waarschuwde de minister-president dat “mensen denken dat het ergste leed geleden is. Dat is schijn. Het dieptepunt is in zicht, maar het herstel zal veel tijd vergen. Deze crisis kan niet zonder gevolgen blijven.”

Volgens Balkenende komt het optimisme voort uit de aandelenkoersen die de afgelopen maanden stijgen en uit de mooie macro-economische cijfers. Het blijft op die manier voor veel mensen nog steeds “een crisis op papier”, aldus Balkenende.

Hij bedoelt daarmee dat de volle laag van de stijging van de werkloosheid nog moet komen. Bij Rabobank denken ze er net zo over. Danijela Piljic, die bij Rabobank de Nederlandse economie volgt, stelt in een rapport dat ‘praten over herstel voorbarig is’. Met de verwachte stijging van de werkloosheid zal de consumptie onder druk blijven staan in de rest van dit en volgend jaar.




Krimp


Balkenende verwacht dat de Nederlandse economie dit jaar met 5 procent zal krimpen. Rabobank zet in op een krimp van 6 procent. Ook volgend jaar zal de economie verzwakken. In geen enkel kwartaal zal de Nederlandse economie volgend jaar groeien, verwacht de bank.


Ook Elga Bartsch, econome van de Amerikaanse bank Morgan Stanley, heeft haar voorspellingen over de eurozone kritisch onder de loep genomen toen bleek dat de Duitse en Franse economie onverwacht waren gegroeid. Zij merkt op dat een erg groot deel van het herstel door tijdelijke factoren komt, zoals de aantrekkende vraag naar auto’s in Duitsland, de slooppremie en de overheidsstimulans in de bouw. Dat effect ebt echter weg doordat het geld op is. Haar conclusie is dan ook dat ‘er weinig reden is de verwachtingen voor de eurozone opwaarts bij te stellen’.

Voor Duitsland en Frankrijk is dat weliswaar wel mogelijk, maar de vooruitzichten voor België en Nederland zijn verslechterd, aldus Bartsch. Vooral de stijging van de werkloosheid en de verwachting dat bedrijfsinvesteringen verder zullen dalen, zijn daar redenen voor.

Bovendien ziet het niet ernaar uit dat de gevolgen van de crisis beperkt zullen blijven tot dit en volgend jaar. Stark: “Verwachtingen dat de economieën zullen terugkeren naar de situatie van voor de crisis zijn niet realistisch. De economische groei van de afgelopen tien jaar was uitzonderlijk. We zouden weleens moeten leren leven met minder groei in de toekomst.”

Het is volgens Stark zeer waarschijnlijk dat de Amerikanen meer zullen sparen dan de afgelopen jaren. Meer sparen staat gelijk aan minder besteden. De economische groei in de toekomst is dan het lijdend voorwerp. Stark: “De gevolgen van de crisis zullen langdurig merkbaar zijn.”





[ edin.mujagic @reedbusiness.nl ]