Fortis spekt kas ASR

‘W e zijn volledig los van Fortis Holding”, zei Jos Baeten, bestuursvoorzitter van verzekeraar ASR Nederland, toen hij onlangs de halfjaarcijfers presenteerde. Tot 3 oktober 2008 hoorde ASR bij het Fortis-imperium. Bij de redding van Fortis nam de Nederlandse Staat de Nederlandse tak over. Fortis ASR werd ASR Nederland.


Baetens ASR mag dan wel ‘los’ zijn van Fortis, de cijfers laten de invloed van Fortis nog steeds zien. Zo heeft de top van ASR nog steeds grote optiepakketten met waardeloze Fortis-aandelen. Daarnaast bezorgt het oude Fortis het concern ASR in de tweede helft van het jaar een flinke boekwinst. Dat is een opsteker voor een concern waarvan de kredietcrisis het eigen vermogen bijna heeft vernietigd.

Dat er een boekwinst ontstaat, heeft alles te maken met actuele boekhoudregels die een ‘papieren’ winst kunnen laten ontstaan. In de jaren negentig neemt het toenmalige Fortis de Amerikaanse verzekeraar Assurant over. De overname wordt geen succes door de internetkrach begin 2001. Voor de overname geeft Fortis obligaties uit die op de balans worden geplaatst van de Nederlandse verzekeringstak. De lening had op 26 april 2009 afgelost moeten worden. ASR moest 650 miljoen euro overmaken aan vooral Amerikaanse beleggers, maar dat doet het concern niet. “Die 650 miljoen euro konden we toen niet missen als we naar onze solvabiliteit kijken”, zegt woordvoerder Barth Scholten desgevraagd.

ASR komt met een voorstel. In plaats van contant geld wordt een nieuwe obligatie aangeboden. Een ruil waarbij de grote beleggers 75 procent van hun oude lening aangeboden krijgen tegen een hogere rente, vertelt Scholten, want op de kapitaalmarkt is de waarde van de oude Fortis-obligatie gedaald tot 40 procent.

Het bod wordt grotendeels geaccepteerd, waardoor de uitstaande schuld daalt van 650 naar 521 miljoen. Die vermindering zorgt voor een bijzondere bate. “Onze uitstaande schuld wordt verlaagd. Dat levert ons een bate op van 129 miljoen euro vóór belasting”, aldus Scholten. Hoeveel er uiteindelijk in de tweede helft van 2009 vrijvalt is niet precies bekend, maar het zal zeker 100 miljoen euro zijn. De plus kan nog oplopen als de verliezen uit het rampjaar 2008 worden verrekend met de Belastingdienst. Een bate van 100 miljoen kan ASR heel goed gebruiken. Ze is al hoger dan het magere nettoresultaat van 77 miljoen in de eerste zes maanden van dit jaar. Het is een fors bedrag ten opzichte van de halfjaarwinst van 291 miljoen in de ‘goede’ eerste helft van 2008.

Het is ook een aardige versterking van het eigen vermogen, dat eind vorig jaar slechts 529 miljoen bedroeg op een balanstotaal van 36,7 miljard. De leverage -ratio laat in dat jaar een gevaarlijk hoog getal zien van 69, ofwel het eigen vermogen is goed voor slechts 1,4 procent van het balanstotaal. In het eerste half jaar van 2009 klom het eigen vermogen naar 745 miljoen euro, 2 procent van het balanstotaal. Toegegeven, een leverage-ratio is een grof verhoudingscijfer, meer een bankcijfer, stammend uit de tijd van ver vóór de kredietcrisis. Maar het laat wel bepaalde balansverhoudingen zien.




Rampjaar


2008 Was voor alle verzekeraars een gitzwart jaar. Beleggings- en bedrijfsverliezen drukten zwaar op het eigen vermogen. Er ging bij ASR ruim 1,8 miljard euro verloren, waardoor een magere half miljard euro aan eigen vermogen overbleef. Ter vergelijking: in 2007 noteerde de toenmalige Fortis-tak nog een vermogen van 2,35 miljard, het jaar ervoor zelfs 3,3 miljard euro.


Volgens ASR moet er breder gekeken worden. Kredietbeoordelaars doen dat ook. Ze kijken naar het totale vermogen, waarin onder meer de enorme vastgoedportefeuille van ASR is verwerkt. Dat vastgoed wordt nu niet gewaardeerd op marktwaarde, maar op kostprijs. Als ASR het vastgoed zoals gebruikelijk wél gewaardeerd zou hebben volgens de actuele marktwaarde, dan zou er een overwaarde van ruim 1 miljard euro bij het eigen vermogen geboekt kunnen worden. Als... Maar dat is tot nu toe niet gebeurd.

ASR werkt officieel nog steeds met een laag eigen vermogen. Stel dat dr. ‘Doom’ Roubini gelijk heeft en dat de recessie de ondertussen veelbesproken W-vorm aanneemt. Waar worden verlies en afboeking afgeschreven? Van het eigen vermogen.

ASR vindt zichzelf wel gezond. Het concern had geen staatssteun nodig. Zijn bufferkapitaal (solvabiliteit) steeg van 233 naar 287 procent. In dat vermogenscijfer zijn onder meer het eigen vermogen en de waarde van obligatie- en vastgoedbeleggingen meegenomen. Binnen de Nederlandse verzekeringsbranche is ASR daarmee een koploper. Ook zijn de beleggingsrisico’s beter afgedekt dan in het verleden. Een van de manieren om het vermogen te versterken is door de winst te laten groeien. Een lastige taak voor ASR, want de markt staat onder druk, terwijl de concurrentie volgens de verzekeraar moordend is. Een omzetverhoging is een fata morgana, zeker als bij de levendivisie de omzet in de eerste zes maanden met 32 procent daalt. “De reële economie komt nu ook bij ons binnen”, verzucht Baeten dan ook.

De ASR-winst kan alleen omhoog als de kosten omlaag gaan. Honderden banen worden geschrapt, bijna alle kantoren gaan gefaseerd dicht. Op termijn moeten de kosten met 100 miljoen omlaag. Een fors bedrag. In 2008 bedroegen de operationele kosten bijna 600 miljoen euro. ASR heeft geen keus. Het bedrijf móet de kosten verlagen met een dergelijk zwak vermogen en om concurrerend te blijven.


[ walter.devenijns @reedbusiness.nl ]