Nieuwe ceo’s breken met verleden

financiële sector | ondernemen

Wat zeggen de cijfers?
* Hoe hoger het cijfer, hoe beter. Toen ABN Amro in ‘07 werd overgenomen, werkte koper RBS met een core Tier-1 van slechts 4 procent. Ter vergelijking: Bij ABN Amro Holding eist DNB nu een core Tier-1 van 9 procent en een Tier-1 van 12 procent.


Het is tijd om de balans op te maken. De kredietcrisis is inmiddels twee jaar oud. De Nederlandse bank- en verzekeringssector heeft een zeer zware periode achter de rug, waarin de invloed van de Nederlandse staat ongekend groot is geworden. Negen banken en verzekeraars heeft FEM na presentatie van de halfjaarcijfers onder de loep genomen. Wie zijn de winnaars en verliezers? Hoe zien de contouren van de sector na de kredietcrisis er uit? 


De Nederlandse financiële sector bestaat uit appels en peren. Je hebt bank-verzekeraars als ING en SNS Reaal, naast pure banken als ABN Amro en Fortis Bank Nederland. De andere kant van het spectrum wordt ingenomen door verzekeraars als Aegon of Delta Lloyd. Opvallend: de meerderheid, vijf van de negen, wordt bestuurd door nieuwe bestuursvoorzitters. Bij ING en Eureko, de zwaarst getroffen broeders van het gezelschap, verdwenen Michel Tilmant en Maarten Dijkshoorn begin dit jaar onder dwang. Jan Hommen, voormalig president-commissaris van ING, probeert een te snel gegroeid ING weer op de rails te krijgen, terwijl Willem van Duin de enorme gaten mag stoppen bij Achmea-eigenaar Eureko.

Bij de genationaliseerde banken, ABN Amro en Fortis Bank Nederland, zijn nieuwe voorzitters opgedoken of boven komen drijven. Zo kreeg bij Fortis Bank Nederland Jan van Rutte een zwaardere verantwoordelijkheid als voorzitter na de ontmanteling van het Fortis-conglomeraat. ABN Amro maakte kennis met het duo Zalm & Wijn. Bij SNS Reaal en de Rabobank Groep zijn Sjoerd van Keulen en Bert Heemskerk met pensioen gegaan. Aan het roer staan de jonge Ronald Latenstein van Voorst of de ‘zuinige Zeeuw’, Piet Moerland (Rabobank).

Nog een detail. Nieuwe bezems vegen het schoonst. De nieuwe ceo’s breken allemaal met het beleid van hun voorgangers. Een typisch voorbeeld is SNS Reaal. Sjoerd van Keulen heeft daar de deur in april nog maar amper achter zich dichtgetrokken, of opvolger Latenstein breekt een deel van Van Keulens bouwwerk af. “Als nieuwe bestuursvoorzitter heb ik een strategische evaluatie gestart in het tweede kwartaal”, vertelt hij aan analisten.




Riskant


In 2006 legde Van Keulen liefst 840 miljoen euro op tafel voor de overname van vastgoedfinancier Bouwfonds van het nog zelfstandig denkend ABN Amro. De aankoop werd toen al zwaar bekritiseerd door analisten, want met de overname stapte de Nederlandse ‘polisverkoper’ in het cyclische vastgoed. Te riskant, was het oordeel en Latenstein geeft met het afstoten van de buitenlandse activiteiten van SNS Property Finance de critici achteraf gelijk. Voor Latenstein zelf is het een radicale draai, omdat de toenmalige cfo de aankoop harstochtelijk verdedigde. De vastgoedfinanciering met belangen in rampgebieden als Spanje en de VS wordt een ouderwets hoofdpijndossier dat nog jaren gaat zeuren. Te meer daar SNS Reaal de projecten voorzichtig wil afstoten.


Nu al drukte een goodwill-afboeking van 55 miljoen euro op de vastgoedtak de halfjaarcijfers van SNS Reaal in het rood. Nieuwe afboekingen zijn zeker niet uitgesloten. Property Finance staat nog voor 120 miljoen euro aan goodwill op de balans. De vastgoedportefeuille heeft een omvang van 13,8 miljard euro, waarvan zo’n 1,65 miljard euro geïnvesteerd is in Spanje en de VS. Dat zijn landen waar je ‘nog niet dood gevonden wil worden’ verklaarde een vastgoedmanager van SNS Property Finance eind vorig jaar. SNS Reaal noemt zichzelf een bedrijf met een ‘gematigd risicoprofiel’, maar of die kwalificatie nog klopt, is twijfelachtig. De combinatie van Van Keulens gewaagde aankoop met de huidige crisis hebben het concern zeker niet stabieler gemaakt. Bij SNS Reaal blijft het beeld van een onzeker concern hangen, een beeld dat, met uitzondering van Delta Lloyd, de andere financials ook laten zien. Wanneer SNS Reaal de staatssteun terugbetaalt, is geheel onduidelijk. Terwijl Aegon al wel durft bekend te maken dat het streeft naar een gedeeltelijke afbetaling van de steun dit jaar, komt Latenstein niet verder dan: “We houden alle opties open. Het is geen appeltje, eitje.”

Wie oppervlakkig naar de halfjaarcijfers van de financials kijkt, ziet Rabobank Groep eruit steken. Deze bank heeft geen staatssteun nodig en speelde ook nog de rol van suikeroom voor de aangeslagen verzekeringsdeelneming Eureko en, naar nu blijkt, de Ierse dochter AccBank. Terwijl veel collega’s in het rood staan, of net een plusje wisten te boeken, presenteerde de nieuwe topman Piet Moerland nog steeds een forse winst van 1,3 miljard, ondanks een achteruitgang ten opzichte van dezelfde periode in 2008. De vermogenscijfers zijn beter dan die van de concurrentie, maar onder Moerland wordt het beleid van zijn voorganger óók tegen het licht gehouden.

Zo wil de bank volgens een bericht in Het Financieele Dagblad af van de fusie met verzekeraar Eureko die vorig jaar mede door slecht afgedekte beleggingsportefeuilles een recordverlies van 2,1 miljard presenteerde. Het was Heemskerk die aan de wieg van de samenwerking met Eureko heeft gestaan. Het niet doorgaan van de fusie werpt ook een ander licht op het plotselinge vertrek van Eureko-ceo Maarten Dijkshoorn begin dit jaar. Over het waarom deden Eureko en Dijkshoorn altijd schimmig. Bekend is wel dat Dijkshoorn een warm voorstander was van een fusie tussen de Rabobank en Eureko. Samen zouden de twee Europa moeten veroveren. 





Slim

Wie zijn de verliezers en winnaars in de financiële wereld? Rabobank kan ondanks de Ierse verliezen nog steeds pronken met zeer sterke vermogenscijfers, iets waar de concurrentie ondanks de voorzichtige vooruitgang dit jaar niet aan kan tippen. De financiële vermogensverhoudingen bij ABN Amro en Fortis Bank zijn slecht, zeker als naar de verhouding eigen vermogen versus balanstotaal wordt gekeken. De vraag is niet of, maar wanneer het tweetal hun hand zal ophouden bij de Staat, zeker als de economie zich slecht blijft ontwikkelen. ING, onder leiding van de nieuwe topman Jan Hommen, boekt voorzichtig vooruitgang, maar de grote vraag is of Brussel het reddingsplan, waarbij de Staat een groot deel van riskante Amerikaanse hypotheekobligaties overnam, goedkeurt. Overigens neemt Hommen ook afscheid van Tilmants wereldspelerambities, waarbij de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het balanstotaal steeds verder uit het lood kwam te hangen. Balansverkleining is hier het nieuwe toverwoord. Aegon opereert slim en versterkt haar vermogen met een succesvolle emissie om een deel van de staatslening af te kunnen lossen. Van alle door de Staat gesteunde partijen opereert deze verzekeraar het zelfverzekerdst.


Is er een winnaar aan te wijzen? Het antwoord is ja. Ondanks de stevige verliezen in 2008 lukte het Delta Lloyd onder leiding van zeezeiler en ceo Niek Hoek tijdig de bakens te verzetten toen de kredietcrisis aankwam. Al in het begin van 2007 nam de Amsterdamse verzekeraar maatregelen. Met succes. Terwijl Hoeks collega’s zuchten en saneren, denkt Hoek aan een beursnotering in Amsterdam. Dat zou een kroon op zijn werk zijn, waardoor de dominante, maar door de crisis verzwakte Britse grootaandeelhouder Aviva voor altijd op afstand wordt gezet. Een crisis biedt ook kansen, zo blijkt. Delta Lloyd denkt aan de tijd ná de crisis. Niek Hoek: “De financiële markten lopen altijd iets op de actualiteit vooruit. De kunst is een stap vooruit te denken. Ik denk wel degelijk dat er iets van de crisis voorbij is. Delta Lloyd is klaar voor de beurs.” 


[ walter.devenijns @reedbusiness.nl ]

** Een hoog getal heeft de voorkeur. Het vermogen is sterker om tegenvallers op te vangen. Ondergrens: 150 procent.

*** Hoe hoger het getal, hoe slechter. Algemeen geldt dat een getal tussen de 30 en 50 niet gezond is. De leverage ratio dook op na de kredietcrisis. Zeggen cijfers alles? Nee. We vergelijken banken en verzekeraars. Het zijn bedrijven met soms andere definities, over bijvoorbeeld brutowinst.