Wessanen op ramkoers

De titel ‘meest pikante aandeelhoudersvergadering van het jaar’ gaat alvast naar Wessanen. Op 8 september mogen de aandeelhouders van het bedrijf, in Nederland bekend om zijn natuurproducten (Zonnatura) en kroketten (Beckers), zich in het Amsterdamse Okura Hotel over drie agendapunten buigen. Punt 1 is de opening en punt 3 de rondvraag. Het draait dus om punt 2: ‘Het voorstel de arbeidsovereenkomst met de heer A.H.A. Veenhof door de rechter te laten ontbinden.’


Het is een uniek voorstel. Als een topman wordt weggestuurd – Veenhof overkwam dat op 24 februari, commissaris Frans Koffrie neemt het topmanschap sindsdien waar – wordt de oorzaak meestal in bedekte termen aangestipt. De financiële afwikkeling van het vertrek geschiedt in stilte. Het gebeurt zelden of nooit dat een conflict zo hard wordt uitgevochten als Wessanen en Ad Veenhof nu doen. Wessanen is bezig met een rondje langs zijn grootaandeelhouders, op zoek naar steun.

Interim-topman Koffrie en president-commissaris Durk Jager liggen op ramkoers, blijkt uit de toelichting op agendapunt 2, te lezen op Wessanens website. Veenhof krijgt onverbloemd de schuld van de magere bedrijfsresultaten. Hij was veel te dominant, gaf zijn medewerkers geen ruimte, voerde de strategie onvoldoende uit, maakte verwachtingen niet waar en wilde veel te veel dividend uitbetalen.

Bovendien bemoeide Veenhof zich, volgens de toelichting, tot in detail met de financiën. ‘De raad van bestuur functioneerde onvoldoende collegiaal. Dit kwam onder meer tot uitdrukking in een zo grote bemoeienis van de heer Veenhof met de financiële lijn, dat er twijfel mogelijk was over de onafhankelijkheid van de totstandkoming van de verslaggeving en de resultaten.’ Dat hakt erin.

Veenhof krijgt ook de schuld van het in juni bekendgemaakte boekhoudschandaaltje bij ABC, een dochter van Wessanen. Waarschijnlijk vinden de commissarissen dat Veenhof het management zodanig onder druk zette om goede resultaten te publiceren dat ABC zijn resultaten vanaf 2006 kunstmatig opfleurde.
Veenhof liet dat alles niet over zijn kant gaan. In vraaggesprekken met diverse kranten bevestigde hij het meningsverschil over het dividend. Maar té dominant? Strategie niet uitgevoerd? Aangezet tot fraude? Onzin. Hoe komen ze erbij? De ex-topman meent dan ook recht te hebben op zijn afvloeiingsregeling: een opzegtermijn van twaalf maanden (lees: een jaarsalaris), een jaarsalaris (van 558.000 euro), een pensioenbijdrage én een bonus ter waarde van een jaarsalaris. Ook wil hij de aandelen incasseren die hem tijdens zijn werkzame periode, al dan niet voorwaardelijk, zijn toegekend.

Wessanen wil Veenhof alleen een jaarsalaris uitbetalen. Jager meent dat Veenhof geen recht heeft op de extra’s, omdat hij zijn ontslag aan zichzelf heeft te wijten. Die opstelling is, uit oogpunt van governance , interessant. Volgens de code-Tabaksblat moeten bedrijven een topman bij gedwongen vertrek een bedrag ter hoogte van één jaarsalaris meegeven – niet meer. Er is geen bedrijf dat die richtlijn volgt, maar Jager had hem ongetwijfeld in zijn hoofd toen hij zijn aanval op Veenhof inzette.


Hevig


Waarom die aanval, en waarom zo hevig? Het wil nog weleens voorkomen dat een lang zittende topman botst met een nieuw aangestelde president-commissaris. Maar Jager zit er al sinds 2005. Zijn mede-commissaris Theo de Kool ook, commissaris Jo Hautvast zit er nog langer. Koffrie was jarenlang commissaris bij Wessanen voordat hij Veenhof opvolgde.


Koffrie, Jager, De Kool en Hautvast verlengden in 2007 het contract met Veenhof, die in 2003 bij Wessanen begon. Blijkbaar hadden zij toen nog vertrouwen in hem, en in zijn (dominante) persoonlijkheid. Daarna is het misgegaan. Maar waar?

Het antwoord ligt in Wessanens resultaten van het laatste anderhalf jaar en in de ego’s van Veenhof en Jager. Tot en met 2007 kan Veenhof resultaten overleggen die je met enige goede wil als ‘redelijk’ kunt bestempelen. De doelen die hij in 2003 stelde (2,8 miljard euro omzet en een bedrijfsresultaat van 220 miljoen) worden bij lange na niet gehaald. Wel zet hij een verlies van 33 miljoen euro (2003) om in een winst van 57,7 miljoen (2007). Veenhof saneert en is scheutig met beloftes en dividend. Mede daardoor doet Wessanen het op de beurs behoorlijk goed (zie grafiek).


Opvallend
In 2008 vallen de resultaten echter tegen. Omzet en winst blijven achter bij de verwachtingen. De koers daalt en daalt harder dan die van de concurrenten en dan de Midkap-index. Jager baalt daarvan. Er breekt ruzie uit over het dividend over 2008. Veenhof wil zijn aandeelhouders veel ruimer bedelen dan zijn commissarissen wenselijk achten. In de loop van 2008 treedt een nieuwe cfo aan: Frans Eelkman Roorda. Het is al de vierde in de era--Veenhof. Alleen bij het vertrek van de eerste geeft Wessanen een reden op: boekhoudkundig gerommel bij de Amerikaanse dochter Tree of Life. De andere twee cfo’s zijn met stille trom vertrokken.


Dat Veenhof in februari 2009 aan de kant wordt geschoven, is dan ook geen grote verrassing. In de maanden erna verbleekt zijn ster verder. Wessanen moet aankloppen bij de banken. De schuld, afgezet tegen de operationele winst, is te hoog. Wessanen bereikt wel een akkoord met de banken, maar wordt min of meer gedwongen om bedrijfsonderdelen te verkopen. Dat gaat het bedrijf ook doen: het gaat zich op Europa richten.

In juni komt er de affaire-ABC en tijdens de presentatie van de halfjaarcijfers is er weer wat. Wessanen neemt een boekverlies van 80 miljoen euro. Het bedrijf heeft in het verleden verliezen geleden in de VS en heeft een tijdlang ingecalculeerd dat het over toekomstige winsten geen belasting hoeft te betalen. Nu ABC slechter draait dan gedacht en de Amerikaanse poot in de verkoop gaat, komen die toekomstige winsten er niet. Al met al is de erfenis van Veenhof geen fraaie: een verschrompelde winst, een ingezakte koers, een lagere omzet dan in 2003, een door de bank afgedwongen strategische heroriëntatie inclusief grote verkoop én een solvabiliteit die ruim onder die van 2003 ligt.

Speelt Jager het daarom zo hard? De president-commissaris vertoeft in Zuid- Carolina en reageert niet (of kan niet reageren) op een mail en telefoontjes van FEM . Twee mensen die Wessanen goed kennen, herkennen de bezwaren die de commissarissen hebben geformuleerd in de toelichting op agendapunt 2 van de aandeelhoudersvergadering. Wel zijn ze verrast dat de ruzie tussen Veenhof en Jager zo hoog wordt gespeeld.

Onafhankelijk van elkaar wijzen ze ter verklaring op de ego’s van beiden. Veenhof is een man die niet van inbinden weet. En de in Haskerland (Friesland) geboren Jager was jarenlang topman van Procter & Gamble, een concern van Unilever-achtige proporties. Hij is commissaris bij Eastman Kodak, Chiquita en KPN. Dat rijtje zegt genoeg. (Voormalige) ceo’s van grote Amerikaanse bedrijven hebben inbinden niet als specialiteit, zeker niet als zij daar geen reden toe zien.




[ koos.schwartz @reedbusiness.nl ]

[ mathijs.smit @reedbusiness.nl ]