Vorig jaar was Aegon de eerste verzekeraar in Europa die overheidssteun ontving. Op 28 oktober, ruim een week nadat bank-verzekeraar ING 10 miljard euro aan nieuwe kapitaal toegezegd kreeg door de Nederlandse overheid, kon ook Aegon zijn balans stutten met 3 miljard. Nu, nog geen tien maanden later, kondigt Aegon als een van de eerste Europese financiële instellingen aan te beginnen met het terugbetalen van die staatssteun.


De definitieve beslissing daarover valt pas in november, vlak voordat de termijn verstrijkt waarin Aegon die terugbetaling tegen gunstige voorwaarden kan doen. De Nederlandsche Bank zal als toezichthouder moeten beoordelen of Aegons financiële positie en de marktvooruitzichten het op dat moment toelaten dat de verzekeraar 1 miljard euro terugstort naar het ministerie van Financiën.

In elk geval heeft Aegon dat bedrag al opgehaald met zijn aandelenemissie op 13 augustus. Aegon is daarmee in Europa ook een van de eerste, met staatssteun overeind gehouden financiële instellingen die op eigen kracht de aandelenmarkten op kan voor nieuw kapitaal.

Aegons drijfveren voor die snelle aflossing van de staatssteun zijn duidelijk. De eerste 1 miljard kan binnen één jaar worden terugbetaald tegen een door de overheid opgelegde boete van 130 miljoen euro (het maximum als de aandelenkoers dan nog steeds boven de 5 euro ligt). Na dat eerste jaar bedraagt de boete bij terugbetaling sowieso 50 procent van het nog openstaande bedrag. Als Aegon dus voor 1 december betaalt, scheelt dat het bedrijf 370 miljoen euro (130 miljoen versus 50 procent van 1 miljard).

Aan de andere kant laat Aegon zich leiden door de voorwaarden die kredietbeoordelaar Standard & Poor’s verbindt aan zijn AA-rating voor de Haagse verzekeraar. Aegon wil die rating niet verliezen en wil daarom, gelet op de voortdurende onzekerheid op de financiële markten, een bufferkapitaal van circa 1,5 tot 2 miljard euro aanhouden bovenop de hoeveelheid die S&P vereist. Dat kapitaalsurplus nam in het tweede kwartaal toe van 2,7 tot 3,5 miljard euro. Met de opbrengst van de recente emissie meegerekend is de verwachting dat dit bedrag in het lopende kwartaal verder zal stijgen naar 4,7 miljard (zie tabel).

Als Aegon zijn kapitaalsurplus kan blijven vergroten door middel van winstinhoudingen, het verkleinen van zijn risicoprofiel en het vrijmaken van kapitaal door bepaalde activiteiten te staken, moet het volgend jaar in staat zijn het restant van de overheidssteun uit eigen zak terug te betalen én een veilige marge voor zijn AA-rating te behouden. Aegon geeft overigens geen tijdsschema voor het aflossen van de laatste 2 miljard aan staatssteun.


groeiverwachtingen


Aegons halfjaarcijfers doen vermoeden dat het bedrijf het ergste achter de rug heeft. Weliswaar werd er voor het derde kwartaal op rij een nettoverlies geboekt, maar dat resultaat werd sterk bepaald door het boekverlies van 385 miljoen op de verkoop van zijn Taiwanese levensverzekeraar. Zonder die eenmalige last had Aegon een nettowinst van 224 miljoen behaald. Ook het onderliggende resultaat vertoonde een sterke verbetering, van een verlies van 22 miljoen in het eerste kwartaal naar 404 miljoen in het tweede. Zorgwekkend blijft Aegons blootstelling aan de Amerikaanse huizenmarkt; ongeveer de helft van de 393 miljoen aan afboekingen op zijn beleggingen was daaraan gerelateerd.


Het kan dus snel veranderen. Zo heb je dringend miljarden aan overheidssteun nodig, en zo moet je nadenken over de vraag hoe je miljarden aan overtollig kapitaal gaat besteden. Dat Aegon het eerste miljard niet terugbetaalt uit het bestaande surplus, laat zien dat het bedrijf zijn financiële flexibiliteit in stand wil houden.

Dat is ook hard nodig, omdat Aegon bij het verkleinen van zijn risico’s willens en wetens zijn winstcapaciteit heeft aangetast. In het tweede kwartaal werd bijvoorbeeld de blootstelling aan de aandelenmarkten flink teruggebracht. Aegons aandelenposities zijn sinds juni zo gehedged dat als de aandelenmarkten met 20 procent inzakken, het kapitaalverlies voor Aegon beperkt blijft tot 475 miljoen euro. Voorheen zou er in dat geval nog 700 miljoen verloren zijn gegaan. Deze (tijdelijke) beschermingsconstructie zorgt er aan de andere kant ook voor dat Aegon aanzienlijk minder verdient als de aandelenkoersen weer de lucht in schieten.

Om dat dempende effect op de winstgevendheid tegen te gaan, is Aegon begonnen cash te investeren in beter renderende assets van ‘hoge kwaliteit’. Bij de eerste kwartaalcijfers had de verzekeraar zijn investeringen nog verschoven van bijvoorbeeld hedgefondsen en private equity naar cash. Bovendien wil Aegon meer kapitaal inzetten in regio’s met florissantere groeiverwachtingen dan de verzadigde markten in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en de VS, waar het nu nog het overgrote deel van zijn activiteiten heeft. Aegon wil vooral minder afhankelijk worden van de VS. In 2007 was nog 60 procent van Aegons kapitaal daar ingezet, dat moet in 2012 tussen de 40 en 50 procent zijn. Tegen die tijd moet ruim een kwart van het bedrijfskapitaal zijn weg hebben gevonden naar Centraal- en Oost-Europa, Azië, Latijns-Amerika en global businesses .

Kiezen tussen het terugbetalen van overheidssteun of het investeren in beter renderende maar risicovollere activiteiten, dat probleem zouden de bestuurders van ING, SNS, NIBC, ABN Amro en Fortis Nederland zich wensen.


[ jeroen.kerkhof @reedbusiness.nl ]