icesave | ACTUEEL

“De beheerders van Old Landsbanki (Resolution Committee) keuren de behandeling van de Icesave-zaak door de Nederlandse autoriteiten af. De Nederlandse Icesave-tak was een bijkantoor van een IJslandse bank die onder de IJslandse wet valt. Nederlandse wetten zijn niet van toepassing. Daarom zijn we naar de rechter gestapt.” Woordvoerder Pall Benediktsson uit de hoofdstad Reykjavik draait er niet omheen. Zijn IJslandse directeur-beheerders van de vorig jaar omgevallen Icesave-moeder Landsbanki zijn op oorlogspad. Eind juni eisten ze voor de Amsterdamse rechtbank dat IJsland voortaan de Nederlandse failliete Icesave-boedel zou mogen beheren. De Nederlanders konden maar beter hun koffers pakken.


Tot nu toe worden de resten van de Nederlandse Icesave-Landsbanki beheerd door onder andere de Nederlandse bewindvoerder Marinus Pannevis van advocatenkantoor DLA Piper. Toen de internetspaarbank vorig jaar plotseling zijn deuren sloot en tienduizenden Nederlandse spaarders bijna een hartverzakking bezorgde, greep DNB in met een noodregeling en het aanstellen van bewindvoerders. De Nederlandse Staat voorkwam daarnaast een run op de bank door een lening te verstrekken aan het bijna bankroete IJsland, waarmee de eilandstaat het spaargeld toch kon terugbetalen.

Negen maanden later zorgt Icesave opnieuw voor onrust in Nederland. Op 22 juni stappen de IJslanders naar de Amsterdamse rechtbank met de eis dat de noodregeling nietig wordt verklaard. Een rare stap: in oktober 2008 werd de noodregeling door dezelfde rechtbank uitgesproken op verzoek van DNB. Bewindvoerder Pannevis verbaast zich over de nieuwe aanloop: “Ze hadden in oktober in hoger beroep kunnen gaan tegen de uitspraak over de noodregeling, maar dat deden ze niet. Negen maanden later komen ze pas in actie.” Pannevis constateert dat de IJslanders het spel nu harder spelen. “Sinds de zomer is het allemaal wat agressiever geworden.” Waarom IJsland voor deze tactiek kiest, weigert Benediktsson uit te leggen: “Ik heb verder geen commentaar.”

De echte reden is niet moeilijk te raden. Zoals bijna altijd gaat het om geld, ‘het slijk der aarde’. Spaarders hebben volgens de IJslandse wet voorrang op andere schuldeisers zoals obligatiehouders, handelscrediteuren of de belastingdienst. De spaarder is een preferente crediteur; de anderen zijn concurrenten. In de boedel van de omgevallen bank zit voldoende geld om de spaarders voor zo’n 80 procent uit te betalen. De IJslandse staat zou het resterende, bescheiden bedrag, moeten terugbetalen aan Nederland, dat het IJslandse deel van het depositogarantiestelsel voorschoot.

Maar als de afwikkeling van de Nederlandse activa volgens het Nederlandse recht zou gaan, dan staan bepaalde partijen zoals de Nederlandse belastingdienst vooraan in de rij en zijn spaarders concurrente crediteuren. De spaarders zouden daardoor een lagere uitkering uit de boedel krijgen. De IJslandse staat zou dan veel meer geld moeten ophoesten.

Mocht de IJslandse truc lukken, dan ontstaat er zeker een juridische oorlog. De obligatiehouders of Nederlandse belastingdienst zullen het volgens Pannevis niet pikken dat spaarders worden voorgetrokken. “Nederlandse spaarders hebben er belang bij dat er wordt afgewikkeld via IJsland. De Nederlandse niet-spaarders hebben daar juist geen belang bij. De belastingdienst komt in een omgekeerde wereld terecht. Ze zou moeten concurreren met andere schuldeisers. Daardoor krijgt ze niets uitgekeerd, zeker zolang de preferentie van de spaarders in stand blijft”, constateert Pannevis.

Ook De Nederlandsche Bank moet weinig van de IJslandse aanval hebben, blijkt uit de woorden van de bewindvoerder. De noodregeling was nodig om de rust na de ondergang van de internetspaarbank Icesave terug te brengen. De centrale bank, die officieel elk commentaar weigert, vindt dat de politieke en financiële situatie op het eiland nog steeds te instabiel is.


duur akkoord


Dat laatste lijkt te kloppen: vorige week werd bekend dat het IJslandse parlement mogelijk de aflossing van de Nederlandse Icesave-lening blokkeert. 34 Van de 63 IJslandse parlementsleden zouden tegen het akkoord zijn, ondanks druk van de nieuwe IJslandse regering. Het verzet tegen het voor IJsland dure akkoord zwelt aan. Ook binnen de IJslandse regering is het enthousiasme gering. Volgens de IJslandse minister van financiën, Steingrimur Sigfusson, ‘stinkt de hele zaak, maar moeten we dit wel oplossen’.


De belangen zijn groot. Mochten de parlementariërs besluiten de lening te verwerpen, dan is de kans zeer klein dat het Internationaal Monetair Fonds een steunbedrag van bijna 4 miljard euro overmaakt aan Reykjavik. Ook het plan om toe te treden tot de Europese Unie kan dan in de prullenbak. Nederland zal in dat geval zeer waarschijnlijk de toetreding van het land blokkeren.

Een afwijzing van de overeenkomst zou een ‘oorlogsverklaring’ aan de wereld zijn, verklaart de IJslandse hoogleraar economie Thorolfur Matthiasson op de IJslandse site Icenews. In zijn ogen zou het eiland een internationale paria worden, zoals Noord-Korea. “Ons land krijgt geen lening meer. Bedrijven zouden geen geld meer krijgen, waardoor de faillissementen exploderen”, aldus Matthiasson. Volgens de hoogleraar gedragen sommige IJslandse politici zich “onverantwoordelijk”. De in Finland gevestigde Nordic Investment Bank loste al een schot voor de boeg. De bank weigert sinds kort kredieten te verstrekken aan het IJslandse bedrijfsleven. Dat heeft weinig met de bedrijven te maken, zo vertelde de bank, maar meer met het gebrek aan kredietwaardigheid van de staat IJsland. Zolang het land het Icesave-akkoord niet heeft ondertekend, blijft de kredietkraan gesloten.




Chaos


Dergelijke IJslandse chaos maakt het werken voor de Nederlandse bewindvoerders er niet makkelijker op, verzucht Pannevis: De juridische omstandigheden veranderen voortdurend, want de IJslanders passen steeds weer hun wetten aan. “Ze hebben weleens gezegd: onze faillissementswetten zijn geschikt voor een gestruikelde pizzakoerier, maar niet voor een bank.”
Als de IJslanders vervelend gaan doen op juridisch gebied dan is de kans groot dat de Nederlandse bewindvoerders ook bepaalde “zaken onder het juridische vergrootglas leggen”, laat Pannevis weten. Zo haalden de IJslanders na de val van Landsbanki alle IJslandse spaarders en bepaalde bezittingen uit de bank om ze onder te brengen in een nieuwe bank. Die IJslanders zijn al lang terugbetaald. Met geld waarop de schuldeisers van de oude Landsbanki, waaronder Nederland, recht op hebben. Pannevis: “Dat is voor insolventiemensen een vreemd gebeuren.”

Pannevis pleit ervoor om de zaak niet op de spits te drijven, waardoor tijd en geld worden verspild. “De IJslanders hebben zo’n houding van: we kunnen de Nederlandse bewindvoerders niet erkennen. Wij zijn ten onrechte benoemd, vinden ze. Ze willen niet met ons praten.” Waarom ze zo hard opereren, weet Pannevis niet: “Het is moeilijk kersen eten met die mannen. Ze communiceren nu via hun advocaten.” De bewindvoerder vindt dat de noodregeling moet blijven, omdat de juridische situatie rondom het IJslandse Landsbanki onduidelijk is. Zo is de bank in IJsland officieel nog steeds niet failliet verklaard, waardoor er een soort juridisch niemandsland bestaat.

Pannevis denkt dat de IJslandse juridische en parlementaire acties de betrekkingen met Nederland onder druk zetten. Daarbij leunt hij sterk op DNB. Ook die wil zolang de situatie in IJsland instabiel is dat het geld van de Nederlandse boedel gewoon in Nederland blijft. “Anders verdwijnt het daar wel misschien in een geiser”, zegt Pannevis. Zo beheert hij een kredietportefeuille van 600 miljoen euro, geld dat ooit door Landsbanki is uitgeleend aan Nederlandse bedrijven. Dat is zeker in deze crisistijd nog steeds heel veel geld.


[ walter.devenijns @reedbusiness.nl ]