Druk op DSB loopt op

M et zichtbaar genoegen presenteerde Dirk Scheringa eind juli de jaarcijfers van zijn DSB Bank. Onder de streep kwam het nettoresultaat over 2008 uit op 45,5 miljoen euro. Weliswaar een daling ten opzichte van de 55 miljoen in 2007, maar 2008 was dan ook een uitzonderlijk moeilijk jaar voor financiële instellingen.


De verwachting van marktkenners was dat de bank uit Wognum een stuk slechter zou hebben gepresteerd. De bank leunt immers zwaar op hypotheken en consumentenkredieten voor de aanschaf van een nieuwe keuken of auto. Met een hard oplopende werkloosheid en dalende huizenprijzen is het bijna onmogelijk dat de kredietcrisis aan DSB voorbijgaat.

Hoe is Scheringa erin geslaagd deze klinkende cijfers te realiseren? Wellicht doordat de effecten van de crisis bij de consument pas dit jaar toeslaan? De resultaten over het eerste half jaar blijven met 18 miljoen euro wel achter bij een jaar eerder, maar zijn nog steeds positief.

Een nauwkeurige blik op de cijfers toont aan dat de situatie minder rooskleurig is dan ze in eerste instantie lijkt. Zo verdiende DSB vorig jaar 37,4 miljoen euro door op een slimme manier eigen obligaties terug te kopen. Maar er is meer aan de hand. De meeste banken hebben als gevolg van de kredietcrisis last van achterstanden op de leningenportefeuille. Als klanten meer dan drie maanden te laat zijn met het betalen van rente en renteaflossingen, moeten banken een voorziening nemen voor een deel van de lening. Hiermee bouwt de bank een reservepotje op om wanbetalingen op te vangen. Een bijstorting aan dit potje gaat ten koste van de winst.

In 2008 zette DSB Bank netto maar 4,5 miljoen opzij als toevoeging aan de voorzieningen. Dat is een stuk minder dan de ruim 21 miljoen euro in 2007. Volgens financieel directeur Ronald Buwalda zijn de cijfers laag door een actief ‘debiteurenbeheer’. Nog vóór de bank geld in de voorzieningenpot moet stoppen, staan medewerkers van de bank al bij de mensen op de stoep om het geld terug te halen. Uit uitzendingen van het tv-programma ‘TROS Radar’ blijkt het er in de praktijk niet altijd mild aan toe gaat. Mensen met betalingsproblemen worden dagelijks bestookt met telefoontjes en krijgen incassobureaus achter zich aan.

Volgens bestuursvoorzitter Scheringa zijn de lage achterstanden ook toe te schrijven aan de toegenomen spaarzaamheid bij consumenten. “Mensen stellen tegenwoordig liever een vakantie uit dan dat ze hun lening niet afbetalen”, zei hij tijdens de persconferentie op 23 juli. De achterstanden liggen dit jaar zelfs 35 procent lager. 


dalende commissies


Gaat het werkelijk zo goed met de kredieten van DSB? In het jaarverslag staat dat vorig jaar een deel van de slecht presterende leningen is verkocht aan een onbekende partij. DSB maakt het bedrag niet bekend. De bank zegt zelfs op de verkoop te hebben verdiend. Uit de gegevens blijkt dat dit bedrag is afgetrokken van het totale bedrag dat aan de voorzieningen is toegevoegd. De toevoegingen waren dus onder meer laag vanwege een boekhoudkundige saldering en niet alleen omdat klanten netjes aflossen. DSB Bank kon geen toelichting geven op deze constructie.


Ook gaat in de markt het gerucht dat DSB voor probleemleningen nieuwe voorwaarden afspreekt. Scheringa zei tijdens de persconferentie dat DSB afspraken maakt over nieuwe voorwaarden zoals het uitstellen van rentebetalingen. Een lening waarvoor opnieuw een aflossingsschema is afgesproken, voldoet dan opeens weer aan de verplichtingen. Daardoor hoeven er niet langer voorzieningen te worden opgenomen. Dat DSB aflossingen nu over een langere periode uitsmeert, blijkt ook uit de jaarcijfers. Terwijl de totale kredietportefeuille toenam van 5,5 miljard euro in 2007 tot 6,8 miljard euro in 2008, daalden de totale aflossingen van 887 miljoen naar 771 miljoen euro.

Het is dus maar de vraag of de klanten van DSB werkelijk zo netjes betalen. Bovendien, als de klanten spaarzaam worden, krijgt DSB een steeds groter probleem met zijn verdienmodel. Uit de talloze reclamespotjes van DSB-merken als Frisia en Postkrediet blijkt dat DSB het vooral gemunt heeft op gezinnen die goedkoop willen lenen. Op het moment dat zij stoppen met consumeren, valt er voor DSB weinig meer te verdienen. Ook moet de bank aantrekkelijke tarieven blijven bieden om aan spaargeld te komen. Daardoor komt de rentemarge steeds verder onder druk te staan. Financieel directeur Buwalda geeft toe dat het op dit moment moeilijk is om het spaargeld goed uit te zetten. Uit nood stalt DSB het geld nu bij de centrale bank. Dat levert veel minder op.

Niet alleen de rentemarge staat onder druk. Ook de provisie-inkomsten worden steeds lager. Deze ontwikkeling is mogelijk nog zorgwekkender. Door te mikken op concurrerende spaartarieven en goedkope kredieten, verdiende DSB altijd een relatief groot deel van het inkomen met commissies op het afsluiten van verzekeringsproducten en minder op de rentemarge. Bij het afsluiten van een hypotheek zeggen consumenten vaak voor tienduizenden euro’s aan levensverzekeringen en dergelijke te moeten afsluiten. Sinds DSB in het vizier is van de Ombudsman, AFM en de financiële praktijken van DSB regelmatig terugkomen in consumentenprogramma’s, droogt deze inkomstenstroom een stukje op. Zo wordt de bewegingsruimte van Scheringa langzaam kleiner. Daar kunnen geen slimme trucs tegenop.


[ corina.ruhe @reedbusiness.nl ]