Harde heelmeesters

recovery consultancy | management

De economische crisis beukt ook in op de consultancybranche. Personele reorganisaties en vacaturestops zijn bij grote kantoren als KPMG en Deloitte inmiddels een vertrouwd fenomeen. Om toch nog opdrachten binnen te halen, hebben veel consultancykantoren hun tarieven naar beneden bijgesteld.


Maar wie denkt dat de managementadviseurs over de hele linie nu minder uurtjes-factuurtjes achter hun naam schrijven als gevolg van de recessie, komt bedrogen uit. Herstructurerings- en reorganisatiespecialisten beleven ongekend hectische tijden. “We maken lange dagen en het lijkt voorlopig alleen maar drukker te worden”, zegt Boer & Croon-partner Jacqueline van Wijngaarden, gespecialiseerd in corporate finance , financiële structurering en corporate recovery . “Vooral vanaf begin dit jaar is het hard gegaan met het bijstaan van bedrijven in 5-voor-12-situaties als gevolg van de economische crisis.”

Van Wijngaarden maakt deel uit van een nieuw ‘recoveryteam’ bij Boer & Croon. Deze overkoepelende groep pakt herstructureringsvraagstukken aan met dienstverlening op het terrein van interim-management, strategische consultancy en corporate finance . En steeds vaker vragen opdrachtgevers om een gebundelde aanpak van de drie deelgebieden. “Deze zware tijden vragen om forse en brede ingrepen. Er komt nu veel meer bij kijken dan alleen kostenbesparingen. Vaak moet het hele bedrijfsmodel op de schop.”

Inmiddels telt het recoveryteam ruim 50 medewerkers. En waar een jaar geleden herstructureringsadviezen nog goed waren voor hooguit 10 procent van de totale omzet van Boer & Croon, staat de teller nu op ruim 40 procent.

Van Wijngaarden heeft verschillende projecten begeleid samen met interim-managementspecialist Robert van Twuijver en corporate strategy -specialist Marianne Ruys. Technisch bedrijfskundige Ruys wordt vooral ingeschakeld voor het ontwikkelen en implementeren van nieuwe bedrijfsmodellen die crisisbestendig zijn. “Aan mij de taak abstracte concepten te vertalen naar praktische oplossingen en werkprocessen.” Oud-bestuursvoorzitter van DA Retailgroep Van Twuijver richt zich op het bijsturen van de top van het noodlijdende bedrijf en deze zo nodig te laten vervangen door een ceo ad interim.

Ter illustratie staat Van Twuijver stil bij een groot project waarbij Boer & Croon werd ingeschakeld op verzoek van een bankenconsortium om het tij te keren bij een internationale transportonderneming – het noemen van een naam van een opdrachtgever is een doodzonde in de consultantbranche. “We zijn ingehuurd om grondig onderzoek te doen naar de financiële gesteldheid van het transportbedrijf, dat in zwaar weer verkeerde”, zegt Van Twuijver. “Dat gaat verder dan alleen kijken naar de financiële componenten. De hele bedrijfsorganisatie is geanalyseerd en waar nodig opnieuw ingericht.”

Na eerst een quickscan te hebben gemaakt in een week tijd, werd in de daaropvolgende vier weken een herstelplan gelanceerd. Vergezeld van dit herstelplan werd een interim-manager vanuit Boer & Croon als tijdelijke topman aangesteld om schoon schip te maken. Inmiddels heeft het afstoten van niet-kernactiviteiten volgens Van Twuijver genoeg effect gesorteerd. “De geherstructureerde onderneming is uit de gevarenzone. Er is weer een goede basis om de toekomst tegemoet te treden.”




Nieuwe vlag


Boer & Croon staat niet alleen met zijn integrale strategie. Ook andere consultants koesteren een brede aanpak, waarbij verschillende vaardigheden onder een nieuwe vlag worden gebundeld. Zo werken de in herstructurering gespecialiseerde consultants van KPMG onder de naam ‘Value Enhancement’ onder aanvoering van Klaas Wagenaar, ex-topman van automatiseringsconcern Getronics. Berenschot timmert aan de weg met ‘Recovery & Restructuring-teams’ die als één ploeg ‘uw organisatie helpt gezond te maken’. De consultants van Ernst & Young schermen met hun eigen overkoepelende model in de vorm van het ‘crisiskompas’ met als motto ‘Versnel de weg naar nieuwe kansen in de crisis’. Dit overkoepelende model bestrijkt vijf thema’s: het veiligstellen van de huidige bedrijfssituatie, het beschermen van de bedrijfsmiddelen, het verbeteren van de resultaten, het herijken van de zakelijke activiteiten en het inspelen op toekomstige kansen. Het crisiskompas is bedoeld als loods voor bedrijven om koers te houden in deze woelige tijden, vertelt Gijs de Vries, managing partner van Ernst & Young en leider van de adviestak. “Aan de hand van dit model krijgen klanten antwoord op vragen als: hoe liquide is mijn bedrijf? Hoe efficiënt is de logistiek? Hoe riskant opereert het bedrijf? Vervolgens komen wij dan in beeld met op maat gesneden oplossingen voor onze opdrachtgevers via alle diensten van assurance , tax , transactions tot advisory services .”


Ook accountants- en adviesconcern Deloitte heeft de recessie aangegrepen voor nieuwe consultancy-activiteiten onder de noemer ‘Navigating the Downturn’. Om het nieuwe adviesinstrument op de kaart te zetten, heeft Deloitte sinds december 2008 twee enquêtes onder ondernemers gehouden, met als terugkerende gemene deler dat een grote schare ondernemers bang is dat banken de kredietkraan dichtdraaien. Daarop presenteren de Deloitte-consultants zich vervolgens als de hulptroepen die ervoor kunnen zorgen dat geherstructureerde bedrijven wél voldoen aan de strengere leenvoorwaarden van banken.

In de nazomer van vorig jaar lanceerde Deloitte het nieuwe programma onder leiding van bedrijfseconoom Oscar Snijders. En net als onder meer bij Boer & Croon heeft Deloitte zich van meet af aan sterk gemaakt voor een integrale adviesaanpak. “We hebben de verschillende disciplines van onze experts herschikt en opnieuw gebundeld omdat de markt hier duidelijk om vroeg”, vult Deloitte-partner Snijders aan.

Het basisteam van Deloitte’s ‘Navigating the Downturn’ telt ruim 30 medewerkers, die vooral ‘generalisten’ zijn en vertrouwd zijn met het leidinggeven aan projecten. Nadat deze strategische en veelal financiële consultants de problemen grondig hebben geanalyseerd, gaan de specialisten aan de slag. Indien nodig kan het herstructureringsteam van Deloitte naar 130 medewerkers groeien. “Als we op volle kracht draaien, kunnen we dus flink de diepte ingaan”, zegt Snijders. “Die specialisten zijn bijvoorbeeld fiscale adviseurs of HRM-consultants die in hun eigen kennisgebied oplossingen uitwerken.”
Snijders stuit op twee soorten ondernemingen die in een stresssituatie verkeren omdat ze met tegenvallende resultaten kampen en te veel schulden hebben. “Bedrijven die net op tijd de ernst van de crisissituatie erkennen en bedrijven die hun kop in het zand steken en stilletjes hopen dat de crisis overwaait, om vervolgens te laat voor hulp aan te kloppen. Helaas is die laatste groep van bedrijven met struisvogelgedrag nog steeds opmerkelijk groot.”


Klappen

Het aantal ondernemingen met problemen groeit volgens Snijders snel. “Vooral ondernemingen in de transport- en bouwsectoren, maar ook in de maakindustrie, blijven voorlopig in de hoek zitten waar de klappen vallen. Een hoop van deze bedrijven kampt nu voor de derde keer op rij met zwaar tegenvallende kwartaalcijfers. Omdat banken veel kritischer zijn geworden met hun kredietverleningen zal het aantal financiële probleemgevallen nog wel even toenemen. De effecten van de economische crisis zullen volgend jaar nog zeker merkbaar zijn.”


Het pessimisme van Snijders wordt ook deels gevoed door de uitkomsten van recent Deloitte-onderzoek onder ondernemers (zie kader). Ondanks de groeiende aandacht voor kostenreducties, meldt bijna twee op de drie bedrijven dat ze niet in staat zijn om hiermee verdergaande margeverslechtering volledig te compenseren. Tot een omzetdaling van 10 procent zijn de ondernemingen nog wel in staat deze op te vangen door kostenreductie. Maar krimpt de omzet nog verder, dan blijken bedrijven niet in staat hun verliezen met besparingen goed te maken.

Tot verbazing van Snijders: “Opvallend is dat bedrijven nog steeds kiezen voor maatregelen als het snijden in personeel en het reduceren van indirecte kosten, terwijl ze zelf aangeven dat dit niet voldoende zal zijn. Het herzien van het businessmodel lijkt echter voor velen een stap te ver, terwijl het er wel voor kan zorgen dat bedrijven ook op langere termijn sterk blijven.”





[ Libben Reeskamp ]