Bedankt en tot ziens?

amerikaanse centrale bank | economie

Ben Bernanke, voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, heeft het volgens de Amerikaanse president Barack Obama ‘in een buitengewoon moeilijke situatie uitstekend gedaan’. Die beoordeling bleek echter onvoldoende om Bernanke’s contract nu al te verlengen. En dat was het startsein voor gespeculeer over zijn positie.


Even terug in de tijd. In 2002 treedt Bernanke toe tot het bestuur van de Fed om de termijn van een ander vertrokken bestuurslid af te maken. Drie jaar later verlaat Bernanke de Fed weer om de hoogste economische adviseur van president George W. Bush te worden. Op 31 januari 2006 keert Bernanke terug in het Fed-bestuur nadat Bush hem heeft voorgedragen als opvolger van Alan Greenspan, de toenmalige voorzitter van de centrale bank. Een benoeming in het bestuur van de Fed is goed voor veertien jaar. Bernanke kan dus tot 2020 bij de Fed blijven. Hoelang hij zich voorzitter mag noemen is een andere vraag.

De Amerikaanse president bepaalt wie de voorzitter van het Fed-bestuur – en zo volgens velen de op een na machtigste persoon in de Verenigde Staten – wordt. De Amerikaanse Senaat moet hier wel zijn goedkeuring aan geven. En de president kan niet zomaar iemand voordragen; hij moet een van de bestuursleden kiezen. Het bijzondere aan de Fed-voorzitter is dat zijn benoeming goed is voor een periode van vier jaar. Daarna moet de president de zittende voorzitter herbenoemen, of iemand anders voordragen.





Kritiek


Op Intrade.com, een onlineplatform waar kan worden gegokt op de uitkomst van uiteenlopende gebeurtenissen, zoals of Sarah Palin in 2012 namens de Republikeinen het tegen Obama zal opnemen of dat de nieuwe Harry Potter-film ‘Harry Potter & The Half-Blood Prince’ in het eerste weekeinde meer dan 90 miljoen dollar zal opbrengen, wordt de kans op een herbenoeming van Bernanke geschat op 65 procent. Er bestaat dus nogal wat onzekerheid over zijn lot.


De weigering van Obama onlangs om in te gaan op de vraag of hij Bernanke zal herbenoemen, heeft gezorgd voor die onzekerheid. Bernanke is een Republikein en dat werkt niet in zijn voordeel, is een vaak genoemd argument. Obama zou graag een Democraat op de belangrijkste positie bij de Fed willen hebben. Dat zou overigens voor het eerst in een lange tijd zijn; de laatste keer dat een Democraat de Fed bestierde, was medio jaren tachtig.

Er klinkt tevens harde kritiek op de manier waarop Bernanke met de economische en financiële crisis is omgegaan. Zo wordt de Fed-voorzitter verantwoordelijk gehouden voor het besluit om investeringsbank Bear Stearns te redden, terwijl hij het veel grotere Lehman Brothers, dat daarna in de problemen kwam, liet omvallen.

En dat was een cruciale inschattingsfout, menen veel economen. Volgens een lijst van de Britse centrale bank was Lehman Brothers een van de vijftien zogeheten systeembanken in de wereld – Bear Stearns kwam niet op die lijst voor.

De lijst van criticasters is lang. Vincent Reinhard, voormalig secretaris van het Fed-bestuur, noemde vorig jaar de redding van Bear Stearns ‘ the worst policy mistake in a generation ’ die in de geschiedenisboeken in één adem zal worden genoemd met de grote depressie uit de jaren dertig en de grote inflatie uit de jaren zeventig. Martin Feldstein, een van de invloedrijkste economen in de VS, verwijt de Fed te langzaam te hebben opgetreden in de crisis.

Bernanke werd eind juni zelfs gedagvaard door het Amerikaanse Congres. Drie uur lang werd hij ondervraagd over de rol van hemzelf en de Fed in de fusie tussen Bank of America en zakenbank Merrill Lynch. Bank of America zou op het laatste moment, vlak voor de Kerst in 2008, willen afzien van de fusie toen de bank inzag in wat voor belabberde staat Merrill Lynch verkeerde. Volgens voormalig minister van financiën Henry Paulson zou Bernanke hem hebben opgedragen de topman van Bank of America Kenneth Lewis met ontslag te dreigen als hij de fusie zou torpederen. Bernanke ontkende dat in het Congres.





Schuld


Obama heeft twee kandidaten achter de hand: Janet Yellen, president van de regionale centrale bank in San Francisco en Lawrence ‘Larry’ Summers, de hoogste economische adviseur van de president. Kenners tippen vooral Summers als beoogd opvolger van Bernanke, hoewel hij verre van de ideale kandidaat is (zie kader).


Het is geen uitgemaakte zaak dat Bernanke zijn voorzittershamer moet inleveren. Als Obama Bernanke niet voordraagt voor een tweede termijn, kan dat zorgen voor een nieuwe golf aan onzekerheid in de nog steeds wankele financiële markten, en dat is het laatste wat de economie nodig heeft.

Daarbij komt nog iets. Hoewel de werkloosheid in de VS fors zal toenemen – de teller zal een dubbelcijferig getal laten zien – ziet het er ook naar uit dat de recessie in de VS op haar eind loopt. Maar dat kan zo omslaan. Als Obama Bernanke vervangt door Summers of Yellen, en de economische situatie verergert, dan zal zijn regering de volle laag krijgen. Laat Obama Bernanke zitten, dan kan zijn regering de schuld daarvan in de schoenen van de Republikeinen schuiven.

Diegenen die op Intrade.com hun geld hebben gezet op het aanblijven van Bernanke tot 2014, lijken beloond te worden. Overigens begint in dat jaar het hele herbenoemingscircus weer helemaal opnieuw.





[ edin.mujagic @reedbusiness.nl ]