Hoewel de communist Mao Zedong de leer van Confucius verwierp als reactionair en feodaal, is de invloed van de Chinese filosoof op het denken en handelen van de bevolking nooit helemaal verdwenen. Sterker nog, zelfs tijdens de culturele revolutie, toen alles wat riekte naar het oude China moest worden vernietigd, bleef Confucius van invloed op het denken en handelen van de bevolking. 25 Eeuwen laten zich niet zomaar uitgummen. 


De leer van Confucius (551-479 voor Christus) geldt als het culturele fundament van China. Hij wordt omschreven als ‘China’s eerste meester’ en heeft in heel Oost-Azië volgelingen. Confucius’ leer is oorspronkelijk alleen mondeling overgedragen, maar werd na zijn dood door zijn leerlingen schriftelijk vastgelegd. Meer dan 1.000 jaar lang, tot in de vroege twintigste eeuw, werd van Chinese scholieren geëist dat zij de wijsheden en leerstellingen van Confucius uit het hoofd leerden en op elk gewenst moment hardop konden opzeggen. De leer heeft in de Chinese psyche net zulke diepe sporen achtergelaten als de joods-christelijke moraal in de westerse wereld.

Het confucianisme is dan ook, al dan niet bewust, van grote invloed op het management van Chinese ondernemingen. Het Journal of Management Studies concludeerde in een artikel uit 2007 dat de invloed van Confucius op Chinees management lange tijd niet op zijn juiste waarde is geschat.

Hoe sneller de Chinese economie zich ontwikkelt, hoe meer de Chinezen lijken terug te grijpen op hun geschiedenis en belangrijke figuren uit het verleden. Het Chinese Wirtschaftswunder leidt zo tot een renaissance van de oude Chinese waarden. Op verschillende scholen behoort Confucius weer tot de lesstof. 


Zesjescultuur


Iedereen die zaken heeft gedaan in China zal het herkennen: de weg naar een besluit of overeenkomst is lang en vol hobbels (zie kader ‘10 Tips’). Maar als een besluit eenmaal is genomen, wordt het ook met duizelingwekkende snelheid uitgevoerd, zonder enig voorbehoud of gejammer achteraf. 


Het is niet alleen een gevolg van de topdown-, autoritaire managementcultuur, maar het is ook te danken aan de confuciaanse arbeidsmoraal. Men kan de Chinezen van veel betichten, maar ze leggen zich niet neer bij een ‘zesjescultuur’. Daarnaast zullen zowel werknemer als manager veel meer dan wij gewend zijn hun best te doen voor het groepsbelang.

Dergelijke succesfactoren vloeien direct voort uit het denken van Confucius. Steeds meer business-scholen hebben om die reden confucianisme op hun curriculum geplaatst. Intussen blijken de Chinezen hun oude filosofische leermeester uitstekend te kunnen combineren met westerse managementtechnieken: Confucius is een exportproduct geworden. Er zijn wereldwijd al 210 Confucius Institutes in 64 landen. Waaronder ook een in Den Haag.


[ arne.van.der.wal @reedbusiness.nl ]