Keert RBS Nederland de rug toe?

rbs | actueel

Ondernemingen proberen tegenwoordig uit alle macht te voorkomen dat ze niet langer voldoen aan de voorwaarden die banken hebben gesteld bij het verstrekken van leningen en dat ze hun zogeheten bankconvenanten breken. Neem Ordina. De IT-adviseur uit Nieuwegein maakte op de laatste dag van juni bekend dat het zijn financiële positie flink had verstevigd. Dankzij de uitgifte van nieuwe aandelen en het aantrekken van een achtergestelde lening heeft het bedrijf voorlopig voldoende financiële armslag om deze zware tijden te kunnen doorstaan. Bovendien is er nu tijd om bestaande financieringsafspraken aan te passen en te verlengen. Het bedrijf heeft zo de ruimte om ‘de aandacht te kunnen blijven richten op de markt, de klanten en de operationele gang van zaken’.


De details van deze operatie vertellen veel over de manier waarop veel Nederlandse bedrijven door hun banken bediend worden. Want waarom voerde Ordina deze omvangrijke herfinanciering uit terwijl het nog ver verwijderd was van het breken van zijn bankconvenanten? Safety first is tegenwoordig het motto, geen bedrijf kan er meer van uitgaan dat zijn banken in tijden van nood bereid zijn de helpende hand toe te steken. Door de banken op het matje te worden geroepen en met de rug tegen de muur te moeten onderhandelen over een acute herfinanciering, is een schrikbeeld dat moet worden voorkomen. En dat mag wat kosten. Ordina’s aandelenemissie betekende voor zittende beleggers een verwatering van 19 procent, en over de achtergestelde lening betaalt het bedrijf een rente van 13,5 procent.

Het verse kapitaal is bovendien afkomstig van investeringsfondsen van Delta Lloyd, Cyrte, Janivo en ING Corporate Investments, daar is geen banklening aan te pas gekomen. Aanleiding voor de hele operatie was dat RBS een zogeheten uncommitted facility opzegde, een kredietlijn waarop Ordina een beroep kon doen wanneer het tijdelijk krap bij kas zou komen te zitten. Doordat deze buffer wegviel, zag het bedrijf zich genoodzaakt zijn financieringsstructuur om te gooien.





Overgeromantiseerd


Het illustreert hoe Nederlandse bedrijven uit de FEM 500, zeg maar het segment tussen mkb en AEX, bang zijn tussen wal en schip te raken. Elke bank stelt zich momenteel zeer terughoudend op, maar in een reeks gesprekken met Nederlandse bankiers, corporate finance -adviseurs en bedrijven wordt met de beschuldigende vinger vaak naar RBS gewezen. Een “trage besluitvorming” en “een gebrek aan gevoel” met Nederlandse bedrijven op het hoofdkantoor in Londen maken dat RBS bij onderhandelingen over kredietverlening en herfinanciering bij probleemgevallen “de lastigste partij is” om zaken mee te doen. De bank zou van alle banken vaak degene zijn met de meest agressieve opstelling in onderhandeling met klanten. Conclusie: RBS zou niet bij machte of bereid zijn het gat op te vullen dat is ontstaan na de overname van ABN Amro, en zou zich langzaam maar zeker terugtrekken uit dat deel van de Nederlandse markt. RBS zou alleen nog geïnteresseerd zijn in AEX-fondsen en bedrijven met grote internationale activiteiten.


Jan de Ruiter, hoofd van RBS Nederland, is het inmiddels wel gewend te moeten strijden tegen het in zijn ogen overgeromantiseerde beeld van het oude ABN Amro, zijn vorige werkgever. “Vroeger waren ABN Amro-bankiers de arrogante jongens van de Zuidas. Nu doet iedereen alsof ABN Amro in de huidige situatie bedrijven heel voortvarend te hulp zou zijn geschoten. Dat waag ik te betwijfelen. Het oude ABN Amro heeft ook nooit een crisis van deze orde meegemaakt.”

In het geval van Ordina geeft De Ruiter toe dat er een verkeerde aanpak is gekozen, en hij betreurt het dat daardoor de klantenrelatie onder druk is komen te staan. “Maar we zijn nog steeds betrokken bij het bedrijf. Deze zaak toont absoluut niet aan dat wij relaties met bedrijven als Ordina zouden willen verbreken.” De Ruiter ontkent daarmee dat RBS alleen nog geïnteresseerd is in AEX-fondsen. “Aan de 150 grootzakelijke klanten die we bij de opsplitsing van ABN Amro toegewezen hebben gekregen, houden we onverkort vast. Die klanten zijn goed voor 99 procent van de grootzakelijke markt. We blijven ze bedienen, simpelweg omdat dat voor RBS economisch verantwoord en winstgevend is.”

Wel erkent De Ruiter dat er sprake is geweest van onderhandelingen met ABN Amro over de verkoop van een portefeuille met leningen aan Nederlandse bedrijven. “Daar is inderdaad over onderhandeld, vanuit het idee dat het separatie gemakkelijker zou maken. Maar we zijn er niet uitgekomen. Ook de activa en de passiva hadden moeten overgaan, en daar heeft ABN Amro nu het kapitaal niet voor. Het ging om een portefeuille van ongeveer 2 miljard euro. Met een balanstotaal van 25 miljard voor RBS Nederland maakt dat onze footprint hier niet wezenlijk anders.”





Verschuivingen


Het stuklopen van deze onderhandelingen laat zien hoe banken wel willen groeien in de grootzakelijke markt, maar dat voorlopig niet kunnen of durven. Zo trok ABN Amro onlangs Rutger van Nouhuys van RBS aan om voor ABN Amro weer een plek in het grootzakelijke segment op te bouwen. De bank zou met nog een aantal RBS-bankiers in gesprek zijn om hen te bewegen dezelfde overstap te maken. Hoewel Van Nouhuys bij zijn aantreden afzag van een royale bonusregeling, leidde alleen al het noemen van de begrippen ‘zakenbank’ en ‘ABN Amro’ in één zin tot de nodige politieke commotie. De woordvoerder van de bank moest dan ook een groot voorbehoud bij die plannen maken door erop te wijzen dat uiteindelijk de minister van Financiën het laatste woord heeft.


Onder bankiers wordt ook de overname van de Haagse zakenbank NIBC geopperd als een manier voor ABN Amro om versneld een positie in de zakelijke markt te veroveren. Er bestaan al nauwe banden tussen beide banken. ABN Amro is minderheidsaandeelhouder in NIBC en Hessel Lindenbergh is straks bij beide banken voorzitter van de raad van commissarissen. Huidig NIBC-topman Jeroen Drost is afkomstig van ABN Amro, zijn voorganger Michael Enthoven is nu commissaris bij de staatsbank. Voor dergelijke plannen geldt echter ook dat Wouter Bos eerst ja moet zeggen voordat ze uitgevoerd kunnen worden.

Ook ING zou meer willen dan het zich kan permitteren, gezien de eerdere staatssteun en de noodzaak zijn risico’s en balans te verkleinen. Rabobank is het best gepositioneerd om het gat in het bankenlandschap op te vullen, maar lijkt een andere keus te maken en zich te concentreren op zijn machtspositie in het mkb en de agrarische sector. De recente benoemingen van twee Rabo-bestuurders zonder achtergrond in de grootzakelijke markt, en het vertrek naar NIBC van Rob ten Heggeler, verantwoordelijk voor Rabo’s Nederlandse corporate klanten, ondersteunen die observatie.

Boven de markt hangt ook nog steeds de door de Europese Commissie afgedwongen verkoop van een deel van de zakelijke activiteiten van ABN Amro. Deutsche Bank heeft nog steeds interesse in het overnemen van onder meer de HBU en een aantal regiokantoren, maar ook andere partijen zouden hiervoor in aanmerking komen.

De markt voor grootzakelijke Nederlandse bedrijven staat nog de nodige verschuivingen te wachten. De bank die als eerst kan en durft te investeren, kan een mooie slag slaan in deze markt. Tot die tijd doen bedrijven er verstandig aan om safety first als motto te hanteren. Alles beter dan met de rug tegen de muur komen te staan en met de huidige banken moeten onderhandelen over een herfinanciering.


[ jeroen.kerkhof @reedbusiness.nl ]