logistiek | management

Je moet het ijzer smeden als het heet is, weet Dirk ’t Hooft, algemeen directeur van Nederland Distributieland (NDL). Jarenlang kon Nederland teren op zijn geweldige ligging aan de grote rivieren tussen de Noordzee en het Duitse achterland, maar die tijd is nu voorbij. De Belgische en Duitse buren lopen snel in en winnen marktaandeel, dat heeft ook Den Haag inmiddels begrepen. De investeringsmodellen die Nederlandse bedrijven – vaak samen met overheden – hebben bedacht, worden snel overgenomen door de concurrentie. 


Daarbij speelt nog een ander probleem. De inkomsten uit de fysieke activiteit van het transporteren van goederen zijn zelfs in vette jaren voor de meeste transporteurs bedroevend. De rentabiliteit van de sector daalde volgens onderzoeksbureau Nea in 2008 van plus 1 naar min 0,6 procent. De vooruitzichten voor 2009 zijn beroerd. ING voorziet een daling van de volumes met gemiddeld meer dan 10 procent. Het gevolg: veel onderbezette laadruimtes en prijsdruk op vrachttarieven. Met name het internationale wegvervoer draait al jaren slecht. Zwaar onder druk van concurrentie uit Oost-Europa, bedroeg het gemiddelde rendement van Nederlandse internationale chauffeurs in 2008 min 3,6 procent.

Als Nederland zich nog wil onderscheiden en geld wil verdienen aan logistiek, dan moet ons land iets nieuws verzinnen. Dat was in 2006 ook al de conclusie van de commissie-Van Laarhoven, die mede op initiatief van het ministerie van Verkeer & Waterstaat de toekomst van de logistieke sector in Nederland onderzocht. De lucratiefste mogelijkheden liggen rond de regie van logistieke ketens, aldus een rapport van de commissie. In de regiekamers wordt het meest verdiend. Volgens het innovatieprogramma van de commissie-Van Laarhoven van eind 2008, kan Nederland zijn inkomsten uit het regisseren van logistieke stromen tussen 2007 en 2020 verdrievoudigen tot 10,4 miljard euro.

Aan slimme, gecentraliseerde logistieke concepten is zeker behoefte, merkt ’T Hooft. Zijn organisatie probeert onder de naam Holland International Distribution Council Nederland in het buitenland te verkopen als de gateway to Europe . “De belangstelling voor Nederland als vestigingsplaats voor distributiecentra of logistieke draaischijf neemt niet af. In de VS en Canada zijn veel bedrijven op zoek naar mogelijkheden om hun logistieke processen in Europa te centraliseren en slimmer, meer sophisticated in te richten. Logistiek is niet langer het terrein van een meneer op de afdeling inkoop die het een beetje zit uit te vogelen. Juist in crisistijd wordt er anders, op een strategischer niveau, naar logistiek gekeken. Het komt steeds vaker ter sprake in de bestuurskamers. Als Nederland daar op inspeelt, kan het de concurrentie een stap voor blijven.”





Wat houdt dat in, die regierol?


“Het regiecentrum moet de plek zijn waar informatiestromen samenkomen en worden gebundeld. Daar vindt forecasting plaats, wordt de juridische afhandeling van vervoerscontracten geregeld en wordt er gezorgd voor zaken als financiering, software en douaneformaliteiten. Daarbij moet optimaal gebruik worden gemaakt van zoveel mogelijk koppelingen met haveninformatiesystemen, elektronische laadbrieven en douaneformulieren. Bij het onlangs geopende Schiphol Smartgate zijn ze daar heel ver in. Ladingen van vertrouwde verladers, vervoerd door vertrouwde vervoerders met vertrouwde chauffeurs gaan daar met een minimum aan verstoring door de logistieke processen.”




Welke partijen moeten die regierol op zich nemen?


“Aan de ene kant is dat een taak waar logistieke dienstverleners als Ceva en Exel, maar ook TNT en DHL goed mee uit de voeten kunnen. Maar waar volgens mij ook behoefte aan is, zijn bedrijven die optreden als trusted third parties . Partijen die geen belang hebben bij het zo vol mogelijk krijgen van hun eigen trucks en vliegtuigen en alleen maar de stromen sturen, zonder die zelf te vervoeren. Het is wel noodzakelijk dat dit volledig transparant gebeurt.”





Waarom is die transparantie belangrijk? Het gaat er toch om dat de spullen van A op tijd bij B komen?


“Voor veel klanten lijkt de werkwijze van gevestigde logistieke dienstverleners vaak nog op een blackbox. Je goederen gaan een keten in en komen er aan de andere kant weer uit en dan volgt er een rekening. Waarom die zo hoog is, is vaak lastig na te gaan. En dan weet je vaak ook niet of je hebt meebetaald aan een vlucht die in de eerste plaats wordt gebruikt voor het vervoer van de spullen van je concurrent. Zo’n trusted third party moest juist helemaal transparant werken en puur gespecialiseerd zijn in het inrichten en sturen van zeer complexe, geïntegreerde stromen van goederen en informatie (vormen van transport, red.) voor zijn klanten. Op dit moment zie je dat de processen binnen de schakels geoptimaliseerd zijn, maar dat er vaak tussen twee van die schakels geen afstemming is. In zo’n geval is één plus één minder dan twee. In een afstemming van de aansluitingen tussen die schakels zit toegevoegde waarde.”




Waarom is die rol aan een plek gebonden? Kan die regierol met behulp van internet niet net zo goed vanuit Praag of Zuidoost-Azië worden vervuld? 


“Het is voor zo’n regiefunctie juist uitermate belangrijk dat de keten wordt gestuurd vanuit een plek waar de infrastructuur uitstekend is. Als je op de kaart van Europa kijkt, zie je wat ik bedoel. Het is veel logischer om de bulk van de lading via Nederland te laten lopen dan bijvoorbeeld via Barcelona. Nederland combineert kustvaarders met oceaanreuzen met binnenvaart, rail- en wegvervoer en een grote luchtvrachthaven. Dat is de sterkte van Nederland en als je voortbouwt op je sterkte heb je veel meer kans op succes.”




Kent u voorbeelden van ketens waarbij de regie op die manier wordt geregeld?


“In Nederland bestaat een dergelijk systeem bij het Centraal Boekhuis (zie kader op pagina 35). Op dit moment loopt er ook een experiment waarbij onder meer Procter & Gamble en enkele medische en farmaceutische partijen betrokken zijn. Een aantal partijen maakt daar, onder de regie van een derde partij, gebruik van een gezamenlijk distributiesysteem. Het is nu de bedoeling uit te zoeken wat er geregeld moet worden op het gebied van juridische vraagstukken, winstverdeling en operationele optimalisatie.”


Wat doet Nederland om de regie te bemachtigen? 


“Om te zorgen voor innovatieve impulsen en de verspreiding van hoogwaardige kennis, is in april besloten een Nederland Topinstituut voor Supply Chain Management op te richten in Breda. Hoe dat er precies uit komt te zien, is nog niet bekend. Ik zie het voor me als een centrum van innovatie en onderwijs op post-hbo en postacademisch niveau.”




En wat doet de concurrentie ondertussen?


“Uit mijn netwerk hoorde ik vandaag dat België ook bezig is met zo’n topinstituut. Daar zijn ze nogal goed in – hoe zeg je dat aardig? – het bedenken van ideeën die wij al eerder hebben bedacht. Ik vind het prima. Ik hoop dat ze kunnen samenwerken.”




[ wouter.van.bergen @reedbusiness.nl ]