Iedereen expert, en dan?


In China kan iedereen expert worden. Kwestie van de juiste overall, de juiste hoed of het juiste naamplaatje.

“Maar meneer, u moet de waakvlam elke nacht uitzetten”, verzuchtte de klusjesman van ons gebouw toen hij weer de thermokoppel, de temperatuursensor van onze Valliant-geiser kwam vervangen. De tweede in evenzoveel jaren. Ik telde tot tien om niet in dezelfde discussie als die van de vorige keer te belanden: dat wij die waakvlam niet voor niets zo noemen, en dat ik mijn hele leven al Valliant-geisers gebruik en dat alleen hier in China om de haverklap de thermokoppel moet worden vervangen. Dat was aan dovemansoren gericht. Mijn decennialange ervaring met geisers – weet u wat een thermokoppel is? – weegt namelijk niet op tegen zijn – de vorige keer nog gloednieuwe – overall met naamplaatje. Want waar bij ons idealiter de functie de vorm dicteert, bepaalt hier de vorm de functie. Het lijkt Harry Potter wel: je zet je hoed op, pakt je gereedschap en zegt de magische woorden: ‘Ik ben [vul hier uw nieuwe beroep in]’, en hopla, je bent het. Niet alleen geloof je er zelf in, anderen geloven het ook. Die dat-kan-ik-ook-mentaliteit verklaart waarom joint ventures hier altijd mislukken. De paar succesverhalen zijn slechts de uitzonderingen die de regel bevestigen totdat ook zij mislukken. De ruzie tussen Danone en Wahaha is wel het mooiste voorbeeld daarvan.

De experthoed past uiteraard iedereen. Zo is berekend dat China’s bruto binnenlands product elk jaar minstens 8 procent moet groeien om voldoende banen te scheppen. Elke expert noemt een compleet ander aantal banen, maar allemaal noemen ze die 8 procent, toevallig het Chinese geluksgetal. Dezelfde experts die de economie gingen afkoelen toen die al aan het afkoelen was en op de crisis reageerden toen de export instortte en buitenlandse banken failliet gingen, hebben nu bedacht dat China best zonder export kan. Om de economie draaiende te houden geven ze links en rechts belasting terug. Maar met verder dalende export en staatsbedrijven die hun winsten blijven doorboeken naar offshoremoeders, zijn er binnenkort helemaal geen belastinginkomsten meer om terug te geven! Het enige wat dan rest is het inwisselen van de enorme dollarreserve: een mooi kerstcadeau voor Obama. Desondanks weten de experts hier dat China de wereld gaat redden. Men zegt het zo vaak dat het wel waar moet zijn. Experts in het buitenland vallen bij bosjes voor deze marketingtechniek, zelfs de Wereldbank. Maar het tegendeel is waar – wacht, even mijn experthoed opzetten: het buitenland zal China moeten redden.