‘Het gevolg van een uitspraak kan me weinig schelen’

De zinderende rechtszaken rond ABN Amro en Stork maakten Huub Willems (64) tot een bekende Nederlander. Door zijn oordelen was hij even een van de machtigste mannen in corporate Nederland. Het leverde hem veel vrienden op, maar niet minder vijanden. Willems neemt op 31 juli afscheid als voorzitter van de Ondernemingskamer (OK) in Amsterdam. Zijn laatste belangrijke uitspraak zal gaan over Asmi en het langslepende conflict met een groep activistische aandeelhouders.


Gehaat of geliefd, Willems heeft in de twintig jaar dat hij voorzitter was een gezaghebbend instituut van de OK gemaakt. Met zijn, volgens critici, controversiële uitspraken, leverde hij een grote bijdrage aan het Nederlandse debat over de rechten van aandeelhouders. Binnen het Gerechtshof in Amsterdam zorgde Willems voor een cultuuromslag. Voor een zitting op zaterdag draait hij zijn hand niet om, en hij verschijnt ook graag op advocatenborrels terwijl collega-rechters bij voorkeur afstand houden.

Sommige advocaten zullen juichen als hij straks de deur achter zich dichttrekt. Zij vinden zijn uitspraken onvoorspelbaar en niet transparant. In een aantal geruchtmakende zaken heeft de Hoge Raad de uitspraken van Willems later vernietigd. Voorstanders betreuren zijn vertrek en vinden de kritiek op de businessrechter onterecht. “Hij is gepassioneerd en komt op voor de underdog”, zegt een advocaat die veel met hem te maken heeft gehad. “Hij werkt keihard voor een relatief laag salaris.” De perceptie dat hij vaak wordt teruggefloten vindt hij onzin, omdat het toevallig om zaken ging waarvoor veel media-aandacht was.

Willems neemt alle tijd om zijn rol binnen de OK toe te lichten. Hij praat druk en haalt daarbij voortdurend anekdotes en citaten aan. Zijn werkkamer is tot de nok toe gevuld met nieuwe en historische boeken over het recht. Wandkasten liggen vol met stapels dossiers. Daartussen ligt een dik pakket bladmuziek met pianostukken van Bach. De rechter is nog lang niet toe aan niets doen. “Mijn probleem is dat ik alles leuk vind. Ik heb pianoles, ik leer Russisch, ik ga ook veel naar Rusland om te adviseren over het rechtssysteem, ik geef colleges, ik doe Italiaans, ik heb een zeilboot en nog allerlei andere bijbaantjes, ik kan het niet laten.” Hij wil dan ook niet spreken over pensionering. “Ik ga verder op een ander spoor.” Hij blijft verbonden aan de OK als plaatsvervangend raadsheer, wordt bijzonder hoogleraar Corporate Litigation in Groningen en wil hét handboek gaan schrijven voor de Ondernemingskamer.


U bent ook gevraagd als adviseur bij een advocatenkantoor.


“Ik heb altijd het standpunt dat ik er niet omheen draai als mensen dingen weten. Maar ik vind het buitengewoon merkwaardig hoe dit bij u is gekomen. Ik had wel gehoopt dat dit soort dingen geheim zouden blijven. Ik ontken het dus niet, omdat het mij gevraagd is. Ik heb hier overigens nog geen beslissing over genomen.”


Waarom stopt u? Rechters kunnen doorgaan tot hun 70ste.


“Tja, ik had niet zoveel keus. Als ik nu niet stop, lever ik aan pensioengeld in, tenzij ik doorga tot mijn 68ste. Het voordeel is dat ik tijd krijg voor andere dingen. Ik heb heel lang met twee uur slaap aangekund. Daardoor kon ik drie keer zoveel doen als ieder ander. Ik heb nu wel zes uur nodig, dus het lukt me allemaal niet meer.”




Waarom bent u nooit eerder overgestapt naar de advocatuur?


“Ik heb er nogal moeite mee om iets te doen omdat de klant dat vraagt. Het aardige van ons vak is, het interesseert ons per definitie helemaal niets wat hier langskomt. Het is nooit van ons. We worden er financieel niet beter of slechter van en we hoeven ons niet te verantwoorden.”




En wanneer iets naar de Hoge Raad gaat, zoals bij ABN Amro is gebeurd?


“Dat is geen verantwoording. Dat is het systeem van de rechterlijke macht.”




In de ABN Amro-zaak besliste de Hoge Raad dat de Amerikaanse dochter LaSalle wel mocht worden verkocht. U besliste anders. Voelt u het als een blamage?


“Nee, dat is het systeem. Wij vonden wat we vonden, met de volle overtuiging zoals we dat hebben opgeschreven. De Hoge Raad besliste anders, dat is dan zo. Het recht is geen kwestie van gelijk hebben, maar van gelijk krijgen.”




Klinkt nogal filosofisch.


“Ik heb het zelf niet bedacht.”




In de media verschenen berichten dat u regelmatig wordt teruggefloten. Wat doet dat met u?


“Niks.”


Het interesseert u niet?


“Nee, dat is ook niet waar.” Verdedigend: “In de zaak AFM tegen Spyker volgde de Hoge Raad de uitspraak van de Ondernemingskamer, daar lees je niets over. Eigenlijk zijn HBG en ABN Amro de enige zaken waarbij de Hoge Raad de uitspraken van de Ondernemingskamer heeft vernietigd.”




Het beeld bestaat dat u als rechter opkomt voor de belangen van de aandeelhouders, klopt dat?


“Om te beginnen, niet ík maar de Ondernemingskamer, we nemen beslissingen met vijf rechters. Het idee dat de aandeelhouders in Nederland nu zoveel meer hebben te vertellen, is nogal overdreven. Wij hebben in Nederland de ontwikkeling gezien dat de aandeelhouders aan de kant werden geschoven. Dat evenwicht is nu weer een beetje teruggebracht.”




Heeft de Ondernemingskamer daaraan bijgedragen?


“Dat mag je wel zo zeggen. In het geval van HBG, waarbij de aandeelhouders helemaal buiten spel werden gezet, heeft dat tot nieuwe wetgeving geleid.”




Maar binnen de wet zoekt u een bepaalde ruimte.


Geïrriteerd: “Nee, wij bekijken alleen hoe je dat moet doen. Neem ABN Amro, wij hebben dat beredeneerd en ik hoop dat iemand die het naleest, de uitspraak kan volgen.”




Is de opsplitsing van ABN Amro een keerpunt geweest in het idee dat aandeelhouders weer minder macht moeten krijgen?


“Die vraag veronderstelt dat ABN Amro is opgesplitst vanwege de brief van hedgefonds TCI. Maar de verkoop is het gevolg geweest van het feit dat ABN Amro te koop was, daar is geen rechter aan te pas gekomen. Op enig moment heeft ABN Amro zelf beslist de beschermingsconstructies de deur uit te gooien.”




Bij ABN Amro was u bezig met het maken van wereldnieuws, legt dat extra druk op u?


“Nee, dat is het lekkere van een rechter, het kan ons allemaal zo weinig schelen. Je wordt er ook niet beter of slechter van. Er valt niets te winnen of te verliezen.”


Dat klinkt niet geloofwaardig.


“Goed, het heeft misschien wereldwijde aandacht gekregen, maar we doen het werk zoals we dat altijd doen, zonder enige druk. Het beïnvloedt je niet, maar je weet dat de uitspraak tot achter de komma gespeld zal worden. Je weet dat je het voor 50 procent niet goed doet.”




En als die groep een lobby tegen u begint?


“Dat mag, dat is nu eenmaal het lot van de rechter. Ik doe gewoon mijn werk, een beetje emotieloos.”




U bent tijdens het ABN Amro-proces op uitnodiging van NautaDutilh, een van de advocaten van ABN Amro, naar de VS gegaan. Daar was veel kritiek op. Spijt?


“Het was NautaDutilh VS en niet de advocaat van ABN Amro. Die suggestie was idioot. Er was veel belangstelling voor het onderwerp aandeelhoudersactivisme. Ik vind het logisch dat als ik word uitgenodigd, ik niet zelf de reis en het verblijf betaal. Ik heb overwogen niet te gaan.”




Vanwege...


“Nee, helemaal niet om principiële redenen. Ik had op dat moment eigenlijk geen tijd vanwege ABN Amro. Ik heb het niet afgezegd omdat ik dat niet netjes vond.”




ABN Amro heeft ‘judge’ Willems wereld-beroemd gemaakt. Geniet u daarvan?


“Het is helemaal niet zo leuk om niet meer anoniem over straat te kunnen lopen, integendeel.”




Veel mensen zeggen dat u ijdel bent.


“Tja, ik kan niets doen aan wat mensen zeggen. Maar als ik mezelf zou omschrijven, zou ik dat woord niet gebruiken.”




De OK wordt nog weleens onvoorspelbaarheid verweten. De uitspraak in de ABN Amro-zaak over LaSalle is daar een voorbeeld van.


“Dat komt misschien omdat de materie waar het bij de OK over gaat niet wetenschappelijk is uitgeschreven. De OK is een allegaartje. Het is belangrijk dat de ondernemingen weten wat ze wel en niet mogen verwachten van de rechter. Ik zou het erg vinden dat men op goede gronden over mij zou zeggen: hij is wereldvreemd.”




Zal er in de OK een andere wind waaien onder uw opvolger?


“Nogmaals, ik ben de vlag, het gezicht, allemaal waar. Maar ik ben slechts één van de vijf rechters. In die zin kan een nieuwe voorzitter geen andere wind laten waaien.”




[ corina.ruhe @reedbusiness.nl ]