Flirten met depressie

‘Wij bevestigen onze vastbeslotenheid om af te zien van protectionisme.’ Die plechtige belofte stond in de slotverklaring van de bijeenkomst in juni van de leiders van de G8 (Duitsland, Italië, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, de VS, Canada, Japan en Rusland). In november 2008 en begin april dit jaar beloofden de vertegenwoordigers van de G20 hetzelfde. De G20 is de groep van de negentien grootste economieën ter wereld aangevuld met een vertegenwoordiger van de Europese Unie (EU). Het bleef bij mooie woorden.


De Wereldbank vertrouwde het al niet helemaal en besloot een lijst bij te houden van protectionistische maatregelen. Dat wantrouwen bleek terecht. Tussen november 2008 en half maart 2009 telde de Wereld-bank 78 protectionistische maatregelen.

Zeventien van de twintig G20-landen maakten zich schuldig aan protectionisme. Rusland verhoogde de invoerheffingen voor gebruikte auto’s. Argentinië ging ineens extra kwaliteitseisen stellen aan onder meer auto-onderdelen, kleding en tv-toestellen. China sloot zijn grenzen voor onder meer Nederlandse eieren en Belgische chocolade. De EU kondigde subsidies aan voor exporteurs van boter en kaas. Frankrijk steunde zijn autofabrikanten en stelde als voorwaarde dat de productie niet mag worden verplaatst naar andere landen, en zelfs dat eerdere verplaatsingen als het even kan ongedaan moesten worden gemaakt.

‘Economische isolatie kan tot een negatieve spiraal leiden net als in de jaren dertig van de vorige eeuw’, zei Robert Zoellick, president van de Wereldbank onlangs. Zoellick doelde daarmee op de Grote Depressie, het zwartste hoofdstuk uit de economische geschiedenis sinds 1900.




Permanente schade


In de jaren twintig van de vorige eeuw kreeg de wereldeconomie, net als nu, te maken met een ernstige recessie. En als een recessie een verwoestende aardbeving is, dan staat een depressie gelijk aan een recessie, aangevuld met overstromingen en zware stormen die wekenlang huishouden. De recessie veranderde destijds in een depressie toen de nationale regeringen hun heil zochten in protectionisme. Het gevolg: langdurige misère die uiteindelijk resulteerde in de Tweede Wereldoorlog. 


Dat wil niet zeggen dat de huidige protectionistische neigingen zo zullen eindigen. Maar de prijs zal hoog zijn. De economische boom , die vanaf het begin van de jaren negentig doordrong tot in bijna alle uithoeken van de wereld, is volgens experts voor een groot deel te danken aan de forse stijging van de wereldhandel. Die werd mogelijk gemaakt door het slechten van handelsbarrières.

Als de wereld een deel van dat gewonnen terrein opgeeft door haar heil te zoeken in protectionisme, zal de economische groei daaronder lijden. Het ziet er nu al naar uit dat het tempo waarin de economieën groeien, permanent is geraakt door de financiële crisis. Met een extra shot protectionisme zal de motor nog meer paardenkracht moeten inleveren.

Reden voor optimisme is er nauwelijks. Het Centre for Economic Policy Research (CEPR), een economische denktank uit Londen, lanceerde begin juni zijn Global Trade Alert om, net als de Wereldbank, de aangekondigde protectionistische maatregelen in de hele wereld bij te houden. De waarschuwingsmeter telt tot nu toe 128 maatregelen. Angstwekkender is dat de teller maar blijft doortikken.


[ edin.mujagic @reedbusiness.nl ]