Kapers op de kust

Midden in de kruitkamer werd het Spaanse fregat Nuestra Señora de las Mercedes geraakt, kort nadat zijn konvooi in de ochtend van 5 oktober 1804 slaags was geraakt met vier Engelse oorlogs-bodems. De enorme knal verwoestte het schip volledig en kostte 200 van de 240 opvarenden het leven. Zo’n 500.000 munten en andere zilveren en gouden voorwerpen gingen met het schip verloren.


Dat wil zeggen: tot mei 2007, als de Spaanse overheid gelijk heeft. In die maand meldde het beursgenoteerde schatgraversbedrijf Odyssey Marine Exploration een uitzonderlijke vondst te hebben gedaan, die men aan de wereld presenteerde onder de naam Black Swan. De waarde van de vondst werd geschat op 500 miljoen dollar. De locatie van het wrak werd geheimgehouden totdat meer zekerheid zou bestaan over de identiteit van het schip.

Odyssey legt zich toe op commerciële onderwaterarcheologie, een tak van sport waarmee een handvol bedrijven wereldwijd zich bezighoudt. Het heeft de afgelopen jaren enkele mooie successen geboekt, al leverde het weinig op. Odyssey vond wrakken van de Britse HMS Sussex (gezonken in 1694), de HMS Victory (1744) en de Amerikaanse SS Republic (1865). Inkomsten haalt het bedrijf uit de verkoop van gevonden munten en andere objecten, rondreizende tentoonstellingen en de exploitatie van boeken en televisierechten over de schatgraverij. Tot nu toe ging dat echter zonder ooit een positief bedrijfsresultaat te kunnen noteren. Een nieuwe schat zou daarom meer dan welkom zijn. De gouden en zilveren munten uit de laatste grote vondst, de SS Republic, zijn bijna op, waardoor de omzet in 2008 fors terugliep.

Het is echter de vraag of Odyssey zijn grootste vondst ooit kan verzilveren. Volgens de Spaanse overheid is de schat van de Black Swan Spaans nationaal erfgoed. De Spanjaarden beroepen zich op internationale verdragen die bepalen dat onderzeese vondsten in internationale wateren voor de eerlijke vinder zijn, tenzij het schip in dienst voer van een nationale overheid.

Dat laatste is precies wat volgens de Spaanse overheid het geval is bij de Black Swan-vondst. Voor de Spanjaarden staat vast dat het om de Nuestra Señora de las Mercedes gaat, en dat het schip zijn vracht vervoerde in opdracht van de Spaanse kroon. Begin deze maand kreeg Spanje daarbij steun van een Amerikaanse federale rechter. Die oordeelde dat het inderdaad om de Mercedes moest gaan. Odyssey zou de schat volgens hem aan Spanje moeten overhandigen.

Volgens Odyssee staat echter lang niet vast dat de schat afkomstig is uit het wrak van de Mercedes, aangezien er volgens de Amerikanen geen wrakstukken rond de schat zijn gevonden en er diverse schipbreuken zijn geweest in het gebied. En mocht het toch om de Mercedes gaan, dan was het fregat niet op staatsmissie maar ging het om een commercieel transport, waarvan een deel van de lading voor de staat was, zo verweert Odyssey zijn claim.

Odysseys voorlopig laatste hoop ligt bij het hoger beroep dat het binnenkort indient. Het bedrijf laat in een persbericht weten vertrouwen te hebben in een goede afloop, maar slechts weinig beleggers delen dat optimisme. De uitspraak van de rechter heeft de koers van het aandeel Odyssey midden in de kruitkamer geraakt.


[ wouter.van.bergen @Reedbusiness.nl ]