Gascrisis

aardgas | economie

Aardgas? Gewild goedje. Altijd vraag naar. Nu even wat minder vanwege de crisis, maar dat is tijdelijk. Vraag het instanties als het Internationaal Energie Agentschap. Daar wordt verwacht dat het niet lang duurt voordat de groei van de markt zo’n 2 procent per jaar bedraagt. Dat is wel minder dan de 4 procent van vroeger, maar toch: het is groei.


Vraag het Otto Waterlander en er komt een ander antwoord. Op basis van recent onderzoek schetst Waterlander een opvallend scenario. “Gasverbruik wordt meestal gekoppeld aan de ontwikkeling van het bruto nationaal product. De vraag is of dat terecht is.”

Grofweg zijn er drie grote afnemers van gas: huishoudens, elektriciteitscentrales en industrieën in het Westen. De vraag van de eerste twee is vrij stabiel. Waterlander: “Maar de vraag vanuit de industrie in West-Europa, de VS en Azië is dat sinds kort absoluut niet meer. Sterker nog: grote afnemers als de auto-industrie, de staalindustrie en de basischemie kampen met productiedalingen van 25 procent of nog veel meer. Uit ons onderzoek blijkt dat er door de jaren heen een duidelijke relatie ligt tussen de vraag naar gas enerzijds en de industriële productie anderzijds. Op basis daarvan denken wij dat de vraag naar gas flink zal inzakken, mogelijk met 10 procent, en dat die vraag niet snel zal herstellen.”

Waterlander besprak die bevindingen met kenners van de gasmarkt: vertegenwoordigers van grote westerse en van nationale olie- en gasmaatschappijen. “Zij bevestigen dat beeld.”

Dat betekent, zegt hij, dat het nog jaren duurt voordat de vraag naar gas het niveau bereikt van voor de crisis. “Dat is de sector niet gewend. Sinds de opkomst in de jaren zestig is gas altijd een stabiele groeier geweest. Er waren wel dips, zoals in de Azië-crisis van tien jaar geleden, maar die waren kort van duur en lokaal van karakter. De markten herstelden binnen twee jaar. Nu is dat echt anders. De crisis is dieper en duurt langer.”


Kapitalen


Voor de gassector kan dat alles forse consequenties hebben. Tot nu toe was er sprake van een aanbodmarkt. Voor gas, dat gewonnen werd, was altijd wel een afnemer. Omdat met de aanleg van pijpleidingen en installaties voor vloeibaar gas (LNG) kapitalen zijn gemoeid, maakten leveranciers en afnemers langetermijncontracten voor de levering van gas. De vraag is of dat model standhoudt als er overcapaciteit is op de markt.
Verandert de gasmarkt in een vragersmarkt? Volgens Waterlander hangt dat vooral af van de politiek die grote gaslanden als Rusland, Noorwegen, Qatar en Algerije gaan volgen. Ze kunnen de dalende vraag opvangen door een paar gaskranen dicht te draaien. Ze verliezen dan inkomsten – Nederland ook trouwens – maar kunnen de prijzen wel redelijk op peil houden.

De vraag is of nieuwkomers op de gasmarkt, zoals Nigeria en Angola, dat ook doen. Zij moeten hoge investeringen die ze hebben gedaan immers terugverdienen en zullen hun gas mogelijk tegen lage prijzen willen verkopen. In dat geval, denkt Waterlander, is het zelfs niet onmogelijk dat de koppeling tussen de olie- en gasprijzen, die al jaren bestaat, zal verdwijnen.


Bewerkelijk


Ook voor Nederland heeft de dalende vraag naar gas consequenties. De Staat zal minder inkomsten krijgen uit de verkoop van gas. De ambities voor gasopslag zullen moeten worden teruggeschroefd. Als er minder vraag is naar gas, zal er immers ook minder behoefte zijn aan tijdelijke opslag van gas. Het succes van de geplande grote LNG-terminals is bepaald niet gegarandeerd als de vraag naar gas nog een paar jaar achterblijft bij de niveaus van 2007 en 2008.
Trouwens, de producenten van LNG zouden het überhaupt weleens moeilijk kunnen krijgen. Waterlander: “Als gas in prijs daalt, wordt de businesscase van LNG er bepaald niet beter op.” LNG is immers een bewerkelijk product. Bij LNG wordt gewonnen gas vloeibaar gemaakt, in speciale schepen getransporteerd en ten slotte in het importerende land weer omgezet in gas. Shell is een van de bedrijven die relatief veel LNG maakt.

Hoe zal het de komende tien jaar gaan op de gasmarkt? Waterlander waagt zich niet aan een voorspelling. Het gaat hem er vooral om te schetsen dat de markt is veranderd door de crisis. Het zal van de reactie van de grote producenten, de nieuwkomers en de afnemers afhangen hoe de nieuwe markt eruit zal zien. Maar dat die fundamenteel anders zal zijn dan vóór de crisis, daarvan is Waterlander overtuigd.


[ koos.schwartz @reedbusiness.nl ]