Demystificatie van de kunstmarkt

‘Er zijn zeker mensen die zijn bloed kunnen drinken, die hem brandmerken als querulant of provocateur.’ Zo introduceert Edo Dijksterhuis, chef kunst van Het Financieele Dagblad , auteur Willem Baars in de inleiding van het onlangs verschenen Wie bepaalt de waarde van kunst? Een betere aanbeveling is voor een commentator van de kunstmarkt nauwelijks denkbaar.


In de kunsthandel fungeert de zweem van verhevenheid en beschaving rond de negotie maar al te vaak als rookgordijn. Die gebrekkige transparantie komt handelaren en veilinghuizen goed uit. Door gebrek aan kennis bij de kopers kan kunst voor te veel geld worden verkocht. Er is dus behoefte aan iemand die de handel inzichtelijk maakt, zonder angst over de tenen van zijn kunstbroeders te walsen. Baars is zo iemand. Hij ligt er niet wakker van als reputaties van veilinghuizen, kunsthandels, kunstenaars en stromingen bij zijn ‘streven naar de demystificatie van de kunstmarkt’ een knauw krijgen.

Het aardige is dat de 39-jarige Baars weet waar hij het over heeft, als kunsthistoricus en als handelaar. Al vóór zijn studie kunstgeschiedenis in Amsterdam schuimde hij veilingen af op zoek naar tekeningen en schilderijen voor de handel. Sinds eind jaren negentig voorziet de kunsthistoricus, taxateur en handelaar de kunstmarkt van kritisch commentaar, eerst in Het Parool en vanaf 2006 in Het Financieele Dagblad . In Wie bepaalt de waarde van kunst? heeft Baars zijn meest recente columns gebundeld. Zij schetsten vooral een beeld van de ongekende hausse die de kunstmarkt in de drie jaar tot eind 2008 kenmerkte.

Zoals gezegd gaat het er daarbij soms weinig fijnzinnig aan toe. Zo merkt Baars op dat naar schatting 20 procent van het aanbod op kunstveilingen vals is. De schilder Hendrik Willem Mesdag, de maker van het Panorama Mesdag, serveert hij af als ‘het Nederlandse equivalent van Bob Ross’. En de betrokkenheid van het hoofd Oude Meesters van Sotheby’s, Jan Six, noemt Baars ‘zeker geen garantie voor expertise’. Je hoeft het niet met hem eens te zijn, maar het is een verademing om op deze manier over de kunstmarkt te lezen.

Toch zijn er ook kanttekeningen. In de eerste plaats maakt Baars nogal eens hetzelfde punt. Bij een wekelijkse column maakt dat weinig uit, maar in een bundel gaat het wat vervelen. Verder ontbreekt een heldere, geïntegreerde analyse van de kunstmarkt als geheel of de beschreven periode.

Bovendien maakt de bundel duidelijk dat de criticus de val van de kunstmarkt niet wist te voorspellen. Te lang blijft hij schrijven dat de gevolgen van de malaise op de financiële markten beperkt zullen zijn. Pas nadat vaststaat dat ook de kunstmarkt op haar gat ligt, komt hij daarvan terug. Baars had zijn reputatie als luis in de pels van de kunsthandel oneindig kunnen versterken als hij de visie of de moed had gehad de luchtbel door te prikken.

[ mathijs.smit @reedbusiness.nl ]

Wie bepaalt de waarde van kunst?


Uitgeverij nieuw Amsterdam


isbn 9789046805688

prijs €19,95

OORDEEL

Baars ontsluiert voor de leek de kunsthandel. Dat is geen geringe prestatie. Maar zijn bundel biedt geen krachtige, geïntegreerde analyse van de markt of de beschreven periode.