Requiem voor de dollar

Mei 2008 was een mijlpaal in de geschiedenis van de wereldeconomie. In de Russische stad Yekaterinburg vond toen de eerste Bric-top plaats. Bric staat voor Brazilië, Rusland, India en China, de economische mogendheden van de komende decennia. Naar verwachting zal de Chinese economie, nu nog de tweede van de wereld, over ongeveer twintig jaar de grootste van de wereld zijn (zie grafiek). Op 16 juni vindt de tweede Bric-top plaats.


Gastheer en president van Rusland Dmitri Medvedev zei onlangs dat de vier leiders waarschijnlijk zullen praten over de noodzaak van een nieuwe wereldmunt die de rol van de Amerikaanse dollar moet overnemen. Hij pleitte er ook voor dat landen die veel buitenlandse reserves hebben een groot deel in regionale munten aanhouden, om zo hun afhankelijkheid van de dollar te verminderen. De Russische roebel zou een van die sleutelmunten moeten zijn. Igor Shuvalov, de Russische vicepremier, zei dat India en China en de voormalige Sovjet-landen een deel van hun reserves in roebels zullen aanhouden.





Ongenoegen


Volgens China en Rusland is de wereld toe aan een ander valutair anker. De hoogste Chinese beleidsmakers waarschuwden dat de dollar structureel verzwakt is door de pogingen van de Amerikaanse overheid om de banken en de economie te redden. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zegt dat het mogelijk is binnen de structuren van het IMF een wereldmunt te creëren.


Vooral de Chinezen voegen de daad bij het woord. Eind mei spraken de Chinese en Braziliaanse presidenten Hu Jintao en Luiz Inácio Lula da Silva in Peking af voorbereidingen te treffen om in de toekomst onderlinge handel in Chinese yuans en Braziliaanse reais te verrekenen. Nu gaan bij de handel tussen de twee reuzen nog dollars over en weer. China heeft daarnaast met Argentinië, Wit-Rusland en een reeks Aziatische landen zogeheten valuta swaps afgesloten ter waarde van 95 miljard dollar. Dankzij die swaps kunnen bedrijven uit die landen yuans lenen bij hun centrale bank om daarmee hun Chinese leveranties te betalen. De dollar wordt daardoor uit de handelsketen gehaald.

Onlangs maakte de Russische centrale bank bekend dat het aandeel van de dollar in de valutareserves eind 2008 is verlaagd ten gunste van de euro. Van de Russische valutareserves bestond 41,5 procent uit dollars. Dat was begin november 2008 nog 45 procent. Het aandeel van de euro klom van 44 naar 47,5 procent. Op de financiële markten gonst het van de geruchten dat veel kleinere centrale banken met dezelfde inruiloperatie bezig zijn.

Dat, en de steeds luidere roep om de dollar te onttronen, is niet goed voor de koers van de greenback . Die verloor sinds begin maart bijna 12 procent ten opzichte van de euro. Volgens Hans Redeker, hoofdeconoom van BNP Paribas, zal de dollar de komende maanden verder verzwakken.




Spanningen


Vroeger zat de wereld simpel in elkaar. Als de wereldeconomie een hobbel tegenkwam op weg naar meer welvaart, kwamen de vertegenwoordigers van de G7, de rijkste industrielanden, bijeen op een prachtige locatie en spraken ergens tussen lunch en diner af wat te doen. Rusland mocht later aanschuiven, maar dat was niet uit economische overwegingen.


Dat kon twintig jaar geleden. Brazilië en India kampten met hyperinflatie of andere erge kwalen, en stelden weinig voor op het economische wereldtoneel. Rusland zat in de nadagen van het communisme en de economie was een puinhoop na decennia van mismanagement. China deed nauwelijks mee met de wereldeconomie. Maar de tijden dat het land met de meeste inwoners ter wereld (China), de grootste democratie (India) en de op een na grootste voedselproducent (Brazilië) slechts mochten luisteren, zijn voorbij.

Hoewel het nog jaren kan duren voordat de BRIC-landen en enkele andere grote Aziatische landen de dollar uitschakelen in hun onderlinge handel, is het begin van de neergang van de dollar als wereldmunt een feit. Niet voor niets zei de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Hillary Clinton over de Chinees-Braziliaanse top zuinig dat het feit dat China ‘zeer sterke economische en politieke verbanden aanknoopt met Latijns-Amerika niet in ons belang is’. De Russische minister van financiën Alexei Kudrin verwacht dat de yuan in tien jaar tijd een van de belangrijkste wereldmunten kan worden.

De kans is groot dat dat een te optimistische verwachting is. De dollar zal zijn dominante rol niet ineens verliezen. Ervaringen uit het verleden leren dat zulke grote veranderingen altijd tergend langzaam verlopen. Maar hoewel langzaam, de dollar verliest zijn greep op de wereld. 





[ edin.mujagic @reedbusiness.nl ]