private equity | ondernemen

“Ik was jarenlang bestuursvoorzitter van een groot zuivelbedrijf (Friesland Foods, red.). Af en toe was er een schandaaltje in de zuivel, maar de sector als geheel kwam daardoor niet in het verdomhoekje. Bij private equity gebeurt dat wel. Gaat er iets mis, dan slaat dat meteen terug op de hele sector.” André Olijslager, sinds drie jaar voorzitter van de belangenvereniging van participatiemaatschappijen die in Nederland actief zijn, gaat even achterover zitten. Private equity komt er in de media bekaaid van af, vindt hij. Terwijl de sector toch zo belangrijk is. Private-equitypartijen hebben zo’n 20 miljard euro in Nederland geïnvesteerd. Ze zijn eigenaar van 1.500 bedrijven die samen 130.000 werknemers tellen. 


Dat jan met de pet moeilijk is uit te leggen hoe private equity werkt, soit, daarmee heeft hij zich verzoend. Het is misschien ook lastig te begrijpen dat bij private equity alles om de kasstroom van bedrijven gaat, en niet om nettowinst. Dat een bedrijf best hoge schulden kan hebben als de kasstroom in orde is. En dat het helemaal niet erg is met verlies te draaien als het geld blijft binnenstromen.


Positief


Moeilijker te verteren vindt Olijslager dat kennis ontbreekt bij mensen die er verstand van zouden moeten hebben. Neem de klanten van AVR Van Gansewinkel, die aanhikten tegen het feit dat de afvalverwerker over een negatief eigen vermogen beschikte. Op verzoek van topman Ruud Sondag zetten eigenaars CVC en KKR een achtergestelde lening van 520 miljoen euro om in eigen vermogen. Door die, vooral boekhoudkundige, operatie, is het eigen vermogen van de afvalverwerker nu positief. 


Olijslager: “De kasstroom bij Van Gansewinkel was goed. Dus eigenlijk was er geen probleem. Maar de perceptie van de klanten was anders. Die vonden het eng dat het bedrijf een negatief eigen vermogen had. Van die perceptie had Van Gansewinkel last. Dus heeft private equity gezegd: nou, dan pakken we dat probleem met het eigen vermogen aan. Dat kost hen geld, maar ze deden het wel.”


Dat slechte imago van private equity, waar zou dat toch vandaan komen?


“Ik vergelijk private equity altijd met een superrationeel familiebedrijf. Veel mensen vinden dat superrationele niet leuk.”





Sommige huizen zorgen wel heel goed voor zichzelf. CVC maakte een gigantisch rendement op Wavin, Wavin zit tjokvol schuld. PCM kreunt nog onder het avontuur met Apax, dat zelf 131 miljoen verdiende aan de dagbladuitgeverij.


“De beursgang van Wavin is geheel volgens de regels gegaan. TomTom ging ook naar de beurs omdat de eigenaren wilden cashen. Daar hoorde je niemand over. Wavin kreeg pas problemen toen de Britse huizenmarkt inzakte en de crisis haar intrede deed. En Apax is niets te verwijten, oordeelde een commissie die de overname van PCM heeft onderzocht. PCM voerde de afgesproken strategie niet uit, toen is Apax uitgestapt. Apax heeft goed voor zichzelf gezorgd. Mógen ze.”


Met een lagere schuldenlast zouden Wavin en PCM er veel beter hebben voorgestaan. 
“Dat is zo. Natuurlijk is dat zo. Er zijn private-equitypartijen die scherp aan de wind zeilen, het randje opzoeken. Maar je moet dat in het juiste perspectief zetten. Allereerst is er nog geen bedrijf ten onder gegaan aan een hoge schuldenlast waarmee het door private equity was opgezadeld. Daarnaast zijn er ook beursfondsen die in goede tijden veel dividend hebben uitbetaald en nu extra geld moeten lenen. In Groot-Brittannië geven beursgenoteerde bedrijven nieuwe aandelen uit om hun eigen vermogen te vergroten. In Nederland begint dat ook te komen, zoals bij Heijmans waar ik president-commissaris ben. We willen 100 miljoen ophalen.” 


“Bedrijven komen in de problemen door de crisis. Hebben ze te veel schulden, dan moeten ze aan geld zien te komen – of ze nu beursgenoteerd zijn, eigendom van private equity of van een familie. Bedrijven die van private equity zijn, zijn in dat geval overigens vaak beter af. De huizen houden hun bedrijven nu goed in de gaten en leveren extra geld als dat nodig is. Voor een beursfonds is het veel moeilijker om bij aandeelhouders aan te kloppen voor extra geld.”


We hoorden veel over de mooie rendementen die private equity tot voor kort behaalde. Maar er wordt nooit gepraat over steun aan bedrijven die in de problemen zijn geraakt.


“Private equity is transparanter dan vroeger. Ze geven meer informatie over zichzelf, ze melden welke bedrijven ze bezitten. Alpinvest is onlangs met een jaarverslag gekomen. Maar over hun bedrijven zeggen ze zelden iets. Dat klopt, en dat zal ook niet veranderen. Private equity is niet public, het is private. Zo is het nu eenmaal. Daar kiezen ze voor. Ze willen die publiciteit niet, net zoals veel familiebedrijven die niet willen.” 


“In Nederland heerst een soort transparantiekoorts. Voor beursfondsen is er de code-Tabaksblat. Maar bedrijven die niet beursgenoteerd zijn, hoeven daar niet aan te voldoen. Familiebedrijven hoeven dat niet, bedrijven van private equity ook niet.”


The Boston Consulting Group (BCG) voorspelde in een recent rapport dat 20 tot 40 procent van de private-equityhuizen kan omvallen.


“Als BCG het geeft over private equity én hedgefondsen, dan kan ik me dat voorstellen. Maar alleen private equity? Nee, kletskoek, onzin.” 


“Hedgefondsen werken veel met geleend geld. Zij zijn daardoor ook een integraal onderdeel van de crisis. Private equity werkt anders. Zij halen eerst geld op en investeren dat vervolgens. Daar zit geen geleend geld bij. Dat private equity nu minder hoge rendementen haalt dan een paar jaar geleden is duidelijk. Maar dat geldt voor iedereen.”


Komt de handelswijze van private equity door de crisis niet op de helling te staan? 


“Nee. Private equity is echt niet de enige die op kasstromen stuurt en niet op winst. Familiebedrijven doen dat ook.”


Het gaat meer om het principe: door te werken met hoge schulden kunnen bedrijven rentekosten aftrekken. Bovendien betalen ze geen winstbelasting. Ruud Sondag (Van Gansewinkel) zei laatst: je kunt morele vragen hebben bij zo’n fiscaal gestuurde manier van werken.


“De hoeksteen is dat het mag. Elk bedrijf is er op uit zo weinig mogelijk belasting te betalen. Elk bedrijf doet aan tax planning .”


Natuurlijk. Maar de Staat heeft wel het financiële systeem overeind gehouden. Is het dan nog netjes om de winst met allerlei financiële handigheidjes te drukken?


“Het is aan de politiek of ze daar wat aan wil doen. Wij hebben te maken met de realiteit: het mag.”


Staatssecretaris De Jager wil ingrijpen.


“Ja, maar hij laat de aftrekbaarheid van rentekosten ongemoeid. Het gaat hem om iets anders. Buitenlandse private-equityhuizen hebben tot nu toe de mogelijkheid de rente op leningen af te trekken die zij als aandeelhouders aan hun bedrijven hebben verstrekt. Daaraan wil De Jager een einde maken. Hij wil de rente op die aandeelhoudersleningen gaan beschouwen als dividend. De NVP kan zich daar wel in vinden.”


Huizen als KKR en CVC maken gretig gebruik van die aftrek. Gaan zij Nederland mijden als De Jager met maatregelen komt?


“Ik denk het niet. De Angelsaksische leden van de NVP worden wel door zo’n maatregel getroffen. Het gaat hen rendement kosten. Maar ze zagen dat rendement als een extraatje. Ze keken vooral naar het rendement dat ze op hun bedrijven kunnen halen. Buitenlandse private-equityhuizen zullen Nederland niet gaan mijden en blijven gewoon in Nederland actief.”


[ koos.schwartz @reedbusiness.nl ]