‘Ik wil geen verkoop aan een grotebuitenlandse partij’

errit Zalm frunnikt even aan zijn das. Vanuit zijn werkkamer, vroeger het domein van Rijkman Groenink, kijkt hij uit op diverse grote kantoren van de Amsterdamse Zuidas en kan hij zo ongeveer bij Hans Wijers naar binnen kijken. Het voornemen om eens wat te gaan drinken met de voormalige bewindsman van Economische Zaken en huidige topman van AkzoNobel heeft nog niet tot een concrete afspraak geleid.


Geen tijd is waarschijnlijk de reden, want de nieuwbakken topman van ABN Amro heeft het nodige te doen. Voor FEM heeft hij een krap uurtje, en dat is dan inclusief de foto’s. Tijd voor grappen en grollen, waarop Zalm patent heeft, is er niet.

De strategie van het nieuwe ABN Amro ligt er. De bank moet er zijn voor gewone spaarders, voor vermogende particulieren en voor middelgrote en grote bedrijven – de top van de AEX uitgezonderd – in binnen- en buitenland. ABN Amro zal, net als voorheen, de diamantsector blijven bedienen en wil in de sectoren energie, grondstoffen en transport wereldwijd als zakelijke dienstverlener actief zijn. Ook op gebied van effectenhandel, het afwikkelen van effectentransacties en het bewaren van effecten ( brokerage , clearing en custody ) streeft ABN Amro naar een vooraanstaande positie.

Eigenlijk is er veel te veel om over te praten. Er is de strategie. De aanstaande afsplitsing van de onderdelen van het oude ABN Amro die naar Royal Bank of Scotland of naar Banco Santander gaan. De aankomende integratie met Fortis die 5.500 tot 6.500 banen zal kosten en een hoop bloed, zweet en tranen. De ontvlechting van een deel van Fortis dat naar BNP Paribas gaat. Er is de samenstelling van het nieuwe Zalm-team. De beloningen bij het nieuwe ABN Amro. Het traditioneel hoge kostenniveau bij de bank, waaraan Zalm iets wil doen. Er is de verwachting dat Zalms ABN Amro – dat deel van de bank plus de delen van Fortis die door de Staat voor 16,8 miljard euro zijn gekocht – na een winst van 87 miljoen euro in het eerste kwartaal van 2009 over heel 2009 verlies zal maken. En last but not least: de behoefte aan meer kapitaal, waarover minister van Financiën Wouter Bos Zalm kapittelde toen deze in de krant om extra geld had gevraagd. Maar eerst iets anders.


Wat voor kleur sokken draagt u?


“Zwarte.”




U heeft alleen zwarte?


“Blauwe heb ik ook.”




Geen witte?


“Ik heb ze wel, maar ik draag ze niet. Ik heb geleerd dat dat niet kan.”




Bij ABN Amro worden Fortis-medewerkers ‘de witte-sokkenbrigade’ genoemd...


“O. Die kende ik nog niet. Tja, cultuurverschillen tussen ABN Amro en Fortis. Ik ben er voor gewaarschuwd. Mensen zeiden me dat dat het grootste probleem was in deze nieuwe baan. Ik heb het idee dat er veel wederzijdse waardering is. Ik vraag personeelsleden weleens naar die cultuurverschillen, maar dan krijg ik altijd als antwoord: problemen voorzien we niet. Er zijn zeker verschillen tussen de mensen van Fortis Nederland en die van Fortis België. Maar tussen Fortis Nederland en ABN Amro? Nee.”




Uit De Prooi, het boek van Jeroen Smit over de deconfiture van ABN Amro, staat dat ABN Amro-mensen nogal arrogant worden gevonden.


“Dat boek gaat grotendeels over het bestuur en een arrogante bestuurscultuur wil ik niet. We willen profiteren van de kennis die er in het bedrijf is, we willen open zijn, open staan voor suggesties. Wel ambitie, geen pretenties. Zulke leiders wil ik ook hebben. Informeler dan vroeger, zonder dat dat tot anarchie leidt. En wat het overige personeel betreft: dat arrogante is er wel uit. Er is hier wel het een en ander gebeurd, hè. En er is een periode geweest dat je beter niet kon zeggen dat je bankier was.”




Nog meer geleerd van De Prooi?


“Er valt veel uit te leren. Bijvoorbeeld dat je bij een fusie snel moet kiezen en niet twee culturen naast elkaar moet laten bestaan (Zalm doelt op de aanpak na de fusie van ABN en Amro-bank, red.). Verder dat je een homogene raad van bestuur moet hebben, die besluiten ook consequent uitvoert. Wij willen het goede uit de tradities van de drie organisaties halen: een bepaalde vorm van conservatisme die ABN kenmerkte, het informele dat de Amro Bank kenmerkte en de gedisciplineerde doe-mentaliteit van Fortis. Als bestuursleden moeten wij dat ook uitstralen.”




Dus rijdt u in....


“Een Lexus Hybride met groen label. En geen BMW 7-zoveel, die hier vroeger stonden. Ik ben tegen statussymbolen. Best dat iemand privé Porsche rijdt, maar niet als auto van de zaak.”




Dan rijst de vraag of u aan het beste personeel kunt komen.


“Veel mensen zijn trots dat ze bij ABN Amro of Fortis werken. Ze praten met liefde over hun bank. Er zijn er genoeg die ook voor wat minder geld willen werken.”




Wat romantisch...


“Ik was laatst in een opleidingsklasje en daar zeiden jongelui dat ze het spannend vonden om een nieuwe bank op te bouwen. Je kunt hier nog steeds goed verdienen. Met de salarissen die wij bieden, kunnen we echt goede mensen aantrekken. Het is ook aantrekkelijk om voor een bank te werken waar bazen luisteren, waar bazen niet autoritair zijn en waar kennis van personeelsleden wordt gebruikt.”




De strategie. Heeft ’t lang geduurd voordat u daar uit was?


“Dat viel erg mee. We hebben gewoon gekeken: wat doen we, waar zijn we traditioneel goed in. We zijn altijd sterk geweest in de dienstverlening aan middelgrote en grote Nederlandse bedrijven. Energie, grondstoffen en transport zijn sectoren die goed bij ons passen. Fortis is groot in clearing en custody. Private banking? Zijn we met ABN Amro én met Fortis MeesPierson ijzersterk in. Nummer één en twee. En in retailbanking zijn we, na Rabo en ING, in Nederland nummer drie. Retail moet je hebben, al was het maar omdat een deel van de klanten vermogend wordt en dan bij onze private bankers terecht kan.”




U heeft geen assetmanagement meer, geen beleggingsfondsen en dergelijke.


“Klopt, we hebben ook overwogen om dat wel te doen, maar daar hebben we van afgezien. Onze huidige situatie kan juist een voordeel zijn. We hebben geen huismerken, zal ik maar zeggen. We komen niet in de verleiding om klanten onze eigen beleggingsfondsen aan te smeren. We kunnen nu tegen onze klanten zeggen dat ze objectief advies krijgen. Dat past ook in onze filosofie. Wij gaan uit van de klant, niet van het product.”


Ooit overwogen om Fortis Nederland af te stoten? Dat zou schelen: 6.500 banen, een hoop integratiesores, veel tijd, IT-systemen die op elkaar moeten worden afgestemd, enzovoorts. Bovendien kunt u meteen met de opbouw van het nieuwe ABN Amro beginnen.


“Het zou inderdaad een hoop rompslomp schelen. Maar de Staat heeft de principe-uitspraak gedaan dat ABN Amro en Fortis bijeen moeten blijven. Door de retailactiviteiten ineen te schuiven, kunnen we synergie behalen. Je verliest geen klanten. Daarbij beschikt ABN Amro over veel spaargeld, maar niet meer over grootzakelijke klanten. Die zijn naar RBS gegaan. Fortis heeft die grootzakelijke klanten wel.”


U wilt bij ABN Amro in de kosten gaan snijden. Dat wilde Rijkman Groenink ook, maar dat is hem niet gelukt.


“Ja, maar ik heb een wapen. De Zalm-norm. Gewoon, net als bij het ministerie van Financiën: de uitgaven plafonneren.”


Zo simpel is het?


“Ja. Je maakt voor een bedrijfsonderdeel een plan en bepaalt het kostenniveau. Daar stel je een maximum aan. Zo ging het ook toen ik minister van Financiën was. In die tijd heb ik één keer een overschrijding van 0,1 procent gehad.”




Wat Groenink niet lukte, lukt u dus wel?


“Ik heb me destijds weleens verbaasd dat het in het bankwezen niet lukte om de kosten omlaag te krijgen. Bijzonder vond ik dat. Inmiddels weet ik dat er in de financiële sector een sterke oriëntatie is op de opbrengstenkant, en minder op de kostenkant. Dat gaat dus veranderen. Daarbij heb ik een paar voordelen. Veel kostenoverschrijdingen vonden plaats bij Investment Banking. Die tak hebben we niet meer, die zit bij RBS. En we kunnen door het verkopen van kantoren een hoop geld binnenhalen. Hier op het hoofdkantoor wordt het ook drukker, dat wordt volgepropt.”




Wat gaat er met het grote Fortis-kantoor in Utrecht gebeuren?


“Die plannen worden nog uitgewerkt.”




Er zijn mensen die zeggen: ABN Amro was een goede bank met een hoog kostenniveau. Als het toenmalige bestuur zichzelf geen hyperambitieuze doelen had gesteld, had iedereen ABN Amro gewoon een goede bank met een wat hoog kostenniveau gevonden. Mee eens?


“Ach, wat moet ik daar van zeggen. Ik kijk liever naar de toekomst. Wij hebben onze strategie geformuleerd. Onze klanten kunnen bij ons terecht voor betalingsverkeer, voor kredieten, voor hedge-transacties, voor obligaties, voor advies op het gebied van fusies en overnames... maar zelf gaan we geen risicovolle posities meer in. Geen speculatieve posities meer. Zijn we dan aantrekkelijk voor beleggers? Ik denk het wel. Als we de kosten met 20 procent terugbrengen, wordt het winstniveau opgekrikt. Wij kunnen vervolgens solide resultaten leveren. Ik wil een bank die zelfstandig kan bestaan. Zonder Staat. De Staat wil dat ook. Ik zou wensen dat we een groep aandeelhouders krijgen die bij ons profiel past, bij onze filosofie. Geen eendagsvlinders, maar bijvoorbeeld pensioenfondsen of verzekeraars die voor de lange termijn gaan. Die, als ze blijven zitten, extra stemrecht krijgen. Ik heb wel een profiel van die aandeelhouders voor ogen, maar we beslissen te zijner tijd wat we gaan doen: of we naar de beurs gaan, of we onderhands aandelen plaatsen. Eén ding wil ik zeker niet: een verkoop aan een grote buitenlandse partij. Daar doen we het allemaal niet voor.”




Pensioenfondsen zijn ooit ook in NIBC gestapt. Dat viel nogal tegen. 


“Dat was een ander type bank. Met het pakket dat wij bieden, moeten we in staat zijn een stabiele winststroom te leveren.”




U heeft laatst publiekelijk om extra geld gevraagd. Typisch een actie van een politicus, niet die van een topman van een bank. Wouter Bos was not amused. 


“Hmm, die indruk is gewekt ja, dat ik via de krant om extra geld vroeg. In werkelijkheid ben ik daarover al weken in gesprek met Financiën. Dus ik heb dat niet via de krant gespeeld.”




Hoeveel heeft u nodig?


“Over de omvang van de behoefte zeg ik niets.”




Komt het goed?


“Ja, dat komt goed. Dat geld komt er wel. Dat is ook in het belang van de aandeelhouder.”





[ corina.ruhe @reedbusiness.nl ]

[ koos.schwartz @reedbusiness.nl ]