Ruzie is deze dagen eerder regel dan uitzondering bij de Europese Centrale Bank (ECB). Medewerkers ervan willen op 3 juni anderhalf uur staken omdat zij het niet eens zijn met de geplande wijziging van hun pensioen. Ook binnen het bestuur botert het niet.

Ruzie in Frankfurt is veel erger dan een ruzie in Brussel. Eén rentewijziging van de ECB en alle koopkrachtplaatjes kunnen onmiddellijk de prullenbak in. Van de rente op een hypotheeklening tot doorlopend krediet, allemaal hangen ze af van de rente die de ECB bepaalt. Binnen het bestuur van de bank is er onenigheid over hoe om te gaan met de ergste economische crisis in decennia. Juist omdat de huidige crisis geen huis-tuin-en-keukencrisis is, is dit het beroerdste moment voor hevige ruzie.

Op 7 mei besloot de ECB de rente te verlagen van 1,25 procent naar 1 procent. Ook kondigde de bank aan voor circa 60 miljard euro aan gedekte obligaties van banken te kopen. Kort na de vergadering liep Jean-Claude Trichet, president van de ECB, de uitpuilende perszaal van de ECB binnen voor zijn gebruikelijke persconferentie. Het was lachwekkend Trichet te horen zeggen dat al die besluiten unaniem waren genomen. Lachwekkend, omdat in de weken en dagen voorafgaand aan de vergadering verschillende bestuursleden een ware oorlog voerden via de media.

En het gekissebis nam na de vergadering niet af. De ruzie verhevigde zelfs. De inkt van het papier met de nieuwe besluiten was nog niet droog of het Sloveense bestuurslid Marko Kranjec zei dat de ECB ‘waarschijnlijk’ nog meer miljarden euro’s zal gebruiken om obligaties op te kopen. Zodra hij dat hoorde, beschimpte Axel Weber, als president van de Duitse Bundesbank een zwaargewicht binnen het ECB-bestuur, zijn Sloveense collega. In geen geval wordt het meer dan 60 miljard euro, aldus de Duitser.

Ideologie

De ruzie legt het verschil in denken bloot tussen, grof gesteld, de noordelijke en zuidelijke centrale bankiers. Het noorden van de eurozone heeft traditioneel een hekel aan hoge inflatie en dat voorkomen staat voorop, ook als de economie daar tijdelijk onder lijdt. Overheden van geld voorzien is helemaal uit den boze. Het zuiden vindt relatief hoge inflatie door de bank genomen minder erg. De centrale bank moet de economie voluit stimuleren, ook al leidt dat op de middellange termijn tot problemen.

De ene groep, onder aanvoering van de Duitser Weber, vindt het onacceptabel dat de officiële rente onder 1 procent uitkomt en is tegen het opkopen van obligaties. Webers landgenoot Jürgen Stark behoort tot deze groep, net als – verrassend genoeg – de Italiaan Lorenzo Bini Smaghi.

De Cypriotische centrale bankier Athanasios Orphanides, de Grieken George Provopoulos en Lucas Papademos en de Sloveen Kranjec staan in de andere hoek. Dat kwartet ijvert voor verdere renteverlagingen en het opkopen van obligaties.

En Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank (DNB)? DNB is van oudsher een trouwe bondgenoot van de Bundesbank. Nederland volgde altijd het rentebeleid van de ‘Buba’. Daardoor bleef de verhouding tussen de Duitse mark en de gulden zelfs in zwaarste stormen op de valutamarkt muurvast. Dat was een stevig anker voor de economische bloei in Nederland. Die loyaliteit leverde ons ook de eerste president van de ECB op, Wim Duisenberg.

Nederlands verraad

Stond Wellink Weber op 7 mei ook bij? Wie wat heeft gezegd en hoe er gestemd is in de ECB-vergaderingen is geheim. FEM ontdekte wel dat Wellink er op 7 mei niet bij was. Hij was in Kuala Lumpur, blijkt uit zijn agenda. Een ander DNB-bestuurder, waarschijnlijk Lex Hoogduin, verantwoordelijk voor economisch onderzoek, verving Wellink.

Wat zijn standpunt is, valt wel af te leiden uit zijn uitlatingen vóór en ná 7 mei. Eind april zei hij dat de ECB ‘erover moet praten de rente onder de 1 procent te verlagen, zeker omdat andere centrale banken in de wereld lagere rentes hebben’.

Na de vergadering zei Wellink dat de ECB ‘voorlopig’ 60 miljard euro geoormerkt heeft voor het kopen van obligaties. Daarmee lijkt hij te suggereren dat hij er wel iets in ziet nog meer geld daaraan te besteden. Ook waarschuwde hij de Europeanen ‘niet te optimistisch te worden’ over de vooruitzichten voor herstel. Dat duidt erop dat Wellink de rente verder zou willen verlagen.

Het feit dat de ECB de rente tot 1 procent heeft verlaagd en obligaties opkoopt, wijst erop dat de groep-Weber, die verder vooruitkijkt dan de neus lang is, aan het kortste eind trekt. Sylvester Eijffinger, hoogleraar monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg en adviseur van het Europees Parlement over monetaire zaken, noemt de Cyprioot Orphanides “iemand die het Fed-beleid importeert bij de ECB. Dat is echter het beleid dat niet effectief is gebleken.” Voordat hij de gouverneur van de centrale bank van Cyprus zou worden, werkte Orphanides jarenlang bij de Fed.

Onenigheid binnen de ECB is een gevaarlijke ontwikkeling omdat de financiële markten in het duister kunnen tasten over de strategie van de ECB, aldus Nick Kounis, ECB-kenner van Fortis Bank Nederland. Die onzekerheid stuwt de rentes op. De schade wordt nog groter als de groep die iets hogere inflatie niet erg vindt, de overhand krijgt.

Het ziet er helaas sterk naar uit dat de Zuid-Europese stroming de overhand heeft én zal behouden. Als dat zo blijft, kan de schade voor Nederland extra groot zijn. Hoge inflatie holt de koopkracht van spaargeld uit. Nederland is het enige eurozone-lid dat gespaard heeft voor zijn pensioenen. De koopkracht van onze spaarpot van ruim 600 miljard euro slinkt behoorlijk met elk procent extra inflatie.

[ edin.mujagic @reedbusiness.nl ]