‘Ik wil laten zien dat dingenanderskunnen’

wat verder ter tafel komt

Met de neus in de boter is anders. Hans Kerkhoven (46) tekende afgelopen zomer bij Océ als chief financial officer (cfo). Toen hij op 1 oktober begon, barstte de kredietcrisis pas echt los. De printerfabrikant uit Venlo haalt een flink deel van zijn 2,9 miljard omzet in de VS en had daardoor al begin 2008 last van vraaguitval. Een herstructurering was in volle gang toen Kerkhoven de financiën overnam. Maar er moest meer gebeuren. “Het was duidelijk dat de economische omstandigheden verder zouden verslechteren, zonder uitzicht op verbetering.”

Kosten besparen en het vergroten van de kasstroom waren urgent. Océ had honderden miljoenen geleend voor een Amerikaanse overname, maar liep door de inzakkende verkopen van nieuwe printers tegen de grenzen aan van bankconvenanten. Kerkhoven moest vanaf dag één vol aan de bak. “We snijden zoveel mogelijk in alle niet-kritische of niet-businessgerelateerde kosten. Zelf rijd ik nu in een Audi A6 die uit de lease over was van een collega. Zo weet iedereen: hij probeert er zelf ook wat aan te doen. Ik wil laten zien dat dingen anders kunnen, dat niet alles hoeft te blijven zoals het was.”

“Daarnaast heb ik gezorgd voor een scherpere focus op cash. Dat was hard nodig. Cash is voortaan als target opgenomen, en die targets zijn scherper dan we ooit gebudgetteerd hebben. Er moet gewoon veel meer uitkomen.” Die focus op cash en resultaten, zegt Kerkhoven, heeft hij meegenomen van ArcelorMittal. De bedrijfseconoom werkte zestien jaar bij Unilever in controllingfuncties in Hongarije, Singapore en Nederland. Daarna was hij de financiële man bij Mittal in de vier jaren voordat hij naar Venlo kwam. Eerst als cfo van de Europese activiteiten van het Indiase Mittal Steel – “in het begin een verzameling verouderde Oost-Europese fabrieken met een omzet van 6 miljard”. Nadat Mittal het Franse Arcelor inlijfde, kreeg Kerkhoven de leiding over de financiën van een divisie met 26 miljard omzet. “De mensen bij Mittal waren extreem op performance gericht, ze zijn heel sterk in ondernemerschap. Zaken die ik bij Océ natuurlijk ook terugzie, maar waar we best wat meer van kunnen gebruiken.”

Wat heeft Océ onder Kerkhoven bereikt? Analisten rekenden in het eerste kwartaal op verlies, terwijl Océ bij de publicatie begin april een winst kon laten zien van 15,3 miljoen doordat de sanering voorlag op schema. Wat minder vlotte, was het vrijmaken van cash door voorraden en debiteuren omlaag te brengen en vastgoed af te stoten. “Océ heeft nogal wat vastgoed op de balans: je ziet in Nederland weinig hoofdkantoren in eigen bezit. We hebben afgesproken welke assets we willen verkopen, maar het is niet gemakkelijk om in deze tijd wat dan ook te verkopen. We doen niets weg voor een appel en een ei, al dachten sommige bieders dat aanvankelijk wel. De verkoopprojecten zijn aardig op weg, maar resultaat is er nog niet. Dat roep ik ook altijd: processen zijn prachtig, maar er moeten resultaten komen! Daar worden ze soms wel moe van.”

Bankconvenanten

Volgens analisten toch alarmerend bij de meevallende kwartaalcijfers was de verhouding tussen ebitda-winst en nettoschuld. Die kwam met 2.96 gevaarlijk dicht in de buurt van de grens van 3.0 die de banken stelden bij hun leenvoorwaarden. “Ik zag vanaf dag één dat het kritisch kon worden met die convenanten. Ik heb eerst geprobeerd die verhouding te verbeteren door cash vrij te maken. Vervolgens heb ik in de afgelopen drie maanden veel gesprekken gevoerd met alle banken. Investeerders willen je zien, je moet laten zien dat het belangrijk voor je is. Uiteindelijk zijn we er gisteravond om half twaalf uitgekomen. Heb je meteen een primeur!”

Het is twaalf uur, Kerkhoven kan het persbericht, laten zien dat er zojuist is uitgegaan. Océ krijgt van zijn banken meer lucht doordat de kosten voor saneringen voortaan uit de ebitda blijven waar de banken mee rekenen. Bovendien mag de verhouding met de nettoschuld stijgen tot 3.5, om in juni 2010 weer terug te zijn bij 3.0. “We konden op een gegeven moment niet verder saneren vanwege de convenanten, terwijl we de kosten wel structureel omlaag móesten brengen.”

Het bericht over de nieuwe leenvoorwaarden is redelijk gedetailleerd. “Ik vind het belangrijk om transparant te zijn naar de markt, investeerders en banken. Je moet open zijn over de situatie als je in discussie wil om eruit te komen.” Het nieuws over de aangepaste leenvoorwaarden gaat ook vergezeld van een bericht over nieuwe bezuinigingen. Océ snijdt nog eens 550 banen weg, bovenop de 1.500 eerder aangekondigde ontslagen. De banen verdwijnen wereldwijd, meer wil Kerkhoven niet kwijt. “Er zijn nog slagen te maken, ook in de fabricage. We proberen wel de salesfuncties zoveel mogelijk te ontzien, focus op de markt is zeker in deze tijd noodzaak.” Kerkhoven checkt zijn Blackberry om te kijken hoe het bericht is geland bij de beleggers. De koers van Océ staat duidelijk lager. “Merkwaardig.” Misschien dat de media het nieuws nog niet breed hebben opgepikt?

Of zijn beleggers een beetje moe van Océ? Nu worstelt het bedrijf met de crisis, de rode draad in de recente geschiedenis is volgens critici dat het op lange termijn nooit op zal kunnen tegen grote concurrenten als Xerox, HP en Ricoh. Een goede positie heeft Venlo in nichemarkten met zijn enorme printers voor de tekenkamer en reclame-affiches, en de supersnelle printers die bankafschriften of zelfs complete boeken produceren. Maar op de kantoormarkt mist het schaal. Grootaandeelhouder Hermes, bij Asmi een luis in de pels, drong vorig jaar al aan op een snelle oplossing voor dat schaal-probleem.

“Dat schaalprobleem hebben we zelf ook onderkend, daarom nemen we nu actie. We hebben partnerships met Japanse bedrijven als Konica Minolta, waarmee we samen ontwikkeling, distributie en verkoop doen. Maar we moeten naar verdere mogelijkheden kijken.”

Nog hechter samenwerken, dat draait uit op een

fusie?

“We sluiten niets uit en bekijken alle opties. We voeren intern gesprekken om te kijken wat de beste oplossing is.”

En extern?

“Nu moet ik zeggen: we houden alle opties open.”

U komt van het veel grotere Mittal. Is Océ niet een

stap terug in uw carrière?


“Nee, ik droeg geen eindverantwoordelijkheid bij Mittal, terwijl ik dat graag wilde. Ik had een Indiaas plafond boven me, mensen die voorlopig nog bleven zitten. Ik wilde bovendien naar Nederland terug om in de buurt van mijn kinderen te zijn. Maar wel als financieel eindverantwoordelijke bij een internationaal bedrijf met alle functies: productie, R&D, marketing en sales. Océ heeft alles in huis.”

Bevalt die eindverantwoordelijkheid?

“In de eerste weken voelde ik het echt wanneer ik het parkeerterrein opdraaide: verrek, ik moet wel zorgen dat alles goed blijft draaien zodat we doorkunnen. Dat we met alle stakeholders het bedrijf zo goed mogelijk door de crisis loodsen. Want dat is ook veranderd: vroeger rapporteerde ik vanuit mijn vak. Nu nemen we collegiaal besluiten in de raad van bestuur en weeg je altijd alle belangen tegen elkaar af.”

In uw nieuwe rol bent u wel zichtbaar. Rond uw aanstelling ontstond al ophef over uw welkomst-premie van 4,5 ton.

“Op zo’n discussie zit je niet te wachten, maar anderzijds trek ik me er niet te veel van aan. Ik krijg betaald wat gebruikelijk is voor deze functie en de verantwoordelijkheid is er ook naar. Afgezien van die kwestie vind ik het alleen maar leuk; de exposure naar banken, beleggers en de buitenwereld.”

Even een vraag naar de bekende weg: heeft u dit jaar al carnaval gevierd in Venlo?

“Nee, ik zat in mijn vakantiehuisje in Knokke en nee, dat was geen toeval. Ik woon in Breda, maar ook daar vind je me niet met carnaval.”

U bent dus geen bourgondiër?

“Ik ben hartstikke bourgondisch. Knokke heeft 250 restaurants, waarvan zeker 50 zeer acceptabele, heb ik ervaren.”

[ philip.bueters @reedbusiness.nl ]