In zekere zin leest het vorige week verschenen Bankroet. Hoe Fortis al zijn krediet verspeelde als het tweede deel van De Prooi , de kaskraker die Jeroen Smit schreef over de overname van ABN Amro. Auteurs Stefaan Michielsen en Michaël Sephiha gaan verder waar Smit zo ongeveer stopte. In 320 pagina’s schetsen zij hoe de Belgisch-Nederlandse bank-verzekeraar Fortis zich verslikte in de overname van belangrijke delen van ABN Amro.


Wel doen Michielsen en Sephiha, beiden economisch redacteur bij de Belgische zakenkrant De Tijd , eerst een stapje terug in de tijd. Na de fusie in 1990 tussen de Belgische verzekeraar AG en de Nederlandse branchegenoot Amev en VSB Bank, klimt Fortis gestaag in de lijstjes van de belangrijke financiële instellingen van Europa. Vooral de overname van de Generale Bank in 1998 is een overweldigend succes. In 2007 grijpt Fortis de kans om grote delen van ABN Amro over te nemen. Die beslissing wordt het bedrijf fataal.

Michielsen en Sephiha zetten de feiten en achtergronden verdienstelijk op een rij. Uit een aantal interessante onthullingen wordt duidelijk dat zij bijzonder goed in het dossier zijn ingevoerd. Zo blijkt dat chief executive officer (ceo) Anton van Rossum begin 2004 niet vertrok omdat het niet boterde tussen hem en president-commissaris Maurice Lippens, zoals destijds in kranten gesuggereerd. Van Rossum moest het veld ruimen omdat hij ‘hoogverraad’ pleegde door Fortis aan te bieden aan BNP Paribas in ruil voor de hoogste positie bij de combinatie. Ook weten de auteurs te melden dat Citigroup in 2006 overwoog om met Fortis ABN Amro te kopen en op te splitsen.

Het nieuws dat interim-voorzitter Jan-Michiel Hessels eind september de eerste reddingspoging van Fortis opblies door het Nederlandse ministerie van Financiën te informeren dat de Belgische overheid stiekem alle verzekeringsdochters in onderpand had genomen, werd vorige week breed in de media opgepikt.

Zowel in de analyse van de hoofdzaken als in de psychologische duiding van de hoofdrolspelers is Bankroet echter duidelijk de mindere van De Prooi .

Opvallend is hoeveel schuld voor de ondergang van Fortis in de schoenen wordt geschoven van ‘het gevaarlijk duo’ Jean-Paul Votron en Gilbert Mittler. Ceo Votron zou een schrikbewind hebben gevoerd, waardoor zijn ondergeschikten geen tegengas meer durfden te geven. Zijn financiële rechterhand Mittler zou geen tegenwicht hebben gevormd omdat hij nooit problemen wilde zien.

Dat de grote man achter de schermen, Maurice Lippens, in dit boek bijna volledig buiten schot blijft, roept vraagtekens op. Hoe is het mogelijk dat iemand die zoveel invloed bij Fortis had als de ‘strateeg van het Zoute’, zo weinig verantwoordelijkheid heeft voor het omvallen van het vlaggenschip van het Belgische bedrijfsleven? Het doet een tikkeltje afbreuk aan de geloofwaardigheid van de reconstructie.

Mogelijk hebben de auteurs iets te zwaar geleund op getuigenissen van poppenspeler Lippens, of zijn – door de ondergang van Fortis wat geslonken maar nog steeds zeer uitgebreide – relatienetwerk.


[ mathijs.smit @reedbusiness.nl ]