‘Als de storm komt moet je het rif leggen’

wat verder ter tafel komt

“Het was een uitzonderlijke situatie. Ik had een alleenstaande moeder die als kostwinner optrad na het plotselinge overlijden van mijn vader. We hebben nooit armoede gehad, maar het was wel zo dat de inkomsten daalden. We moesten verhuizen naar een goedkoper huis, kochten een eenvoudigere auto.”


Niek Hoek, bestuursvoorzitter van verzekeraar Delta Lloyd Groep, is dertien wanneer zijn vader, een organisatieadviseur, overlijdt. Zijn moeder, op dat moment 48, gaat werken. Ze begint als verpleegkundige in de nachtdienst. Dan kon ze overdag de drie kinderen in de gaten houden. “Dat werkte natuurlijk niet zo geweldig”, lacht Hoek. “Dat heeft ze een jaar gedaan. Daarna werd ze de directeur van een verpleegtehuis.”

Hoek (52) is trots op zijn moeder, die 87 is geworden. Sommige karaktertrekken van haar herkent hij bij zichzelf: eigen broek ophouden, dingen regelen. “Ik ben gewend om zaken zelf te doen, maar dat moet ik in mijn huidige rol als bestuursvoorzitter een beetje onderdrukken. Je moet niet alles zelf willen doen.”

In het begin van de jaren tachtig grijpt de ‘snel volwassen geworden’ Hoek zijn kans. Tijdens de studie bedrijfseconomie leidt hij op de Vrije Universiteit in Amsterdam ook de studentensociëteit. “Mensen geven geld uit aan bier. Dan moet je geld overhouden om de boel draaiende te houden. Op zich is dat heel simpel, maar het vergt toch een gestructureerde aanpak. Inkomsten en kosten moeten in balans zijn”, zegt Hoek. Als hij studeert, ligt de economie op haar gat na twee oliecrises. Maar Hoek vermaakt zich uitstekend. “Het was wel een crisisperiode. Maar dat is niet mijn herinnering aan mijn studententijd”, vertelt hij. De ‘bedrijfseconoom’ geniet van de discussies op de ‘linkse’ universiteit. Links. Tsja. “Het kabinet-Den Uyl had er een puinhoop van gemaakt.” 





Handicap


Hoek heeft ook nog tijd om eenskûtsje, een Friese schuit, te restaureren. Daarbij werkt hij samen met broer André Hoek, die HTS Scheepsbouw studeerde en nu mooie zeiljachten ontwerpt van “10 tot bijna 100 meter”. Bootjes, Hoek houdt ervan. Een erfenis van zijn vader, want die nam de familie altijd mee op een zeilboot. “We zijn met bootjes opgegroeid. Mijn vader was een zeilenthousiast.” Dat Delta Lloyd met een gesponsorde zeilboot meedoet aan de Volvo Ocean Race is toeval, zegt Hoek. Hij weet dat hij de schijn tegen heeft: “Ik heb de handicap dat ik een watersporter ben. Iedereen die denkt dat ik daarvoor verantwoordelijk ben, heeft ongelijk. Ik was binnen het bestuur dé persoon die twijfelde over het rendement. Het is niet de sport die makkelijk de massamedia haalt. Ik ben nog altijd gereserveerd, hoewel ik nu wel de impact zie. Als een Rus bij de start onze boot binnenvaart, verschijnen we toch op het achtuurjournaal. Ik kan als ik wil met de mooiste boten van de wereld meevaren. Daarvoor hoeft Delta Lloyd echt niet de boten te sponsoren.”


Als Hoek afstudeert, maakt hij een wereldreis. Niet met een zeilboot, want “dat schiet niet op”. Eén jaar zwerft hij rond. Trekt India en Nepal door om uiteindelijk in de VS te belanden. Per dag mag hij tien gulden uitgeven. In de VS moet hij gaan werken, want van een tientje kun je daar niet leven. “Als je in de VS te weinig geld hebt, ben je een paria. Ik verdiende bij.” Wanneer het geld toch opraakt, gaat Hoek terug naar Nederland. Hij krijgt een baan bij Shell. “Ik wilde bij een goed bedrijf werken en in het buitenland.” Na het Verenigd Koninkrijk en Maleisië komt hij uiteindelijk in Uruguay terecht. Enthousiast vertelt hij over de aanleg van 40.000 hectare bos, want toentertijd geloofde Shell in alternatieve energiebronnen. “Uruguay is een klein land. Ik was de baas van de grootste buitenlandse investeerder van het land. Mijn baas zat duizenden kilometers van me vandaan. Een keer per jaar kreeg ik een kerstkaart en een keer per jaar kwam hij langs. We hebben dat bosbouwbedrijf helemaal uit het niets opgezet. Shell heeft dat project nu verkocht, maar het draait nog steeds goed. Er wordt nu een pulpfabriek gebouwd om het hout te verwerken.”

Bij Shell leert Hoek als oliehandelaar het risicobeheer te waarderen. Het concern werkt bij de olie- en gashandel veel met risicomodellen. “Dat is de kern van risicomanagement. Ben je nog in staat je eigen keuzes te maken? Mensen die te grote risico’s hebben, kunnen geen keuzes meer maken. Bij de oliehandelaren zeiden ze altijd: are you long, because you’re bullish? Or are you bullish because you’re long? ”

Die kennis neemt Hoek mee wanneer hij overstapt naar verzekeraar Delta Lloyd. De op drie na grootste verzekeraar van Nederland leunt zwaar op risicomodellen. Als de kredietcrisis toeslaat draait de dijkbewaking bij Delta Lloyd al op volle toeren. “Het begint in 2007 met sub prime -leningen van de Brits-Aziatische bank HSBC. Vanuit het niets komt er een verlies. Bij de Nederlandse zakenbank NIBC, waar ik commissaris ben, lopen we tegen grote problemen aan met sub prime uit de VS. Begin 2007 hebben we onze directeuren bij elkaar gehaald en gezegd: er komt ongelooflijk zwaar weer aan. Ze vroegen of ik niet eens op vakantie moest.” Hoek houdt vol. De Amerikaanse huizenmarkt gaat de financiële wereld raken.



U bent sinds 2005 commissaris bij NIBC. Had u niet beter moeten opletten? 


“Ik heb ervan geleerd. De vragen zijn gesteld, maar er is niet voldoende doorgevraagd. Ik ging ervan uit dat er meer expertise was. Die bleek minder goed te zijn dan je aanneemt. We wisten simpelweg niet dat ze zo diep in de sub prime zaten. De informatie was onvoldoende.”


Hoe verging het Delta Lloyd? 


“Wij waren erop voorbereid. We staken al geen geld in cdo’s (lening met hypotheekonderpand, red.). De beleggingen waren grotendeels afgedekt. Het is net als met zeilen. Als de storm komt, moet je op tijd het rif leggen, de hoeveelheid zeil verminderen. We hadden via onze modellen berekend dat we in het extreemste scenario 20 procent van ons eigen vermogen zouden kunnen verliezen. We deden aanwargaming. Als je veel oefent, kun je snel handelen. Dat oefenen heeft Shell er bij mij wel ingestampt. Op zichzelf hadden we ons huiswerk wel goed gedaan, maar de aannames klopten niet overal. Het werd ruim 30 procent, 1,5 miljard euro. We sloten 2008 af met een verlies van 153 miljoen. Maar we hebben het relatief beter gedaan dan de collega’s.”


Trots? U hoeft uw hand niet op te houden.


“Bij ons daalde het eigen vermogen ook. Dat is geen feest. Maar als ik kijk naar de concurrentie: twee van de vijf banken zijn genationaliseerd. Twee zitten in de staatssteun. Van de zes grote verzekeraars is er een genationaliseerd, zitten er drie in de steun en moest er een zijn hand ophouden bij aandeelhouder Rabo. De sfeer bij Delta Lloyd is verdomd goed. Wij kunnen wél op eigen benen staan.”





In de zwarte herfst van 2008 worden Fortis en ABN Amro genationaliseerd. Hoe reageerde u daarop?


“We wisten dat een aantal collega’s diep in de problemen zat. Je kon dat op de rand van de krant uitrekenen. Fortis had miljarden euro’s te veel betaald voor ABN Amro en bezat ook slechte leningen. ING had een enorme balans ten opzichte van een te klein eigen vermogen. Als je naar ING kijkt, die een balans heeft van 1.300 miljard euro, dan kan niemand zich er iets bij voorstellen. Maar als ik zeg: je hebt 1.300 euro, 40 euro is van jezelf. Die 1.260 is van anderen. Dan hoef ik je niet uit te leggen dat dat weleens een probleem kan worden. Je moet niet te veel risico nemen. Risico valt altijd tegen. Het komt altijd onverwacht. Die aankondiging van staatssteun bij Fortis en ABN Amro was een shock. We stonden daar in de Spaanse stad Alicante met een aantal gasten naar een groot televisiescherm te kijken tijdens het begin van de zeilrace. Bos en Wellink kondigden de nationalisatie aan. En bij ons? Alles onder controle.”





Kan Delta Lloyd nog een rampjaar hebben? 


“Dan is er niks aan de hand. We raken wel wat geld kwijt. Als de AEX nog eens met 50 procent daalt, zijn de verliezen zeer beperkt. Kunnen we hebben. Als de AEX en rente omhoog gaan, kunnen we zo 1,5 tot 2 miljard verdienen. Geeft wel een comfortabel gevoel. Vandaar dat ik het zonnig kan bekijken”, grijnst Hoek van oor tot oor.





[ walter.devenijns @Reedbusiness.nl ]