Ruilhandel in Rusland: Excentrieke Russische oligarch wil de wereld redden

ruilhandel in rusland | financieel

German Sterligov, een van de eerste oligarchen van Rusland, houdt kantoor in het penthouse van de hoogste wolkenkrabber in Moskou. Zijn kantoor biedt een schitterend uitzicht over de stad van 11 miljoen inwoners. Maar Sterligov kijkt zelden naar buiten. “Deze stad is verderfelijk”, zegt hij midden in het interview ineens terwijl hij een blik naar buiten werpt.


Als Rusland een land van extremen is, dan is German Sterligov de verpersoonlijking daarvan. Drie weken na de val van de Sovjet-Unie was hij officieel de tweede miljonair van het jonge Rusland. Als 24-jarige richtte hij beurshandelbedrijf Alisa op, genoemd naar zijn hond, wiens beeltenis als logo nog steeds wordt gebruikt op alle deuren van zijn nieuwe kantoor.

Sterligov wist in de moeilijke jaren negentig te overleven met originele ideeën, zoals de handel in luxe doodskisten voor doodgeschoten gangsters. In 2003 stelde hij zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen die echter overweldigend werden gewonnen door Vladimir Poetin.

Teleurgesteld in de samenleving trok Sterligov zich met zijn vrouw en vijf kinderen terug in een afgelegen boerderij een eind buiten Moskou. Daar bleef hij, totdat vorig jaar de crisis uitbrak. “Ik moest iets doen. Dat kon alleen door terug te keren naar de stad”, zegt hij, terwijl mannen in slechtzittende pakken komen en gaan met zaken die echt niet kunnen wachten.

Zijn nieuwe handel is gebaseerd op het ultieme systeem van een economie in crisis: ruilhandel. Ruilhandel is met de economische crisis, die Rusland hard heeft geraakt, terug van weggeweest. Op dit moment bestaat 2 procent van de totale handel in Rusland al uit ruilhandel, en dit percentage groeit met de maand.

Iedereen die dringend geld nodig heeft, en waren in de aanbieding heeft, bijvoorbeeld vis, kan bij Sterligov aankloppen. De waren worden in een krachtige database gestopt, die een vaak lange keten van ruilwaren uitvogelt, waardoor de vis uiteindelijk voor geld wordt verhandeld. Alisa strijkt bij elke transactie 1 procent op. Sterligov benadrukt dat er, in tegenstelling tot klassieke ruilhandel, altijd geld in de transactie is betrokken.



Hongkong


In een tijd waarin het moeilijk is om krediet te krijgen, werkt het systeem goed. De kantoren van Sterligov, de zogenoemde ‘Anticrisisbemiddelingscentra’, schieten in heel Rusland als paddestoelen uit de grond. Het zijn er nu al 26, en de bedoeling is dat het aantal centra aan het eind van dit jaar is vertienvoudigd. En voorzichtig breidt Sterligov zijn imperium ook uit in het buitenland. Er is al een kantoor in Hongkong geopend. Oekraïne en de Verenigde Staten moeten spoedig volgen.


Veel mensen zijn volgens hem nog niet doordrongen van de ernst van de situatie: “De toekomst is ofwel het opnieuw opbouwen van de samenleving nadat de economie in elkaar is gestort, ofwel een derde wereldoorlog waarna de mensheid ophoudt te bestaan. Daarom is het zo belangrijk dat we nu handelen, nu het nog kan. Het is duidelijk dat het huidige kapitalistische systeem heeft gefaald. Kapitalisme is dood. Er is lang genoeg gehandeld in lucht, zoals op de aandelenbeurzen.”

Met zijn baard en zijn filosofie doet Sterligov wat denken aan een andere visionair, uit de negentiende eeuw. Bij het noemen van die vergelijking kijken drie nieuwe zakenmannen met paperassen verschrikt op. Sterligov: “Ik heb niets met Karl Marx, ik heb niets met communisme. En ik heb niets tegen geld. Maar we moeten terug naar een reële economie waar niet meer in lucht wordt gehandeld. Met mijn systeem van ruilhandel wordt de rol van geld een stuk kleiner.”



Afgunstig


Dat ruilhandel funest is voor de economie op de langere termijn kan Sterligov niets schelen: “Wat heeft innovatie ons uiteindelijk gebracht? Dat wij op de rand staan van een derde wereldoorlog.” En hoe zit het dan met belangrijke institutionele beleggers, zoals de pensioenfondsen? Wat voor rol kunnen zij in de toekomst nog spelen? “Pensioenfondsen zijn een decadente ontwikkeling. We moeten terug naar de situatie waarin de kinderen verantwoordelijk zijn voor hun ouders. Zo is het altijd al geweest, waarom zouden we ze in dure bejaardentehuizen stoppen? Als je langskomt op mijn boerderij, kun je begrijpen hoe fijn een traditioneel leven kan zijn.”
De boerderij van Sterligov ligt op ongeveer twee uur rijden ten noordoosten van Moskou. Waar precies, dat houdt hij liever geheim. Sterligov wacht het bezoek op in rubberen kaplaarzen in de smeltende sneeuwblubber. Een van zijn zonen rijdt langs op een paard. Trots laat de oligarch zijn kippenren en varkenshok zien: “Zodra deze crisis voorbij is, ben ik van plan hier weer te blijven. Dat is mijn ideaal.”
Eerst woonde hij met zijn gezin nog verder afgelegen in een huis zonder stromend water en elektriciteit, waar hij het naar eigen zeggen prima naar z’n zin had. Maar: “Als je getrouwd was geweest, zou je begrijpen waarom wij zijn verhuisd.” Maar ook het nieuwe huis – met stromend water en elektriciteit – is een simpel houten huis, zoals je in elk Russisch dorp aantreft.

Minder simpel is het enorme hek met prikkeldraad dat om zijn perceel staat. “Het is triest, maar de meeste dorpelingen zijn afgunstig. Ik moet mijn gezin beschermen”, vertelt Sterligov. Binnen in het huis bungelt een kalasjnikov. Een verdieping hoger oefenen zijn zonen met het werpen van messen. Zelf vindt Sterligov zijn handmolen waarmee hij bloem uit graan kan maken interessanter. “Wij zijn helemaal zelfvoorzienend. Wij maken ons eigen brood, eten ons eigen vlees, verbouwen onze eigen groenten. Wij zijn op elke crisis voorbereid.”

Beneden serveert zijn dochter Pelageia simpele vissoep. Een icoon kijkt toe vanuit de hoek van de kamer. De oligarch is sinds 1996 bekeerd tot de Russisch-orthodoxe kerk en hij belijdt zijn geloof op een strenge manier. “Het is uiteindelijk God geweest die mij het juiste pad heeft gewezen. Kennelijk ben ik nu de aangewezen persoon om de wereld uit de crisis te halen.”

Sterligov ziet een gouden toekomst voor Rusland in het geval de wereldeconomie werkelijk in elkaar stort: “Wij hebben immers al een hoop crises achter de rug. Wij zijn een afgetrainde voetbalploeg. Wij hebben expertise in overleven die nuttig is voor de rest van de wereld.”





[ Jelle brandt corstius - moskou ]