Kunstzwendel: Ponzi hier, Ponzi daar

H et is een bekend gegeven: in tijden van economische neergang komen oplichters bovendrijven. Dat gebeurde met Bernard Madoff toen zijn investeerders in de recessie massaal hun geld uit zijn fonds wilde terugtrekken en Madoff moest bekennen dat hij dat geld domweg niet meer had. Iets vergelijkbaars is met Lawrence Salander gebeurd, hoewel het openbaar ministerie van New York de details van diens oplichterij nog niet bekend heeft gemaakt. Die bewaart men voor de rechtszaak, die later deze maand begint.


Salander runde 38 jaar lang Salander-O’Reilly Galleries, een galerie in de deftige Upper East Side van New York die voornamelijk in schilderijen uit de renaissance handelde. Hij wordt er onder meer van beschuldigd andermans schilderijen te hebben verkocht, soms zelfs meerdere malen, waarbij hij de opbrengst in eigen zak heeft gestopt. Daarnaast zou hij investeerders hebben verleid geld te steken in niet-bestaande investeringsmogelijkheden.

Dat laatste deed hij ook met oud-tennisser John McEnroe, die via Salander voor 2 miljoen dollar twee schilderijen van de Armeense modernist Arshile Gorky kocht. Of dacht te hebben gekocht. Want exact dezelfde deal sloot Salander met ene Morton Bender, een zakenman uit Washington. Salander beloofde McEnroe en Bender een rente van maar liefst 50 procent op hun aankoop. Alsof dat nog niet verdorven genoeg was, verkocht hij een van de twee Gorky-werken voor 2,5 miljoen dollar aan een derde.

Het bedrog kwam uit toen McEnroe van veilinghuis Christie’s te horen kreeg dat hij ‘zijn’ schilderijen niet kon verkopen, omdat het ene werk van Bender zou zijn en het andere door Salander aan een derde was doorverkocht. McEnroe, van wie we weten dat hij best boos kan worden, werd boos. En klaagde Salander aan.

In totaal hebben investeerders meer dan 100 civiele aanklachten tegen Salander ingediend, in de hoop zo’n 300 miljoen dollar, die via de galerie zijn verdwenen, terug te vorderen. Onder hen ook acteur Robert de Niro, die Salander ervan beschuldigt bijna 50 van zijn schilderijen te hebben verkocht. Maar veel hoop is er niet voor McEnroe, De Niro en consorten: bij de inmiddels failliet verklaarde Salander is weinig tot niets meer te halen.

Zo rest voor de gedupeerden niet veel meer dan de voldoening van een zware straf voor hun oplichter. Als Salander op alle punten van de aanklacht schuldig wordt bevonden, kan hem een gevangenisstraf van 475 jaar wachten.





[ mars van grunsven - new york ]