Fusies & overnames: Wie durft?

fusies & overnames | omslagartikel

Een immer kwakkelende Italiaanse autofabrikant die in één klap twee gerenommeerde Europese automerken wil kopen om hun eigenaar, een icoon van Amerika’s industriële macht, van de ondergang te redden? Twee jaar geleden nog een bespottelijk idee, binnenkort vormen Fiat en General Motors-dochters Opel en Saab misschien de kern van een nieuwe autogigant die Europa’s marktleider Volkswagen naar de kroon steekt.


Zulke deals in wording zijn hoopgevend voor bankiers, consultants en advocaten die leven van adviezen bij fusies en overnames. De beroepsgroepen hebben het niet gemakkelijk. Het aantal deals en de waarde ervan bevinden zich sinds twee jaar in een duikvlucht. Maar toch: de markt ligt, zelfs nu, allesbehalve stil. In het eerste kwartaal van dit jaar lag de totale waarde van alle wereldwijde fusies en overnames op ruim 400 miljard dollar. Dat is weliswaar ruim 30 procent lager dan in hetzelfde kwartaal vorig jaar, maar nog altijd een flink stuk hoger dan na de internetcrisis begin deze eeuw.

De markt drijft dit jaar voor meer dan de helft op megadeals in farmacie en energie: sectoren met bedrijven die tjokvol cash zitten, weinig conjunctuurgevoelig zijn en een strategische agenda hebben. Farmareuzen worden geconfronteerd met aflopende patenten op kaskrakers, energiebedrijven moeten een goede plek veroveren op de Europese energiemarkt. Ze zijn bijna gedwongen om overnames te doen.


Van harte welkomOok in andere sectoren zijn de plannen voor fusies en overnames niet rücksichtslos van de bestuursagenda verdwenen. “We zijn nog steeds van harte welkom om onze ideeën en voorstellen te komen presenteren”, zegt Sander Griffejoen, hoofd Mergers & Acquisitions (M&A) van RBS Nederland. “Veel bestuurders zijn ondernemers en die ruiken dat er nu kansen liggen.” Tegelijkertijd is duidelijk waar de obstakels liggen om die kansen te benutten: gebrek aan geld en vertrouwen.


“Banken lenen niet meer 300 miljoen uit voor een jaar met daarna een vanzelfsprekende verlenging. Banken willen eerst zekerheid dat bedrijven overnameleningen via de kapitaalmarkt af kunnen lossen.” Die weg is tegenwoordig een stuk kostbaarder dan voorheen, maar zeker niet onbegaanbaar. Voor obligaties van bedrijven met een gezonde kredietwaardigheid (minimaal een B-rating) bestaat onder beleggers veel belangstelling. Vattenfall, het Zweedse energieconcern dat in februari voor 10,8 miljard dollar Nuon kocht (en daarbij geadviseerd werd door RBS) kende nauwelijks moeite om obligaties uit te geven om de overname te financieren. Griffejoen voorziet zelfs dat aandelen binnenkort weer als betaalmiddel voor overnames kunnen worden gebruikt. “Nieuwe aandelen uitgeven om een overname met cash te financieren blijft voorlopig lastig. Maar voor deals waar een sterk verhaal achter zit, tussen partijen waarin beleggers weer vertrouwen hebben, zal het betalen in aandelen wel terugkomen.”

Daarmee stipt Griffejoen het tweede, nog grotere obstakel aan, dat een ware opbloei van de fusie- en overnamemarkt in de weg staat. Zolang bedrijven nauwelijks nog winstverwachtingen durven af te geven, laat staan die verwachtingen kunnen waarmaken, begeven kopers zich op glad ijs. Waarderingen voor bedrijven ogen weliswaar bijzonder verleidelijk, maar wie nu een bedrijf koopt dat het volgende kwartaal opeens de rode cijfers induikt, staat voor schut. Vooruitzicht op winstgevendheid is een cruciale voorwaarde voor het doen van overnames, denkt Griffejoen.

Een andere impuls voor de M&A-markt moet komen vanuit bedrijven die moeten herstructureren, en dan vooral die in de financiële sector. Na alle reddingsacties en nationalisaties van banken eind vorig jaar, zal er een stroom van gedwongen maar meer georganiseerde verkopen van bankonderdelen op gang komen. Banken staan onder enorme druk om hun risico’s te verkleinen en dat kan alleen door activiteiten in de etalage te zetten. De vraag is alleen wanneer kopers durven toe te happen. ING wil niet-kernactiviteiten ter waarde van 6 tot 8 miljard euro afstoten, ‘als marktomstandigheden dat toelaten’. RBS verkocht begin dit jaar al haar belang in Bank of China, maar zoekt al lange tijd naar een koper voor haar verzekeringsdivisie. Dat Barclays er recent in slaagde haar iShares-beleggingsfondsen te verkopen aan private-equityfirma CVC, kan een voorbode zijn van meer soortgelijke deals.




BuitenkansenEen herinrichting van het bankenlandschap en de droom van Fiat zouden mooie voorbeelden zijn van wat zakenbank UBS en strategieconsultant BCG al aankondigden voor dit jaar: transformational deals , fusies en overnames die het aanzien van bedrijven en de markten voorgoed veranderen. Diepe economische crises vormen namelijk bij uitstek de periodes waarin dergelijke deals plaatsvinden. In de jaren dertig van de vorige eeuw ontstond uit de fusie tussen de Nederlandse Margarine Unie en de Britse zeepmaker Lever Brothers bijvoorbeeld de eerste wereldwijde producent van consumentengoederen. In diezelfde tijd dwongen Duitse banken vier noodlijdende autofabrieken samen te gaan tot Auto Union. Audi, één van die vier, kon daardoor tot een wereldmerk uitgroeien.


Zware crises dwingen bedrijven fundamentele keuzes te maken over hun productaanbod en de markten waarin ze actief willen zijn. Hun eeuwige concurrent heeft het nog zwaarder en moet zijn kroonjuwelen in de verkoop doen, of staat zelfs in zijn geheel te koop. En de prijzen waartegen dit soort buitenkansen te verzilveren zijn, komen misschien nooit meer zo laag te liggen als nu. Deze periode biedt voor veel bedrijven, kortom, dé kans de deal te doen die bepalend kan zijn voor de komende decennia. Een kwestie van geld hebben, maar vooral van vertrouwen.





[ jeroen.kerkhof @reedbusiness.nl ]

fusies & overnames | omslagartikel

Foto’s: Bloomberg, ANP