TomTom: TomTom is zoekende

tomtom | financieel

D e tijd dringt voor TomTom. De Europese marktleider in navigatie, die zich voor de aankoop van kaartenmaker Tele Atlas een torenhoge schuld op de hals haalde, liet tijdens de presentatie van de kwartaalcijfers vorige week weten dat het mogelijk zijn bankconvenant niet kan nakomen. Wat bestuursvoorzitter Harold Goddijn gaat doen om de schuld terug te brengen, is echter onduidelijk. 


Om zijn concurrent Garmin eind 2007 te overbieden, legde TomTom een bedrag van 2,9 miljard euro op tafel voor Tele Atlas. De lening van bijna 1,6 miljard euro die het afgelopen juni ter financiering afsloot, was voor een bedrijf met destijds een omzet van rond de 400 miljoen euro al een flinke brok. Maar nu de verkoop van navigatiekastjes en kaartlicenties door de recessie volledig is ingestort, leeft TomTom opeens op veel te grote voet.

Afgaande op de kaspositie (zie kader) lijkt er weinig aan de hand. Het kost TomTom niet veel moeite om met het kasgeld de rentelasten van ongeveer 35 miljoen euro per kwartaal te blijven betalen. De lening is afgesloten bij een syndicaat onder leiding van ABN Amro, Rabobank en Goldman Sachs en heeft een looptijd van vijf jaar. De rente was bij aanvang van de lening 6,5 procent, maar is afhankelijk van de Euribor-tarieven. Werkte dat in het vierde kwartaal in het nadeel van TomTom, nu levert het een voordeeltje op. De rente is gedaald naar 5,5 procent.

Het probleem zit ergens anders. De banken kijken naar de verhouding van de nettoschuld (schuld minus kasgeld) ten opzichte van de ebitda (bedrijfsresultaat). De nettoschuldratio is door ingestorte verkopen en het teruglopende resultaat vanaf het derde kwartaal flink gestegen (zie kader). Was de ratio bij het afsluiten van de lening nog 2,8, inmiddels bedraagt deze 3,4. Doorgaans hanteren banken 3,5 als maximum. De wenselijke ratio voor een bedrijf om een neergang door te komen, is echter 2,5. In juni was het doel van Goddijn om eind 2009 op dat niveau te zitten. Die doelstelling is losgelaten.

TomTom wil niet zeggen wat er precies met de banken is afgesproken over de maximale schuldratio. Bekend is wel dat het inmiddels al twee keer heeft heronderhandeld en de ratio zo heeft weten op te rekken. Goldman Sachs zegt in een rapport van maart dat de afgesproken ratio inmiddels op 4 moet liggen. ING neemt in een recent rapport die aanname over. Die merkt bovendien op dat zo’n hoge norm zeer uitzonderlijk is voor een bedrijf dat qua omzet zo afhankelijk is van consumenten.

Het is echter niet hoog genoeg. Zowel Goldman Sachs als ING voorspelt een omzetdaling in 2009 van minimaal 20 procent. Volgens Goldman Sachs zal TomTom in de loop van het derde kwartaal het convenant breken en de ratio zal eind 2009 uitkomen op 4,6. ING sluit niet uit dat het mogelijk al in het tweede kwartaal door het plafond van 4 breekt. De ratio zou uitkomen op 3,8 eind 2009.

Goddijn liet tijdens de presentatie van de kwartaalcijfers weten mogelijk opnieuw te onderhandelen over aanpassing van de voorwaarden voor de lening. Of hem dat gaat lukken en wat hij de banken daarvoor moet toezeggen, is de vraag. Hij lijkt nu al een ‘maximale’ speelruimte te hebben gekregen. Goddijn zegt zich ook op andere maatregelen te beraden, maar laat in het midden welke.

Het ligt voor de hand om via het resultaat de schuldratio naar beneden te brengen. Veel ruimte heeft de bestuursvoorzitter niet. De omzet daalt hard en met kostenbesparen kan hij niet genoeg winnen. TomTom heeft sinds vorig jaar een kostenreductieprogramma lopen dat dit jaar 60 miljoen euro moet opleveren. Er worden 240 medewerkers ontslagen. Het bedrijf zou minimaal nog eens zo’n 100 miljoen moeten besparen wil de ratio niet hoger uitkomen dan 3. Dat is een onmogelijke opgave.

De schuld moet dus snel omlaag. Mogelijk zullen de banken een tijdelijke overschrijding van de ratio wel toestaan, maar zij zullen tevens aandringen op een uitgifte van nieuwe aandelen. Met het geld moet de schuld worden verminderd. Als TomTom de ratio op dit moment wil terugbrengen naar de gewenste 2,5 zou het op basis van de laatste kwartaalcijfers iets meer dan 300 miljoen euro moeten ophalen. Goldman Sachs zegt echter dat TomTom dit jaar een kapitaalinjectie van 500 miljoen euro nodig heeft. Dat is bijna net zo hoog als de marktwaarde van het bedrijf: 568 miljoen euro. Een aandelenuitgifte nu zal tegen een prijs per aandeel moeten die in elk geval lager is dan de 4,55 euro die het aandeel afgelopen maandag waard was. De prijs waartegen het aandeel debuteerde op de AEX in 2005 was 17,50. Een emissie gaat hoe dan ook gepaard met een verwatering en mogelijk met een daling van de koers. Momenteel staan er iets meer dan 123 miljoen aandelen uit. Op basis van die 4,55 euro per aandeel zou er bij een emissie van 500 miljoen euro al een verwatering optreden van bijna 90 procent.

Een dergelijke uitgifte lijkt in de huidige markt een haast onmogelijke opgave. Een kapitaalinjectie van een strategische partij als Google, Microsoft of Garmin zou een andere optie zijn. Concurrent Garmin heeft misschien ook wel interesse in een volledige overname van TomTom. Het verwerft dan alsnog het felbegeerde Tele Atlas tegen een spotprijs.

Misschien is de meest gewaagde optie nog wel die van een management buy-out. Goddijn en de andere drie oprichters bezitten nu nog ruim 52 procent van de aandelen. Aan de beursgang en latere aandelenuitgiftes hebben zij samen bijna 1 miljard euro verdiend. Als zij dat geld voorzichtig hebben belegd, is het misschien voldoende voor een uitweg uit hun beursavontuur en de hoge schulden. 


[ eric.vandenoutenaar @reedbusiness.nl ]