Dollar en euro: Dollars troon wankelt

dollar en euro | economie

Er zijn twee dingen die zeker zijn met betrekking tot de huidige economische crisis. Eén: de wereldeconomie zal zich vroeg of laat herstellen. Twee: mensen zullen zich deze crisis, zoals elke grote crisis, nog lang heugen. Daar komt volgens economen nog een derde zekerheid bij: de dollar zal de komende jaren per saldo verzwakken.


Steeds vaker waarschuwen prominente economen voor hoge inflatie de komende jaren. Reden: de duizenden miljarden dollars, euro’s en yennen die de economieën zijn ingepompt. De VS loopt daarmee voorop. Daarom is het inflatiegevaar daar het grootst. Hoge inflatie gaat gepaard met een zwakke munt.

Valutastrategen bij banken als Citigroup, JPMorgan en Morgan Stanley voorspellen dat de dollar de komende jaren fors zal verzwakken. In hun rapport Sprint to print stellen Sophia Drossos en Ron Leven, twee economen bij Morgan Stanley in New York, dat de dollar een omslagpunt heeft bereikt. ‘De acties van de Fed leggen de problemen van de dollar bloot.’ Maarten Spek van Interest & Currency Consultants (ICC) uit Utrecht: “De combinatie van de inflatiepolitiek van de Fed en de hoge schulden van de VS aan het buitenland zullen het vertrouwen in de dollar op termijn ondermijnen.”




China en bondgenoten


De zorgen over de toekomst van de dollar beperken zich niet alleen tot de burelen van de bankeneconomen. Ook op het allerhoogste niveau is de toekomst van dé wereldmunt talk of the town . 


In de afgelopen weken stelden de hoogste Chinese beleidsmakers – de premier, de president en de gouverneur van de centrale bank – dat de wereld toe is aan een nieuwe wereldmunt. Eén voor één waarschuwden zij dat de dollar structureel verzwakt is door de pogingen van de Amerikaanse overheid de banken en de economie te redden. De crisis heeft duidelijk gemaakt dat het ‘gevaarlijk is van één munteenheid afhankelijk te zijn’, aldus de president van de Chinese centrale bank Zhou Xiaochuan.

Het is duidelijk: China wil af van de dollar als wereldwijde reservemunt. Steun voor dat streven kwam er onmiddellijk uit Rusland en een aantal Aziatische landen. Daarnaast zijn enkele regio’s in de wereld plannen aan het maken voor een eigen regionale munt, zoals een Arabische ‘euro’, om op die manier hun afhankelijkheid van de dollar te verminderen.

Wat de rol van de dollar moet overnemen volgens China zijn de special drawing rights (SDR), de interne rekeneenheid van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). “Dat is echter niet realistisch”, zegt Onno de Beaufort Wijnholds, voormalig Nederlands directeur bij het IMF en tot voor kort vertegenwoordiger van de Europese Centrale Bank (ECB) bij die instelling. De reden is dat er ongeveer 3.000 miljard SDR (circa 4.110 miljard euro) nodig is om de SDR voor die rol geschikt te maken. De Beaufort Wijnholds rekent voor: “De waarde van de huidige wereldreserves, exclusief goud, bedraagt 4.400 miljard SDR. Dat is ongeveer 6.400 miljard dollar. Het aandeel van de dollar is circa 65 procent, wat neerkomt op ongeveer 2.900 miljard SDR. De rest luidt voornamelijk in euro’s. Om de SDR een groter aandeel in de totale reserves te geven dan de dollar heb je 3.000 miljard SDR nodig.”

De Nederlander vindt dat zoveel extra geld creëren er niet in zit. De Beaufort Wijnholds ziet wel een andere manier waarop de rol van SDR kan toenemen. “In de jaren tachtig was er bijna de zogeheten SDR Substitution Account gekomen. Het idee was dat elk land dat meer dollars in voorraad had dan het wilde, die dollars in SDR kon omwisselen. Dat zou buiten de valutamarkt om gebeuren, dus zonder neerwaartse druk op de dollar. De Amerikanen wilden het toen niet. Tot voor kort zou ik gezegd hebben dat de kans dat dat idee wordt uitgevoerd klein is. Maar met het veranderde internationale klimaat en de kans op een periode van een zwakke dollar is die kans gestegen. Ook de Amerikanen zouden er nu voor kunnen zijn.”




Euro


Waarom echter SDR gebruiken als de wereld nu over een tweede wereldmunt beschikt, de euro? Kan de euro die rol niet overnemen? Volgens De Beaufort Wijnholds is dat alleen mogelijk als “het Verenigd Koninkrijk lid wordt van de eurozone en de VS grove beleidsfouten maakt die het vertrouwen in de dollar schade toebrengen. De tweede voorwaarde is misschien voor een deel vervuld.” Het is echter onvoldoende om de euro aan de top te helpen. “De hegemonie van de dollar zal op de korte en middellange termijn niet noemenswaardig worden ondermijnd.”


Bovendien komt de euro zichzelf tegen op weg naar de top. “De euro kan in theorie de rol van dé nieuwe wereldmunt op zich nemen. Het is het enige geloofwaardige alternatief voor de dollar. De economie van de eurozone is ongeveer even groot als die van de VS. Er is echter wel een groot probleem met de euro: de ambitie om naar een verenigd Europa te gaan, op politiek gebied, is nergens te bekennen. Een politieke unie is een noodzakelijke voorwaarde. Je ziet nu in de VS dat als de Fed, de Amerikaanse centrale bank, dekking moet hebben, ze met het ministerie van financiën in contact komt. Bij wie moet de ECB aankloppen? Bij zestien ministeries van financiën? Dat is onbegonnen werk”, zegt Eddy Markus, hoofdeconoom en oprichter van ICC. Bovendien is er door de oplopende spanningen binnen de eurozone onzekerheid over het voortbestaan van de euro op de langere termijn.

De dollar zal zijn dominante rol op het wereldtoneel niet plotsklaps verliezen. Door het gebrek aan een goed alternatief op de middellange termijn blijft de greenback voorlopig heersen. Maar aan de poten van de troon van de greenback wordt steeds sneller en door meer landen gezaagd. Dat betekent dat de wereld zich moet opmaken voor grotere volatiliteit en instabiliteit in de wisselkoersen. Instabiliteit is het laatste waarop internationaal opperende bedrijven, zoals de Nederlandse Aegon, ING, Philips en Unilever, zitten te wachten. Grote koersschommelingen betekenen schommelingen in de winstcijfers en toegenomen onzekerheid bij die bedrijven en beleggers. Multinationals kunnen zich natuurlijk indekken, maar dat kost veel geld. Zeker als de volatiliteit toeneemt.





[ edin.mujagic @Reedbusiness.nl ]