Amerikaanse banken: Mooie cijfers op Wall-Street of niet?

amerikaanse banken | actueel

Nog geen kwartaal geleden lag het merendeel van de grote nationale banken in de VS nog aan het noodinfuus – Bank of America ontving 45 miljard dollar aan overheidssteun uit het Troubled Assets Relief Program (Tarp), Citigroup had 50 miljard nodig. Het Amerikaanse banksysteem stond op het punt de wereldeconomie in zijn val mee te sleuren.


Dat inktzwarte beeld werd vorige week dinsdag nog eens bevestigd door het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat ter gelegenheid van de financiële wereldtop in Washington DC een rapport over de gezondheid van ‘s werelds banksysteem uitbracht. Daarin werden de verliezen van banken en andere grote financiële instituten als gevolg van de crisis geschat op ruim 4.000 miljard dollar, waarvan 2.700 miljard afkomstig zou zijn van leningen en activa in de VS. Om ‘s werelds financiële instellingen te saneren is een extra kapitaalinjectie nodig van 1.100 miljard dollar, denkt het IMF.

In dat licht bezien zijn de eerstekwartaalcijfers van de grote Amerikaanse banken bijna surrealistisch. Bank of America: netto-inkomsten van 4,25 miljard dollar, ongeveer drie keer zoveel als een jaar eerder in dezelfde periode. JPMorgan Chase: 2,1 miljard dollar winst. De golden boys van Goldman Sachs verdienden 1,8 miljard dollar – alsof de bank nooit 10 miljard dollar aan Tarp-geld nodig heeft gehad. Ja, zelfs Citigroup zou een winst van 1,6 miljard hebben geboekt, als de kwakkelende moloch niet verplicht was geweest om preferente aandeelhouders miljarden aan dividend uit te betalen. Maar het uiteindelijke verlies van 996 miljoen was nog steeds een enorme verbetering ten opzichte van de 5,1 miljard in het eerste kwartaal van 2008.

Desalniettemin reageerden investeerders lauw. Ze waren niet onder de indruk van de getallen. Zo verloor het aandeel Bank of America ondanks de goede cijfers meteen 8 procent, hetzelfde gebeurde met Citigroup: -7 procent. Geen teken dat investeerders ervan overtuigd zijn dat bij de banken alles weer oké is.
De eerstekwartaalcijfers zijn ook niet zo sterk als ze lijken. De Amerikaanse banken profiteren immers vooral van de recente maatregelen die de regering-Obama heeft getroffen om de sector zo snel mogelijk te reanimeren – denk aan de extreem lage rentestanden die consumenten ertoe hebben verleid hun hypotheken te herfinancieren. Daarnaast hebben de Trading- en Investment Banking-afdelingen goede zaken kunnen doen dankzij de Tarp-gelden die de kredietmarkten moest opengooien.

De banken profiteerden van maatregelen die niet voor eeuwig zijn (lage rente) of incidenteel (Tarp). De meeste analisten verwachten dan ook dat de verse winsten kortstondig zullen zijn; zolang de economische vooruitzichten somber blijven, kunnen de banken op zwaar weer rekenen. ‘Banken profiteren van een hoop dingen die weinig te maken hebben met fundamentals ,’ zei Fred Cannon van investeringsbank Keefe, Bruyette & Woods uit New York tegen zakenbladBusinessWeek.




Verdwenen maand


Een goed voorbeeld van de tijdelijkheid van de huidige winsten, is de recente hausse aan herfinancieringen van hypotheken, aangejakkerd door de lage hypotheekrente. De bank Wells Fargo verdiende er in het afgelopen kwartaal 3 miljard dollar aan. Die trend lijkt alweer voorbij, nu de kleine vijver van mensen die nog konden herfinancieren zo goed als leeggevist is. Veel huizenbezitters bevinden zich in een heel andere situatie: één op de vijf Amerikanen is ‘onder water’: hun huizen zijn minder waard dan hun leningen.


Daarbij komt dat nieuwe boekhoudregels in het voordeel van de banken werken. Begin april kregen de banken toestemming om, in afwachting van herziening van de regulering van het financiële stelsel, hun activa ‘naar eigen inzicht’ te waarderen, dus niet per se op basis van de huidige marktprijzen. Het is niet denkbeeldig dat banken de waarde van bepaalde giftige activa zoals slechte hypotheken en waardeloze credit default swaps , kredietrisicoverzekeringen, hebben aangedikt.

En dan is er nog het geval van de ‘verdwenen maand’ van Goldman Sachs. Die bank publiceerde in 2008 haar cijfers nog aan de hand van het fiscale jaar, dat eindigt op 30 november. Door plots over te stappen naar rapportage op basis van het kalenderjaar, kon Goldman Sachs de maand december buiten de boeken houden – en laat de bank nu net in die maand een verlies van 780 miljoen hebben geleden. Het zette de eerstekwartaalwinst van 1,8 miljard in een ander daglicht. Volgens Goldman was er echter geen opzet in het spel: de bank was verplicht geweest juist nu de overstap te maken, omdat ze eind 2008 een gewone bankholding is geworden en dus geen investeringsbank meer is.

Of de Amerikaanse banken hun balansen nu hebben opgedirkt of niet, zorgelijk feit is dat de resultaten van het afgelopen kwartaal weinig zeggen over het klimaat waarin ze zaken doen. Want fraai is anders: miljoenen Amerikanen betalen nog steeds hun hypotheektermijnen en creditcardrekeningen niet; het bedrijfsleven staat pas aan het begin van een reeks megaverliezen; de onroerendgoedmisère lijkt over te slaan naar het commerciële vastgoed.

Veel banken zetten daarom miljarden dollars opzij om toekomstige verliezen te dekken. ‘Dit zijn niet bepaald geweldige tijden’, zei Michael Cavanagh, chief financial officer (ceo) van JPMorgan Chase, tegen de New York Times . ‘Totdat de huizenprijzen stabiliseren en de werkloosheid daalt, zal onze balans onder druk blijven staan.’

Hoe de vlag er werkelijk bij hangt, zal op 4 mei blijken, als de Amerikaanse overheid de resultaten bekendmaakt van de zogeheten stresstests. Toezichthouders hebben maandenlang de balansen van Amerika’s negentien grootste banken bestudeerd om een beeld te krijgen van de gezondheid van de banken. De conclusies van destresstests zouden weleens een compleet ander beeld kunnen schetsen dan de zonnige cijfers over het eerste kwartaal.

In een eerste, uitgelekte versie zou staan dat zestien van de negentien grote banken ‘technisch insolvent’ zijn. De grootste banken zouden bovendien een schreeuwend tekort aan liquide middelen hebben.





Overleven


Analisten verwachten dat de banken massaal kapitaal gaan werven zodra de resultaten van de stresstests bekend zijn. De gezondste banken zullen dit kapitaal willen gebruiken om de ontvangen Tarp-gelden van de overheid versneld terug te betalen. Goldman Sachs haalde met dit doel voor ogen al 5 miljard dollar op de kapitaalmarkt op. Andere banken zullen kapitaal aantrekken, louter om te overleven. Investeringsbank Keefe, Bruyette & Woods verwacht dat de geteste banken samen 1.000 miljard dollar vers kapitaal nodig hebben.


Op Wall Street wordt intussen een nieuw gezelschapsspel gespeeld: welke zijn de gezonde banken, welke de ongezonde en welke banken zitten in de middengroep? Als gezond worden steevast Goldman Sachs en JPMorgan Chase aangehaald. Aan de andere, minder rooskleurige kant van het financiële spectrum staan Bank of America en Citi-group, vanwege hun blootstelling aan risico’s op het gebied van slechte hypotheken en consumentenkrediet.




Stabiliseren


Wat er op 4 mei ook uit de stresstests komt, vaststaat dat banken voorlopig nog zullen lijden onder fundamentele onzekerheden, met als voornaamste kopzorg de giftige activa waar ze nog niet vanaf zijn. En het antwoord op de vraag of er later dit jaar nieuwe positieve cijfers komen, hangt uiteindelijk af van de gezondheid van de economie. “De economie moet stabiliseren”, zegt James Cassel van investeringsbank Ladenburg Thalman uit Miami. “En ik denk niet dat we de bodem al bereikt hebben.”


Ned Kelly, de kersverse ceo van Bank of America, waarschuwde dat kredietkosten de rest van het jaar voor ‘tegenwind’ zullen zorgen. Daarbij doelde hij vooral op consumenten die in de problemen gaan komen met hun creditcards en persoonlijke leningen. “We houden ons hart vast voor wat er gaat gebeuren met de economie en de consument”, zei Kelly in de conference call naar aanleiding van de eerstekwartaalcijfers van zijn bank.

En die bankiers? Die hopen stiekem dat de salarisdip uit 2008 verleden tijd is. The New York Times meldde afgelopen week dat de zes grootste banken in het eerste kwartaal 36 miljard dollar opzij hebben gelegd om hun personeel te kunnen betalen. Als ze dat tempo volhouden, verdienen bankiers in 2009 weer net zo veel als voor de crisis. De banken zelf vinden dat een cynische observatie. Als de resultaten in de rest van het jaar tegenvallen, is het geld volgens een woordvoerder van Goldman nodig om de bankiers überhaupt te kunnen betalen. 


[ mars van grunsven - new york ]