UBS: Botte Duitse bijl moet UBS redden

UBS | financieel

Nog nooit zaten aandeelhouders van UBS zo poeslief te luisteren naar hun topman als vorige week donderdag. Iedereen bij de Zwitserse bank is moegestreden na meer dan twee jaar kredietcrisis en machtswisselingen aan de top. Het enige wat men nu wil is dat er eindelijk eens iemand opstaat die USB uit het moeras trekt. Gezeur over bonussen en andere zaken, dat is nu overbodige luxe. De man die de klus moet gaan klaren is de vorige maand aangetreden Oswald Grübel. De ex-topman van Credit Suisse, die na een saneringsmissie sinds vorig jaar van zijn pensioen aan het genieten was, ontving een verwachtingsvol applaus. Maar gaat het hem lukken?


De opvolger van de in februari weggehoonde Marcel Rohner gaf zijn toehoorders meteen een flinke reality check . Terwijl enkele van Grübels collega’s vorige week hun aandeelhouders met positieve cijfers konden verblijden, was de boodschap bij UBS wederom inktzwart. Ze heeft het vierde kwartaal opnieuw afschrijvingen moeten doen op haar risicovolle kredietportefeuille, en is op een verlies uitgekomen van 2,6 miljard euro (2008: 13 miljard euro). Het kernkapitaal is met een procent geslonken tot 10 procent. Als er geen snelle maatregelen worden genomen om de balans te verkleinen en kosten te besparen, zal UBS binnenkort opnieuw haar hand moeten ophouden bij de Zwisterse overheid.

Grübel kwam daarom meteen maar met grof geschut voor de dag. Er moet nog eens 11 procent van het personeel verdwijnen voor het einde van het jaar. In 2010 zouden er nog maar 67.500 medewerkers over moeten zijn, een reductie van bijna 20 procent ten opzichte van het begin van 2008. Ook kondigde hij aan dat alle niet winstgevende onderdelen zullen worden verkocht. Deze week voegde hij de daad bij het woord met de verkoop van zijn Braziliaanse dochter Banco Pactual voor 1,9 miljard euro. UBS moet een klein verlies nemen, maar het kernkapitaal zou er met 0,6 procent door stijgen. Pactual was een van de typische aankopen onder het wilde management van ex-topman Peter Wuffli, die in 2007 de tent moest verlaten.

De zwaarste taak is nog wel het herstel van vertrouwen. Vermogende particulieren hebben al voor meer dan 150 miljard euro bij ‘s werelds grootste vermogensbeheerder weggehaald. Afgelopen kwartaal is aan die aderlating nog geen einde gekomen. UBS lijkt veel harder te zijn afgestraft dan haar concurrenten. Dat blijkt ook uit een onderzoek van het Reputation Institute in 32 landen. UBS staat onderaan in de lijst van 27 internationale banken en verzekeraars als het gaat om een goede reputatie bij klanten. Wat hen momenteel de stuipen op het lijf jaagt, is niet zozeer de balans als wel de toezegging van UBS aan de Amerikaanse overheid om inzage te verlenen in haar boeken. UBS is al sinds vorig jaar verwikkeld in een belastingfraudeonderzoek. Door die toezegging staat het veelgeprezen bankgeheim op de tocht. Klanten vrezen dat hun ‘zuurverdiende zwarte geld’ niet langer veilig is bij de tot voor kort zo discrete Zwitsers.

Het grote voordeel dat Grübel heeft bij het oplossen van de problemen is dat hij niet, zoals zijn voorganger Rohner, wordt geassocieerd met het falende beleid van de voorgaande jaren. ‘Hij is de juiste man, hij heeft een zuivere carrière’, schrijft iemand in een commentaar op een weblog. In het Duitse Handelsblatt wordt hij getypeerd als iemand met een ‘on-Zwitsers karakter’ en een persoon die ‘grof, hard en gevoelloos’ is in zijn managementstijl. De in Oost-Duitsland als weeskind geboren Grübel heeft in interviews weleens gezegd dat hij door zijn afkomst is gehard en een ongekende prestatiedrang heeft meegekregen. ‘Ik vertrouw alleen mezelf, want ik zit er zelf al vaak genoeg naast’, zei hij onlangs tegen het Duitse zakenmagazine Cash .

Zijn status ontleent Grübel aan zijn werk als topman voor Credit Suisse. Hij heeft die bank vanaf 2003 hervormd door te saneren en niet-rendabele onderdelen af te stoten, zoals haar slecht presterende verzekeringstak. De topman zou ook in de wilde jaren de teugels van zijn investment bankers in New York genadeloos strak hebben gehouden, terwijl collega’s bij UBS zich inkochten in exotische beleggingsproducten. Credit Suisse is zo de ergste ellende bespaard gebleven en Grübel kon in 2007 eervol met pensioen.

De komende maanden zullen uitwijzen of Grübel ook bij UBS met zijn botte bijl door de organisatie durft te hakken en er in slaagt zijn visie door te drukken. Er wordt sinds vorig jaar veel gediscussieerd over de vraag of UBS haa strategie van het one bank model moet loslaten. Onder Grübels voorganger is daartoe al een eerste aanzet gedaan, door de drie onderdelen vermogensbeheer, investment banking en private banking van elkaar te scheiden. Een volgende stap zou zijn om de divisie investment banking helemaal af te stoten. Een dergelijk drastische maatregel valt echter niet te verwachten. Grübel is een verklaarde voorstander van het geïntegreerde model. Hij geldt als de aartsvader van het one bank model bij Credit Suisse. Alle diensten moeten te verkrijgen zijn aan één loket. In een interview in Neue Zürcher Zeiting afgelopen september liet hij al weten dat het scheiden van bedrijfsonderdelen bij UBS in zijn visie alleen van tijdelijke aard zou moeten zijn. ‘Opsplitsen kan als je een global bank wilt zijn.’
[ eric.vandenoutenaar @reedbusiness.nl ]