Philips: Philips’ gebroken belofte

De recessie, er is geen ontkomen aan voor Philips. De bouw en de autoindustrie liggen wereldwijd op hun gat en consumenten krijgen ook door dat er een crisis aan de gang is. De activiteiten in de gezondheidszorg zorgden een tijdlang voor tegenwicht. Dit kwartaal zakte ook Philips Healthcare door het ijs. Philips is niet recessieproof. In tegenstelling tot wat Gerard Kleisterlee nog geen jaar geleden beweerde.


De kwartaalcijfers die zijn concern dinsdag presenteerde, stelden daarom extra teleur. Overal minnen, met als resultaat een bedrijfsresultaat dat omsloeg van 187 miljoen naar een verlies van 186 miljoen. De omzet bij Consumer Lifestyle zakte in met een fenomenale 25 procent, tot 1,7 miljard euro. Bijna even schrikbarend is de teruggang bij Lighting. De omzet van de lichtdivisie, de afgelopen jaren nog versterkt met miljardenovernames, liep met 19 procent terug, tot 1,5 miljard euro.




Grote teleurstelling


Met die ellende hadden beleggers rekening gehouden na het dramatisch slechte einde van 2008. De grote teleurstelling stak in de resultaten van Healthcare. Ook bij de divisie die medische apparatuur als scanners en beademingsmachines verkoopt, zakte de omzet in, op vergelijkbare basis met een bescheiden 2 procent. Dat het bedrijfsresultaat van 91 miljoen naar 8 miljoen euro inklapte, is erger. Wat is er gebeurd met de stabiele, hoge marges die Philips in de gezondheidszorg zou halen? 


Het was nu net een van de pijlers van het ‘nieuwe Philips’ waaraan Kleisterlee zo hard heeft getimmerd. Het concern heeft zich onder zijn leiding sinds het einde van de vorige crisis, zo omstreeks 2003, afgewend van conjunctuurgevoelige technologie en consumentenelektronica. Fabrieken, dochters, zelfs een complete halfgeleiderdivisie gingen daarvoor de deur uit. De miljardenopbrengsten van die uitverkoop stak Kleisterlee in overnames waarmee hij vooral de divisies in licht en gezondheid versterkte.

De afnemende groei in het verzadigde Westen zou Philips bovendien compenseren met een opmars in opkomende markten als China, India en Brazilië. Dat laatste middel tegen de recessie blijkt dit kwartaal ook uitgewerkt. Juist in de emerging markets , waaruit inmiddels meer dan 30 procent van de omzet komt, was de achteruitgang groter dan in het Westen. China spande de kroon met een omzetdip van 25 procent. En dat is pijnlijk. “China zal dit jaar, of zeker volgend jaar, in termen van omzet, na Noord-Amerika, het tweede land worden voor Philips,” zei Kleisterlee begin 2008 immers nog in FEM . India en Brazilië deden het een stuk minder slecht, maar de crisis raakt Philips in de opkomende markten harder dan in het Westen.




Verbouwing mislukt?


Groei. Hoge, stabiele marges. Een recessieproof Philips. Kleisterlee heeft het de afgelopen jaren allemaal beloofd, maar niet hard gemaakt. Is zijn verbouwing mislukt? “Het portfolio van toonaangevende activiteiten dat we hebben opgebouwd is duidelijk niet immuun voor de ellendige marktomstandigheden waarmee we nu te maken hebben”, geeft hij deze week toe in een schriftelijke toelichting op de cijfers. “Maar het is er met zekerheid beter tegen bestand dan het portfolio dat we tijdens de vorige teruggang hanteerden.”


Is Philips werkelijk minder conjunctuurgevoelig dan in 2001? Iedereen herinnert zich nog het uiterst conjunctuurgevoelige waterhoofd Consumentenelektronica, goed voor de helft van de omzet en vaak voor een veel groter deel van de verliezen. Tegenwoordig maken die activiteiten, samengevoegd met de veel stabielere en in de regel goed winstgevende Huishoud- en Scheerdivisie, nog maar eenderde uit van de omzet. Healthcare gaat het huidige Consumer Lifestyle dit jaar zelfs voorbij in omvang. Inmiddels is het in veel meer producten, diensten en markten actief dan de Medical-divisie van weleer. Het is nog steeds afhankelijk van de westerse ziekenzorg en de regelbrij eromheen, maar levert tegenwoordig ook aan patiënten thuis en in opkomende landen.

Beleggers mogen zich verder in de handen knijpen dat ze de Philips-top in 2006 zover kregen de cyclische halfgeleiderdivisie af te stoten. De existentiële malheur bij NXP van vandaag leidt bij de voormalige moeder slechts tot afschrijvingen op het minderheidsbelang.

Lighting is de laatste jaren sterker geworden in professionele markten, zoals de Amerikaanse bouw en de autoindustrie, maar tegelijk ook in lichtarmaturen voor consumenten. Daardoor voelt het de economische tegenwind net zo goed als vroeger, maar met zijn aanbod is het wel een stuk opgeschoven in – excusez le mot – de waardeketen. Geen gloeilampen meer, maar een complete design ledlamp. Niet alleen een tl-balkje, maar de complete lichtarchitectuur van een bouwproject. Zodra de economie weer aantrekt, kan het bij Licht meer crescendo gaan dan ooit.

Dat leidt tot de nieuwste belofte van Kleisterlee. “We zijn ervan overtuigd dat Philips sterker uit deze recessie zal komen.” Lastig om nu al te verifiëren of ook dit een loze belofte is. Philips ging de huidige crisis financieel in elk geval wel sterker in dan de vorige. Afgezien van een evenwichtiger, gezonder portfolio aan activiteiten gaf Kleisterlee Philips ook een betere kostenstructuur en balans.

In 2001 had Philips 189.000 werknemers, eind maart waren het er 116.000. Per werknemer steeg de omzet met 31 procent. De investeringen in fabrieken en machines lagen in 2001 boven de 2 miljard, vorig jaar ging het om 771 miljoen – en dat was een duur jaar. De voorraden liggen op een vergelijkbaar niveau. Het werkkapitaal is de afgelopen tijd teruggedrongen om cash vrij te maken, maar ligt ook nog niet onder het niveau van 2001.




Volle kas


Wel is Philips, zelfs na het terugploegen van miljarden naar zijn aandeelhouders, per saldo schuldenvrij dankzij een volle kas van 4 miljard euro. Vergelijk dat met de 7 miljard nettoschuld eind 2001. Dat geld heeft Kleisterlee overigens hard nodig, gezien het tempo waarin het geld eruit vliegt. In het eerste kwartaal was de kasstroom 306 miljoen negatief. De crisis mag wat dat betreft dus geen jaren duren, wil Philips op krachten blijven.


Sterker uit de crisis komt Philips alleen als Kleisterlee verder in de kosten snijdt. Wat dat betreft doet hij er dit jaar een flinke schep bovenop. De samenvoeging van consumentenelektronica met de huishouddivisie DAP leverde 150 tot 200 miljoen aan besparingen op, die nog niet helemaal zijn gerealiseerd. Los daarvan loopt een sanering, die vooral bij die nieuwe divisie Consumer Lifestyle en bij Lighting 400 miljoen aan besparingen moet opleveren en 6.000 banen zal kosten. Deze week ging daar nog een schep bovenop: eind 2009 loopt het bedrag op tot meer dan 500 miljoen op jaarbasis. Healthcare is tot nu toe redelijk buiten schot gebleven. Daar zit nog bezuinigingspotentieel dat wordt aangesproken als de crisis langer voortwoekert.




Leaner, meaner


Een deel van die lagere kosten maakt Philips niet sterker. Ze zijn een natuurlijk gevolg van de krimp. Zodra de afzet aantrekt, komen de kosten terug. Kleisterlee bespaart ook nog eens doordat hij zich uit markten terugtrekt, zoals die van tv’s in Noord-Amerika. Alleen waar Philips na de crisis hetzelfde kan verdienen tegen minder kosten, komt het leaner en meaner, sterker, uit de recessie.


Het belangrijkste voor beleggers die ook kijken naar General Electric, Siemens en Panasonic: zal Philips uiteindelijk ook ten opzichte van zijn concurrenten aan slagkracht winnen? Dat ligt nauwelijks voor de hand. Philips is niet het enige concern dat de afgelopen jaren een grondige verbouwing heeft ondergaan. De opkomende markten, gezondheidszorg, de ledrevolutie; alle di-recte concurrenten deden exact hetzelfde.

Kleisterlee moet misschien zuiniger omspringen met zijn beloften. Philips ging deze recessie inderdaad gezonder in, maar of het er ook sterker uit komt, is afwachten.


[ philip.bueters @reedbusiness.nl ]